sümeyye retweeted
Hâfız-ı Şîrâzî Dîvânı Sözlüğü CEVHERE Yayımlandı.✨
Hâfız-ı Şîrâzî’nin (ö. 792/1390) Dîvân’ı, Mevlânâ’nın Mesnevî’si ve Sa‘dî’nin Gülistân’ından sonra Osmanlı coğrafyasında en çok okunan Farsça eserdir. Divanın doğru anlaşılabilmesi için asırlar boyunca şerhler, tercümeler ve sözlükler kaleme alınmış; Sürûrî, Şem‘î, Sûdî-i Bosnevî ve Vehbî Konevî’nin şerhleri bu literatürün başında yer almıştır. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, bu geleneğin bugüne kadar neşredilmemiş bir halkasını, müellifi meçhul Farsça-Türkçe sözlük Cevhere’yi inceleme ve metin olarak yayımladı.
Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi Hasan Hüsnü Paşa Koleksiyonu’nda (nr. 1101) bulunan tek nüshasından hareketle neşredilen Cevhere, elif harfinden ye harfine kadar bütün harfleri kapsayan 7.300 maddelik hacimli bir eserdir. Maddelerin büyük kısmı doğrudan Hâfız Dîvânı’ndan seçilmiş olup sözlük, yalnızca kelime karşılıkları vermekle yetinmez; atasözlerini, deyimleri, mazmunları ve edebiyat terimlerini şahit beyitlerle birlikte açıklar. Müellifin kelimeleri “Anadolu (Rûm) Farsçası” telaffuzuyla kaydetmesi, Osmanlı coğrafyasında yüzyıllar içinde kendine mahsus bir biçim kazanan bu okuyuşu bugüne taşıması bakımından ayrıca kıymetlidir. Eserin başından sonuna Sûdî şerhinin izlerinin takip edilebilmesi ise onu Hâfız Dîvânı üzerine yapılan Türkçe çalışmalar silsilesi içinde belirgin bir yere oturtur. İçindeki en geç vefat kaydı ve zahriyedeki tuğra, sözlüğün 17. yüzyılın sonu ile 18. yüzyılın üçüncü çeyreği arasında telif edildiğine işaret etmektedir.
Eser, Dr. Recep Hisar tarafından neşre hazırlanmış olup editörlüğünü ise Dr. Fatih Odunkıran yapmıştır. Eserin tamamı özgün dili korunarak çeviri yazıyla günümüz harflerine aktarılmış; metin, sözlüğün nüsha, dil ve imla özelliklerini, klasik edebiyat bilgisi bakımından muhtevasını ve Hâfız Dîvânı ile münasebetini ele alan etraflı bir incelemeyle birlikte sunulmuştur.
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı’nın Sözlük Dizisi’nden çıkan bu ilmî neşir, Fars dili ve edebiyatı araştırmacıları kadar klasik Türk edebiyatı ve sözlükçülük tarihiyle ilgilenen okuyucular için de kıymetli bir kaynak sunuyor.
E-Kitap: ekitap.yek.gov.tr/urun/cevhe…
E-Satış: esatis.yek.gov.tr/urun/cevhe…
Türkistan’ın bilinen ilk Türkçe Tıp kitabı yayımlandı.
İslamiyet’in benimsenmesiyle birlikte geleneksel Türk tıp birikimi, İslam tıbbıyla kaynaşmış ve bu kaynaşmanın Türkçe ilk ürünleri Anadolu sahasında 13-14. yüzyıllarda verilmeye başlanmıştır. Türkistan sahasında ise 15-16. yüzyılda yazılmış Türkçe tıp eserleri olabileceği düşünülse de günümüze ulaşan Türkçe tıp literatürü ancak 17. yüzyıl itibarıyla somut olarak takip edilebilmektedir. Bu sahada tıp çalışmalarının 17. yüzyıla kadar aralıksız bir şekilde devam ettiği, tıp alanında önemli bir bilgi birikiminin oluştuğu ve tıbba önem veren devlet adamlarının himayesinde meşhur hekimlerin yetiştiği bilinse de o dönemde yazılan ve günümüze ulaşan eserlerin hepsi Arapça ve Farsçadır. Şüphesiz bu dil tercihinde eserlerin yazılış amaçları etkili olmuştur. Çünkü 17. yüzyıla kadar yazılan eserler eczacılara, doktorlara ve tıp eğitimi verenlere rehber olması amacıyla yazılmıştır.
