Bu arkadaş bir söylem, bir anlayış oluşturmaya çalışıyor. Geleneksel fıkhın önemli bir kısmının günümüzde yaşanamaz olduğunu söylüyor. Geleneksel fıkıh okullarının, otoritelerinin ve müesseselerinin bugünkü temsilcilerinin dünyayı yeterince anlayamadığını ve okuyamadığını söylüyor. Bu nedenle bu yaşanamazlıktan onların sorumlu olduğunu anlamamızı istiyor. “Her şeyin haram olduğu yerde her şey helal olur”, “sen her şeye haram diyorsun bu uygulanabilir değil ki” ve benzeri artık kendisinden çokça duymaya alıştığımız cümleler bunları anlatıyor. Bahsettiğim şeylerse benim iddialarım değil, kendi ifadeleri. Sözgelimi islam alimleri bir şekilde faizin kaçınılmazlığını göremez hale gelmiş ve günümüzü okuyamaz hale gelmişler. Bunun altında da iktisat bilmemeleri yatıyor ve sonuç olarak güncel iktisadi bir konuda fetva veremez hale getiriliyorlar. Veya askeri strateji konusunda bilgi eksikliği olan, mesela türkiyenin kaç tane uzun menzilli füzesi olduğunu bilmeyen islam alimleri savaş ve savunma konularında günceli okuyamamakla malul hale geliyor ve fetva vermesi haram oluyor. Aynı savunuyu harem selam meselesinde gelen eleştirilere karşı savunmasında da uygulamıştı hatırlarsınız. Sürekli bu çarpıklıklara ağızlarda sakız edilen “tefakkuh” eksikliğinin neden olduğunu duyuyoruz kendisinden. Buna ne denir zaten biliyoruz, modernist islam anlayışının bir çeşidi, hatta crystal clear çeşidi. Lakin bu arkadaşın hedef kitlesi de çoğunlukla geleneksel görüşe mensup olanlardan oluştuğu için kendi modernist fıkıh anlayışını dinleyicisine karşı gönül rahatlığıyla savunamıyor. Konferansta efendiliğini ve sakinliğini bozmadan soru soran ve yorum paylaşan kardeşimize yaptığı edepsiz tavır da bu içine düştüğü müşkül ya da oksimoron mu diyelim durumun gerginliği olsa gerek (biraz da psikanalizini yapalım). Bu oksimorondan kurtulmak için de bir metod geliştirmiş olarak gözlemliyorum: Geleneğin günümüzü tanzim ediciliğini ortadan kaldırırken bir yandan da daima geleneğin terminolojisini kullanıyor. “Tefakkuh” diyor, “cerh” diyor, “kabih” diyor. “Çok kötü naklettin resmen mana ile rivayet yaptın ben seni direkt cerh ederim” diyor şaka yapıyor. Dil kullanımı çok selektif ve spesifik. Bu sayede geleneksel dinleyiciye kendini dinletebiliyor. Lakin hala dillere pelesenk olmuş bir yeteneği var bu arkadaşın: gençlere ulaşabiliyor, gençlerin dilinden konuşabiliyor. Biliyorsunuz gençler ulaşmak gibi bir problemimiz var bizim nerden çıktığını bilmediğimiz. Geleneksel müesseseler gençlere ulaşamıyormuş böyle yöntemlere muhtaçmışız. Ben bu konuya şöyle bakıyorum: Alemin sahibi ya da yaratıcısı biz değiliz, Allahın koyduğu kılavuza uyarak birilerine ulaşamıyorsak gerisi beni değil kılavuzun sahibini ilgilendirir. İlle ulaşmak için kılavuzun dışına çıkarak kisve değiştirmemiz gerekiyorsa böyle bir şeyden sorumlu olmadığımız gibi bilakis bunu yapmamakla mükellefiz. Dolayısıyla şu gençlere ulaşma balonunu da bir patlatmak gerekiyor artık. Din tamamlanmıştır. Bu saatten sonra kim neyi tercih ederse kendinedir, alemin sahibi Allahtır. Elbette zorba olmayalım, sevdirelim, ama kılavuzu aşmadan, kisveyi deşmeden. Aksi halde biz biz olmaktan çıkarız. İnsan kendi kuralları ve kendi tercihleriyle insandır, kendidir ve o nispette özgürdür. Kanunun olmadığı yerde özgür sayılmazsın. Kanuna riayet etmek istemiyorsun diye kanunu değiştirme. Şundan birkaç ay öncesine kadar “abi adam gençlerin ihtiyacını karşılıyor çok iyi hizmet yapıyor” diyip, adamın çizgisinde milim sapma yokken bir anda “yerini bil haddini bil senin ne ilmin var bilmediğin mevzulara girme” diye kazı çeviren “ilim ehli”ne de iki çift lafım var ama zamanı gelecek onun da.

Bu fon olayında en çok dikkat çekilmesi gerektiğini düşündüğüm nokta şu ki, bu insanların önemli bir kısmı bu işi “faizsiz hızlı ve bol kazanç” amacıyla yaptılar. Borsanın faizli bankacılık işlemlerine alternatif olduğunu ve dinen helal olduğunu düşünüyorlar. Dolayısıyla borsada manipülasyon yapmanın da kısmen dine aykırı olmadığına inanıyor olmaları muhtemel. Büyük ihtimalle bu insanlar indirdikleri milyarların belki kanunen problemli olduğunu bilmekle birlikte dinen sakıncalı olmadığına, dolayısıyla ahlaken kötü olmadığına ve ahirette azabı müstelzim olmadığına inanıyorlar. Bu kadar aleni yapmalarının bir sebebi de bu olabilir. Muhafazakar demokrasinin ortaya çıkardığı “islam iktisadı” perspektiflerini anlamak için iyi bir örnek olabilir. Hem de “geleneksel fıkıh telakkisiyle bugün yaşanamaz, her şeye haram diyorsunuz, böyle fıkıh olmaz” söylemini çokca dillendiren hokkabazların lakırdıları eşliğinde daha güzel anlaşılır.