อิหร่านทำผิดกฎหมายหลายข้อที่ยิงเรือไทยในน่านน้ำโอมาน และอิหร่านไม่มีสิทธิปิดช่องแคบฮอร์มุซ 1. เรือ Mayuree Naree (IMO:9323649, MMSI 567461000) จดทะเบียนสัญชาติไทย ลูกเรือเป็นคนไทย เจ้าของเรือคือ PSL ซึ่งเป็นบริษัทที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เรือไทยแท้ ๆ แต่ถูก IRGC ยิงเข้าใส่จนเกิดไฟไหม้และมีผู้สูญหายไป 3 ราย เรือลำนี้เดินทางออกจากเมืองท่าใน UAE และอยู่ในน่านน้ำโอมาน ไม่ได้ล้ำเข้าไปในน่านน้ำ #อิหร่าน แต่อย่างใด 2. การที่เรือไทยถูกยิงถือว่าเป็นเรื่องที่น่าตกใจมาก ๆ เพราะเรือไทยไม่ติดอาวุธ ไม่มีท่าที่คุกคาม ไทยไม่ได้เข้าร่วมประนามหรือให้ฝ่ายสหรัฐฯ หรืออิสราเอล ใช้ไทยเป็นฐานทัพในการโจมตีอิหร่าน ไทยมีสถานนะเป็นประเทศเป็นกลาง ดังนั้นข้ออ้างใด ๆ ก็ไม่สมเหตุสมผลด้วยประการทั้งปวง 3. ที่จริงตามกฎหมายระหว่างประเทศ อิหร่านไม่มีสิทธิปิดช่องแคบฮอร์มุซ เพราะอย่างแรกคือช่องแคบนี้ไม่ใช่ของอิหร่านคนเดียว แต่ยังเป็นของโอมานและ UAE ด้วย เนื่องจากทั้งสองประเทศมีน่านน้ำและทะเลอาณาเขตอยู่ในช่องแคบนี้ การยิงเรือของไทยซึ่งจดทะเบียนในไทยในน่านน้ำโอมานถึงได้ว่าอิหร่านละเมิดอธิปไตยถึงสองประเทศด้วยซ้ำ 4. ตามมาตราที่ 37 ถึง 44 ของอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982 หรือ United Nations Convention on the Law Of the Sea (UNCLOS) แคบฮอร์มุซอาจถือได้ว่ามีสถานะเป็นช่องแคบระหว่างประเทศหรือ International Straits ซึ่งเป็นช่องแคบที่ใช้เพื่อการเดินเรือระหว่างประเทศ ซึ่งเรือของแต่ละชาติ ทั้งเรือทหารและเรือพลเรือนรวมถึงอากาศยานที่ไม่เกี่ยวข้องกับการรบ สามารถใช้สิทธิการผ่านช่องแคบหรือ Transit Passage โดยมาตราที่ 44 กำหนดให้รัฐชายฝั่ง ซึ่งในกรณีนี้คืออิหร่านและโอมาน ไม่ให้ขัดขวางการผ่านช่องแคบ และห้ามปิดช่องแคบ ดังนั้นการประเทศปิดช่องแคบฮอร์มุซของอิหร่านหรือแม้แต่การประกาศโจมตีเรือที่เดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซที่ถือว่าเป็นการปิดช่องแคบโดยพฤตินัย (De Facto) จึงถือว่าผิดกฎหมายระหว่างประเทศ 5. UNCLOS ยังรับรองหลักเสรีภาพในการเดินเรือหรือ Freedom of Navigation ซึ่งพัฒนามาจากหลักการเสรีภาพทางทะเล (Mare Liberum) ที่ระบุว่าเรือที่จดทะเบียนกับประเทศใดก็ตามสามารถเดินเรือในทะเลหลวงหรือในเขตเศรษฐกิจจำเพาะได้โดยประเทศอื่นต้องไม่ขัดขวาง หรือถ้าเรือเหล่านั้นต้องเข้าไปยังทะเลอาณาเขต ก็สามารถใช้หลักการผ่านโดยสุจริต หรือ Innocent Passage ได้ถ้าไม่ได้คุกคามรัฐชายฝั่ง ซึ่งในกรณีนี้ นอกจากเรือไทยจะไม่ได้แสดงท่าทีคุกคามแล้ว เรือไทยยังอยู่ในทะเลอาณาเขตของโอมาน ดังนั้นอิหร่านไม่มีสิทธิด้วยประการทั้งปวงในการห้ามเรือไทยเดินทางในเส้นทางนี้ 6. การโจมตีเรือไทยอาจถือได้ว่าเป็นการละเมิด