Hive Hanı Ebulgazi Bahadır Han (1603-1663) 17. yüzyılda halkın anlayabileceği sade bir Türkçe ile kaleme aldığı Şecere-yi Türk ve Şecere-yi Terâkime eserleriyle Türk tarih yazıcılığına yön veren önemli isimlerden biri olmuştur. İyi bir tarihçi ve aydın bir hükümdar olan Ebulgazi Bahadır Han, Emir Timur ve Uluğ Bey gibi tıbba önem veren devlet adamlarından biridir. Han’ın bu ilgisi entelektüel bir uğraşın ötesine geçerek halkın refahını gözeten bir amaca dönüşmüştür. Han, tıbba ve bu alanda yetişen âlimlere destek olmakla yetinmemiş, sağlığın kaybedilmeden önce korunması gerektiğine inandığı için tıp eğitimi almamış sıradan insanların da uygulayabilecekleri sağaltım yöntemlerini aktardığı Türkçe bir tıp eseri kaleme almıştır. Menâfi‘u’l-İnsân adını verdiği bu eseri yazma amacı insanların sağaltım yöntemlerine daha kolay ulaşabilmelerini sağlamaktır. Eser, Ebulgazi Bahadır Han’ın tıp konusunda düşünce ve deneyimlerini içermesi, o döneme kadar edinilen tıbbi birikim ve 17. yüzyılda uygulanan sağaltım yöntemleri hakkında bilgi vermesi açısından önem arz etmektedir. Bu eseri önemli kılan bir diğer özelliği de dil bilincine sahip bir devlet adamının kaleminden Çağatay yazı dili ile yazılmasının yanı sıra Türkistan sahasında günümüze ulaştığı bilinen Türkçe ilk tıp metni olmasıdır. Türkçe yazılarak tıbbi bilginin halk arasında yayılmasına katkı sağlayan bu eserin bilinen tek nüshası Özbekistan Bilimler Akademisi Ebû Reyhan el-Birûnî Şarkşinaslık Enstitüsü Kütüphanesi AP-4107 numarada bulunmaktadır.
Vahit Türk ve Hanife Gezer tarafından hazırlanan eser, Özbekistan Bilimler Akademisi Ebû Reyhan el-Birûnî Şarkşinaslık Enstitüsü Kütüphanesi AP-4107 numarada bulunan nüsha üzerine yapılmış inceleme, metin, dil içi çeviri ve dizin-bağlamlı sözlüğü ihtiva etmektedir.
E-Satış: esatis.yek.gov.tr/urun/menaf…
E-Kitap: ekitap.yek.gov.tr/urun/menaf…
“Her kusûru kendi etvârımda gördüm dâimâ
Yazdığım her lafz u ma‘nâ arzuhâl eyler bana”
Dr. A. Süheyl Ünver
***
“Arzuhâl etmez dil-i gam-dîdemiz dildâre de
Etmesin muhtâc Rabbim yâre de ağyâre de”
Süleyman Nazif
(Hattat Hâmid Bey 50 senedir cebinde taşıyor.)
Hediyelik, evladiyelik, gözlere şenlik nefis mi nefis bir eser kendileri ✨ imkânı olan kaçırmasın, hassaten minyatüre ilgi ve merakı olanlar 💫
Muhtesibzâde Mehmed Hâkî’nin minyatürlü Tercüme-i Şakâ’ik-ı Nu‘mâniyye’si yayımlandı.
