Nyerere 1995: Ni makosa kuzuia mgombea binafsi Moja ya ukosoaji ambao Mwalimu Nyerere aliufanya kuelekea uchaguzi wa kwanza wa vyama vingi, baada ya kurudishwa kwa vyama vingi nchini ni zuio la mgombea binafsi. "Sheria hiyo ndivyo ilivyotungwa, ndivyo ilivyo; huwezi kuanzisha chama kukiuka upande huo wa sheria. Lakini mimi nadhani wamekosea. Wamekosea kuzuia wagombea binafsi; sheria imekosea kuzuia wagombea binafsi, na ninataka nieleze sababu. Nadhani kukosea huku ni kukosea kwa msingi, si kukosea kwa juu juu," alieleza Nyerere akizungumzia juu ya Sheria ya Uchaguzi. "Ni la msingi kwa nini? Haki yangu, na yako, na yako, na yako, ya kupiga kura Tanzania ni haki ya uraia. Pili, haki ya kuomba upigiwe kura ni haki ya uraia. Madhali wewe ni raia wa Tanzania, kisiasa una haki ya kuomba uwe Rais wa Tanzania, yeyote yule, ukiwa katika chama au hauko katika chama. Unayo haki inayotokana na uraia wako, kwa sababu wewe ni raia wa Tanzania. Haki ya kupiga kura na haki ya kupigiwa kura ni haki ya uraia. Haiwezi kudaiwa na mtu ambaye si raia wa Tanzania, na raia wa Tanzania hawezi akanyang’anywa," aliongeza Nyerere. Katika hotuba yake Nyerere alieleza kuwa wakati mfumo wa vyama vingi ukiwepo kabla ya kuingia mfumo wa chama kimoja, haki hiyo ya mgombea binafsi ilikuwa ikiruhusiwa. "Nikikataa kuingia katika chama... mnasema sasa hivi viko kumi na vitatu; sijui kama vimechukua Watanzania wote. Mimi nadhani bado havijachukua Watanzania wote. Watanzania wengine hawakuingia chochote; hawamo CCM, hawapo popote, hawana chama chochote. Kutoingia katika chama hakuninyang’anyi haki yangu, ama ya kupiga kura au ya kupigiwa kura. Ninayo tu," aliendelea kueleza Nyerere. Nyerere pia alitumia muda kuunga mkono hatua ya kiongozi mmoja wa upinzani aliyepeleka kesi Mahakamani na kushinda. Mwaka 1993, mwanasiasa wa upinzani,  Mchungaji Christopher Mtikila alipeleka maombi Mahakamani kutaka sheria iruhusu mgombea binafsi,  ambapo alishinda. Hata hivyo serikali ilifanya mabadiliko ya Katiba mwaka 1994, yaliyozuia jambo hilo lililoamuliwa Mahakamani, jambo lililomfanya Nyerere alizungumzie pia katika hotuba yake hiyo ya 1995. "Sheria ilipita, mnawanyima raia wa Tanzania haki hiyo. Mtu mmoja akaenda Kortini akasema sheria hii si ya haki. Jaji mmoja akahukumu, akasema, “Naam, si ya haki.” Mimi ninakubaliana na maamuzi hayo ya Jaji kabisa, kabisa. Jaji alikuwa sahihi; huwezi kuinyima haki hii. Sasa serikali wamefanyaje? Serikali, badala ya kukubali uamuzi wa Jaji, kwa kweli walichofanya ni kuifuta [haki]. Hamuwezi kufuta haki za raia; hamna uwezo wa kufuta haki za raia. Mimi nilidhani tunarudisha vyama vingi, tunarudisha na haki zote zile zilizokuwapo za raia [kwenye vyama vingi]: si [tu] unayo haki ya kuunda vyama, [bali] pamoja na haki ya mgombea binafsi," alieleza zaidi Nyerere. Mwaka 2005, Mtikila alirudi mahakamani na kuitaka mahakama itamke kuwa vifungu vya katiba vinavyozuia mgombea binafsi kwamba haviendani na misingi ya haki na demokrasia, Mahakama Kuu ilikubali tena, na kumpa ushindi. Mwaka 2009, serikali ikaamua kukata rufaa juu ya shauri hilo, ambapo Mahakama ya rufaa ilikubaliana na serikali na kueleza kuwa Bunge ndilo linalotakiwa kuamua jambo hilo. Baada ya kumaliza mahakama zote [za] Tanzania Mtikila alifungua shauri katika Mahakama ya Afrika Mashariki. Mnamo Juni 14, 2013 mahakama hiyo ilitoa uamuzi na kuitaka Serikali ya Tanzania kuruhusu mgombea binafsi katika uchaguzi wa urais, ubunge na udiwani. Hata hivyo uamuzi huu mpaka leo bado hujatekelezwa. Hii ni hoja pia iliyopendekezwa katika rasimu ya Katiba, kufuatia maoni yaliyokusanywa na Tume ya Warioba.