سه گزارش سازمان ملل متحد درباره وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران در طی هفته‌های اخیر منتشر شده‌اند. یافته‌های گزارش کمیته مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب نشان می‌دهد که سرکوب اعتراضات دی ۱۴۰۴ از سوی مقام‌های جمهوری اسلامی، مصداق جنایت علیه بشریت از جمله قتل، حبس، شکنجه و سایر اعمال غیرانسانی است. این گزارش هم‌چنین اعلام می‌کند که دلایل معقولی برای این باور وجود دارد که ایالات متحده آمریکا، با حمله بدون تمایز (میان نظامیان و غیرنظامیان) به دبستان در میناب و استفاده از مهمات خوشه‌ای در محدوده یک مرکز ورزشی و خانه‌های مسکونی در لامرد مرتکب جنایت جنگی شده است.  ohchr.org/sites/default/file… گزارش دبیرکل سازمان ملل بازه زمانی مرداد ۱۴۰۴ - اردیبهشت ۱۴۰۵ را پوشش می‌دهد. این گزارش نشان می‌دهد که مقام‌های جمهوری اسلامی، چطور با توسل به امنیت ملی و علیرغم وجود ملاحظات جدی در مورد دادرسی عادلانه، اعدام‌ها را گسترش دادند، بازداشت‌های گسترده انجام دادند و اینترنت را قطع کردند. تحریم‌ها، مخاصمات و قطع اینترنت تنگنای اجتماعی اقتصادی موجود از پیش را عمیق‌تر کرد و حقوق اجتماعی اقتصادی را تحت‌تأثیر قرار داد. توصیه‌های این گزارش شامل تغییرات ساختاری است: اصلاحات در سطوح قانون‌گذاری و قانون اساسی و تعلیق مجازات اعدام. این گزارش‌ از دولت‌های عضو درخواست می‌کند که به مخاصمات پایان دهند، و حقوق بشر را در مراودات دیپلماتیک و اقتصادی با ایران بگنجانند.   ohchr.org/en/documents/count…   گزارش من حول آسیب‌ها تنظیم شده است: کشته‌شده‌ها و اعدام‌شده‌ها، بازداشت‌شده‌ها و ناپدیدشدگان، مدافعان، مستندکنندگان و سازمان‌دهندگان، معیشت مردم، و محیط زیست. در هرکدام از این‌ موارد، منبع آسیب از خارج و داخل به هم می‌رسند. هشدارهای مربوط به حملات قریب‌الوقوع در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شدند؛ شبکه‌هایی که به‌دلیل قطعی اینترنت اعمال‌شده از سوی مقام‌ها جمهوری اسلامی، دیگر در دسترس نبودند. همچنین گزارش‌هایی وجود دارد مبنی بر اینکه هنگام حملات، زندانیان در سلول‌های خود محبوس نگه داشته شدند. جنگ نه‌تنها از شدت سرکوب نکاست، بلکه آن را تشدید کرد: معترضان به‌عنوان عوامل کشورهای متخاصم معرفی شدند و اعدام‌ها در سراسر این دوره ادامه یافت. سنگین‌ترین بار این وضعیت بر دوش کسانی افتاد که پیش از این نیز در حاشیه جامعه قرار داشتند. از همین رو، توصیه‌های من همه طرف‌ها را مخاطب قرار می‌دهد: ایران، ایالات متحده و اسرائیل، و همچنین تمامی دولت‌ها. ohchr.org/en/documents/count… چیزی که در بین این گزارش‌ها مشترک است، مصونیت از مجازات است. در جریان هیچ‌گونه  تحقیق و تفحصی از سوی مقام‌های ایرانی درباره کشتارهایی که نیروهای آنان مرتکب شده‌اند، نیستم؛ ایالات متحده و اسرائیل نیز هیچ یافته‌ای درباره حملات خود منتشر نکرده‌اند. وقتی مسئولان حاضر نیستند درباره اقدامات خود تحقیق کنند، مستندسازی مستقل تنها چیزی است که میان قربانیان و محو شدن حقیقت و خاطره آنان از تاریخ قرار می‌گیرد. این گزارش‌ها که بر پایه تلاش‌های بازماندگان، خانواده‌ها و جامعه مدنی تهیه شده‌اند، همان سابقه مستند و ماندگاری هستند که پاسخ‌گویی در آینده به آن وابسته خواهد بود. تا آن زمان، این گزارش‌ها همگی بر ضرورت اقداماتی که در حال حاضر باید انجام شوند تأکید دارند: پایان دادن به مخاصمات از طریق دیپلماسی، با قرار دادن حقوق بشر در کانون هرگونه توافق؛ توقف اعدام‌ها؛ آزادی افرادی که به‌دلیل اعمال حقوق خود بازداشت شده‌اند؛ تحقیق مستقل درباره تک‌تک مرگ‌ها؛ و فراهم کردن دسترسی سازوکارهای سازمان ملل متحد.