Taşköprülüzâde Ahmed Efendi’nin (ö. 968/1561) eş-Şakâ’iku’n-Nu‘mâniyye’si, Osman Gazi devrinden Kanûnî Sultan Süleyman dönemine uzanan iki buçuk asırda Osmanlı ilim ve düşünce hayatını şekillendiren âlim ve mutasavvıfları bir araya getiren temel kaynaktır. Eser daha müellifi hayattayken büyük ilgi görmüş, sonraki asırlarda kaleme alınan tercüme, telhis ve zeyillerle birlikte başlı başına bir külliyat hâline gelmiştir. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı da dokuz yıl süren “Şakâ’ik-ı Nu‘mâniyye Çeviri ve Zeyilleri Projesi” ile farklı asırlarda yazılmış 13 ayrı eseri 18 ciltlik bir külliyat hâlinde ilk defa bütünlüklü biçimde yayımlamıştı.
Bu külliyatın en hususi halkalarından biri, Muhtesibzâde Mehmed Hâkî’nin Tercüme-i Şakâ’ik-ı Nu‘mâniyye’sidir. Muhtesibzâde tercümesi için bizzat Taşköprülüzâde ile görüşmüş, müellifin iznini ve onayını alarak çalışmasına devam etmiştir. Tıpkıbasımı gerçekleştirilen nüshayı bütün Şakâ’ik literatürü içinde eşsiz kılan husus ise minyatürleridir. Ne ana metnin ne de diğer şerh, zeyil ve tercümelerin nüshalarında bulunmayan bu tasvirler,Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’nde muhafaza edilen nüshaya (Hazine 1263) mahsustur. II. Osman dönemi vezirlerinden Gürcü Hadım Mehmed Paşa’nın himayesinde hazırlanan ve devrin önde gelen sanatkârlarından Nakşî’nin fırçasından çıkan 49 minyatür; hükümdar-ulemâ münasebetlerinden ders halkalarına, münazara meclislerinden gündelik hayata uzanan bir muhtevayı görsel dille aktarmakta, âlimlerin ve mutasavvıfların dış görünüşünü, kıyafetlerini, başlıklarını ve renk dünyasını bugüne taşımaktadır. Osmanlı sanat tarihinin de önemli örneklerinden biri olan bu tasvirler, yıllardır kitaplarda ve sergilerde Osmanlı ilim hayatının görünen yüzü olarak kullanılagelmiştir.
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı söz konusu nüshayı tıpkıbasım olarak yayımladı. Esere İhsan Fazlıoğlu’nun Taşköprülüzâde’nin zihniyet dünyasını ele alan incelemesi ile Başkanımız Coşkun Yılmaz’ın Muhtesibzâde ve tercümesi üzerine kaleme aldığı inceleme eşlik etmektedir. Ayrıca incelemede Kurum uzmanlarınca hazırlanan âlimler fihristi ve minyatürlerin tanıtımını içeren bir çalışma da yer almaktadır. Giriş incelemeleri Türkçe-İngilizce iki dilli olarak hazırlanarak eserin yurt dışındaki araştırmacıların da istifadesine sunuldu.
İstanbul Medeniyet Üniversitesi Bilim Tarihi Enstitüsü ile iş birliği içinde gerçekleştirilen yayının hazırlık süreci, proje yürütücüsü Çeviri ve Yayım Dairesi Başkanı Necmettin Azak ile proje koordinatörleri Elmin Aliyev ve Erhan Yıldız tarafından yürütüldü. Osmanlı ilim hayatının hem metnini hem de yüzünü bir arada koruyan bu nadide nüsha, araştırmacıların ve sanat meraklılarının istifadesine sunulmuş oldu.
E- Satış: esatis.yek.gov.tr/urun/tercu…
E- Kitap: ekitap.yek.gov.tr/urun/tercu…
8
568
sümeyye retweeted
12 Kasım 2026 | Uluslararası Yazma Mushaflar Sempozyumu Oturumları
Birbirinden değerli konu başlıklarının ele alınacağı Uluslararası Yazma Mushaflar Sempozyumu kapsamında, 12 Kasım 2026 tarihinde 16 oturum gerçekleştirilecek.
12 Kasım tarihli sempozyum programına aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz:
yek.gov.tr/yazmamushaflarsem…
TÜYEK Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığı tarafından 11-13 Kasım 2026 tarihinde İstanbul'da düzenlenecek olan Uluslararası Yazma Mushaflar Sempozyumu 21 ülkeden 155 uzman ve araştırmacının katılımıyla gerçekleştirilecek.