San Remo Manual หรือ Laws of Naval Warfare ซึ่งแม้จะไม่ได้มีสถานะเป็นกฎหมายระหว่างประเทศ แต่ถือเป็นหลักที่กองทัพทุกประเทศควรยึดถือ ดังนั้นก็แสดงให้เห็นว่ากำลังทางเรือของอิหร่านมีมาตรฐานในการปฏิบัติงานที่ต่ำกว่าที่ควรจะเป็น โดย San Remo Manual ระบุว่าเรือที่ชักธงไทยในฐานะรัฐเป็นกลางจะต้องได้รับการยกเว้นไม่ถูกโจมตี เว้นแต่เชื่อได้ว่าเรือไทยบรรทุกกระสุนให้กับข้าศึก หรือสนับสนุนหรือส่งกำลังบำรุงให้กับข้าศึก หรือจงใจฝ่าฝืนการปิดน่านน้ำที่ถูกกฎหมาย ซึ่งในข้อเท็จจริงคือเรือ Mayuree Naree เป็นเรือเปล่า กำลังเดินทางกลับ รวมถึงการประกาศปิดช่องแคบฮอร์มุซของอิหร่านก็ถือว่าผิดกฎหมายตามข้อ 3.-5. แต่ถ้าอิหร่านสงสัยเรือไทยว่าอาจช่วยเหลือข้าศึก อิหร่านสามารถใช้สิทธิ Visit and Search หรือหยุดเรือและขอขึ้นไปตรวจสอบเรือได้ ไม่ใช่ทำการโจมตีโดยทันที 7. แม้อิหร่านจะลงนามแต่ยังไม่ได้ให้สัตยาบันกับ UNCLOS 1982 แต่สิทธิในการเดินเรือควรจะถือว่าอยู่ในกฎหมายจารีตที่ผูกพันกับทุกประเทศ เพราะแม้แต่เรือของอิหร่านที่เดินทางไปยังต่างประเทศก็ยังใช้หลักการทั้งของ UNCLOS และกฎหมายจารีตด้วยซ้ำ 8. ในเมื่ออิหร่านทำผิดกฎหมายหลายข้อต่อประเทศไทย ไทยควรดำเนินการตอบโต้ตามที่จำเป็น โดยไม่ยกระดับให้ไทยต้องเข้าเป็นส่วหนึ่งของความขัดแย้งนี้ โดยสำหรับในบริบทของ PSL ซึ่งเป็นเจ้าของเรือ สามารถเคลมประกันสงครามที่บริษัททำเอาไว้ได้ และอาจร้องขอให้มีการชดเชยเพิ่มเติมหรือร้องขอให้มีการขอโทษอย่างเป็นทางการจากอิหร่านได้ ซึ่งทางบริษัทต้องทำงานร่วมกับบริษัทประกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้ามีผู้เสียชีวิตจากการโจมตีของอิหร่าน 9. ในส่วนของการต่างประเทศ รัฐบาลไทยควรเรียกทูตอิหร่านประจำประเทศไทยเขาพบเพื่อขอข้อมูลและแสดงความกังวลอย่างสูงสุดโดยไม่จำเป็นต้องแถลงประนามในทันที เพื่อดูท่าทีของอิหร่านอย่างเป็นทางการก่อนที่จะกำหนดท่าทีของไทยต่อไทย โดยท่าทีของไทยควรจะเป็นการเรียกร้องให้ทุกฝ่ายปฏิบัติตามกฎหมายระหว่างประเทศ และย้ำสิทธิของเรือที่จดทะเบียนในไทยในการเดินเรือในช่องแคบฮอร์มุซตามที่ระบุไป 10. อย่างไรก็ตาม ถ้าต้องการยกระดับการตอบโต้หรือการดูแลเรือสัญชาติไทย ไทยอาจร้องขอไปที่ Combined Maritime Forces หรือ CMF ซึ่งเป็นกองกำลังของ 47 ชาติที่ไทยเป็นสมาชิกและมีกองบัญชาการอยู่ที่บาห์เรนซึ่งจัดตั้งขึ้นเพื่อดูแลความมั่นคงในทะเลอาหรับและทะเลแดง เพื่อร้องขอและมอบสิทธิในการดูแลเรือสัญชาติไทย หรือถ้าจะยกระดับการตอบโต้ รัฐบาลไทยอาจพิจารณาอนุมัติงบประมาณส่งเรือไทยเข้าร่วมกับ CMF เพื่อดูแลเรือทั้งสัญชาติไทยและสัญชาติอื่น ๆ ซึ่งไทยเคยส่งเรือเข้าร่วมกับ CMF มาแล้วในบทบาทของการปราบโจรสลัด แต่ทั้งนี้ ต้องดูด้วยว่ากองทัพเรือไทยมีความพร้อมหรือไม่