Antik Yunanca’da yaklaşık 1000 kelime hiçbir Hint-Avrupa diline bağlanamıyor. Labirent. Zeytin. Atina. Athena. Ares. Akhilleus. Odysseus. Korinthos. “En Yunan” sandığımız birçok şey, Yunanlar Ege’ye gelmeden önce burada konuşulan kayıp bir dilden geliyor. Hint-Avrupalılar Pontus steplerinden göçerken zeytin, incir, servi, sümbül, deniz gibi şeylerle ilk kez karşılaştı. Kendi dillerinde bunlar yoktu. Yerel Neolitik çiftçilerin kelimelerini aldılar. Dil, göçün fosil kaydı gibi çalışıyor: ne yoksa onu ödünç alırsın. Bu yüzden Yunanca’da “deniz”in asıl kelimesi thalassa. Hint-Avrupa kökenli pontos aslında “yol” demekti; sonradan denize uyduruldu. Zeytin (elaia) Mycenaean Linear B’de bile var, ama Hint-Avrupa’ya gitmiyor. Roma’ya oliva olarak geçti, oradan İngilizce olive ve oil geldi. Dilbilimciler bunları rastgele istisna sanmıyor. Çünkü kalıplar var:• Hint-Avrupa ses yasalarına uymayan kümeler: ps-, dn-, kn- • Rastgele telaffuz varyantları: Odysseus ~ Olysseus (Latin Ulixes / Ulysses); labyrinthos ~ Mycenaean daphurinthos • Aynı anlama gelen çift kelimeler: biri yerli, biri yabancı • Tekrarlayan ekler: -nth, -ss, -n, -mn Korinthos, Hyakinthos, Labyrinthos, Olynthos, Knossos, Athênai, Lêmnos… Aynı ekler hem şehir adlarında hem bitki/hayvan adlarında çıkıyor. Haritaya bakınca bu dil(ler) esas olarak Ege’de ve kısmen Anadolu kıyılarında konuşulmuş. Daha çarpıcı olanı: Yunan panteonunun büyük kısmı da muhtemelen bu dilden. Zeus, Eos, belki Poseidon hariç birçok tanrı adı Hint-Avrupa’ya rekonstrükte edilemiyor. Tek bir “Pre-Greek” dili miydi, yoksa onlarca küçük dil mi? Muhtemelen ikincisi. Ama -nth / -ss gibi imzalar, en azından bir dil kümesinin izini bırakıyor. Pelasglar, Eteokretalılar, Minoanlar… Antik yazarlar “Yunanca olmayan dil” konuşan halklardan bahsediyor. Yazı neredeyse yok. Geriye kelimeler kaldı. İngilizce’ye kadar ulaşanlar: labyrinth, olive, oil, hyacinth, cypress, thesaurus, basil, tomb, asparagus, narcissus, mint… Atina’nın adı, zeytinyağı, labirent miti… Kaybolmuş bir Ege halkının sesi hâlâ duruyor. Diller ölünce tamamen gitmez. Bazen bir şehrin, bir tanrının, bir ağacın adında yaşamaya devam eder. Peki ya kan? Dil bir katmanı gösteriyor, DNA başka bir katmanı. Modern Yunanlar gerçekten Antik Yunanların torunları mı? Videoda anlattım: youtu.be/dAS1S3wLtfs #dilbilim #antikYunan #tarih #PreGreek #DNA