Birbirinden değerli konuların yer aldığı sempozyum programına aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz:
yek.gov.tr/yazmamushaflarsem…
sümeyye retweeted
TÜYEK Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığı tarafından 11-13 Kasım 2026 tarihinde İstanbul'da düzenlenecek olan Uluslararası Yazma Mushaflar Sempozyumu 21 ülkeden 155 uzman ve araştırmacının katılımıyla gerçekleştirilecek.
Birbirinden değerli konuların yer aldığı sempozyum programına aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz:
yek.gov.tr/yazmamushaflarsem…
✨
21 ülkeden 155 uzman ve araştırmacının iştirakiyle 11-13 Kasım 2026 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenecek olan “Uluslararası Yazma Mushaflar Sempozyumu”na katılımınızdan mutluluk duyarız.
Program detayları için bk. ⬇️
yek.gov.tr/yazmamushaflarsem…
2
403
[Mefûlü Mefâîlü Mefâîlü Feûlün]
Ger tebdîl-i mâ-kânsa hakîkatde murâdın
Beyhûde! Ki yok faydası tebdîl-i mekânın
sümmî
Bazı mekânlar mürşid mekân olma vasfını hâiz. Mesela İstanbul’da Yahyâ Efendi’yi böyle görürüm. Bosna’da da Hacı Sinanova Tekkesi, bir an olsun “aslî insana dönmüşüz” hissini veren bir mürşid mekândır benim için:
10
468
Ali Aslan hocanın büyük emek ve gayretleriyle ortaya koyduğu, benzer çalışmalar için de yol gösterici bir örnek teşkil eden bu doktora çalışması, TÜYEK tarafından yayımlanmış olup erişime açıktır:
ekitap.yek.gov.tr/urun/yazma…
Bk. Şirvânî Hazretin sırlanan temellük kayıtlarından biri:
Bir kütüphane, 11 ülke, 1142 cilt kitap ve 300 yıllık bir iz sürme hikayesi
Osmanlı bürokratı Reisülküttab Ebubekir Şirvani Efendi’nin dünyanın dört bir yanına dağılan kütüphanesi gün yüzüne çıkarıldı
Yazma eser uzmanı Dr. Ali Aslan, tek tek iz sürerek 105 farklı koleksiyona dağılmış eserleri tespit etti
s.aaspot.com/1129
11
654
sümeyye retweeted
Bu güzide kütüphane ve Reisülküttap Ebu Bekir Şirvânî hakkında detaylı bilgi için TÜYEK Katalog birim sorumlusu Dr. Ali Aslan’ın TÜYEK tarafından gözden geçirilerek yayımlanan doktora tezi Yazma Eserlerde Mülkiyet ve Temellük Kayıtları’na bakılabilir.
Bir kütüphane, 11 ülke, 1142 cilt kitap ve 300 yıllık bir iz sürme hikayesi
Osmanlı bürokratı Reisülküttab Ebubekir Şirvani Efendi’nin dünyanın dört bir yanına dağılan kütüphanesi gün yüzüne çıkarıldı
Yazma eser uzmanı Dr. Ali Aslan, tek tek iz sürerek 105 farklı koleksiyona dağılmış eserleri tespit etti
s.aaspot.com/1129
Sadece hazretin şu mübârek hilye-i şerifini dünya gözüyle görmek için dahi gidilir ✨
“Ayasofya Hattatı: Kazasker Mustafa İzzet Efendi” Sergisi yarın kapılarını ziyaretçilerine açıyor.
Kazasker Mustafa İzzet Efendi’nin nadide eserlerini yakından görmek için sizleri sergimizin açılışına bekliyoruz.
📅 28 Eylül 2026 Pazartesi
🕥 10.30
📍 TÜYEK Sergi Salonu, Rami Kütüphanesi
Sergimizi, açılışın ardından haftanın her günü 09.00–18.00 saatleri arasında Rami Kütüphanesi içerisinde bulunan Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Sergi Salonu’nda ziyaret edebilirsiniz.





























