Psychologist from Turkey

22 yaşında, mezuniyetine birkaç ders kalmıştı… Tutukluluk sürecinde eğitimi aksadı, mezuniyeti ertelendi. Ablasının düğününe katılamadı. Mehlika Sultan Şamlı’nın eğitimine ve özgürlüğüne kavuşması için ses olalım. Hayalleri yarım kalmasın. #MehlikaSultanŞamlı #EğitimHakkı

youtube.com/shorts/1bDzo4tEJ… Uyuyanlar Çağı..:

Bana Algoritmanı söyle, sana kim olduğunu söyleyeyim. youtube.com/shorts/sluOlN554…

Terapi gibi bişey… İyi geldi. #terapi #kahve #müzik youtube.com/shorts/VgnL05MuQ…

Bağırsaklar sadece sindirim organı değildir. Bağırsak duvarında yer alan Enterik Sinir Sistemi, yaklaşık 100 milyon nöron içerir. Bu ağ, beyinden bağımsız refleksler üretebilir ve ruh hâliyle doğrudan ilişkilidir. Serotoninin büyük kısmı burada üretilir. Bu yüzden bağırsaklara “ikinci beyin” denir. Madem bu sistem bu kadar bağımsız ve etkilidir; mutluluğun yolu da sağlıklı, temiz ve helal olanla beslenmekten geçer. Yaklaşan Ramazan, ve içinde bulunduğumuz mübarek üç aylar, bedeni dinlendirirken bağırsak–zihin dengesini yeniden kurmak için bir fırsat olabilir. Yarın Regaip Kandili, şimdiden tebrik ederiz…

Çoğu insan gerçeği aramıyor. Kendini rahatlatan hikâyeyi arıyor. Bunun farkında olanların sunduğu ise çoğu zaman tedavi değil; inanman için yazılmış bir senaryo.

Bilgenin varlık nedeni, insanlara yardım etmektir, onları yargılamak değil. Bilge kişi hiçbir şeyi iki defa aynı şekilde görmez. Bilgeliğin en açık görüntüsü sürekli bir sevinçtir. Bilge mutluluğun ustasıdır. Bilge kişi; öğretilerinde öğrencilerine nasıl daha düzenli, bilinçli ve etkin düşüneceklerini öğretir. Bilge kendini, bilenlerden tamamıyla kurtarmıştır. Bilgenin düzeninin kuralı yoktur, o, yaşam doğasıyla akar. Yollar bilgenin işaretidir. Bilgeler kendi yollarına giderek öğretirler; sen de kendi ayaklarının üzerinde durabildiğinde bir bilge olacaksın. Bilge yaşayabildiği kadar değil, yaşaması gerektiği kadar yaşar. Bilgenin sana verebileceği en büyük hediye ise senden ayrılmaktır.

Berlin’deki Panel Üzerine Bir Düşünce Berlin’de yapılan o panelin yazılı anlatımını okurken, bir düşünce biçimiyle karşılaşılıyor aslında; bir inançtan öte, bir insanlık felsefesiyle. Sözlerin arasında öyle bir denge var ki, dinleyen ya da okuma gayreti gösteren biri, bu anlayışın merkezinde insana saygıyı hissediyor. İnsan, kimliğiyle değil, özüyle görülüyor. Hiç kimseye yukarıdan bakılmıyor; herkesin içinde bir kıymet, bir anlam arayışı olduğuna inanılıyor. Bu yaklaşımda sevgi, sadece duygusal bir kelime değil, ahlâkın ve inancın merkezine yerleşmiş bir sorumluluk gibi. “İslam bir devlet değil, bir ahlâk sistemidir.” Bu ifade, aslında tüm konuşmanın özeti gibi… Bir dine ait görünse de, evrensel bir insanlık çağrısı gibi duruyor, ki öyle. Adalet, merhamet ve özgürlük kavramları siyasetin değil, vicdanın diliyle ele alınıyor. Tabiata bakışta da derin bir sessizlik var. “Tabiat Allah’ın sessiz kitabıdır.” denilmiş; ve o cümle, doğanın yalnızca fiziksel değil, ruhsal bir tarafı olduğunu hissettiriyor. Ağaçlar, sular, rüzgâr — hepsi birer sessiz ayet okuyana. İnsan, o ayetleri fark ettiğinde hem çevresine hem kendine daha yumuşak davranmayı öğreniyor. Kadına dair söylenenler de dikkat çekici: Bir toplumun kalbi kadındır, ve o kalb incindiğinde toplum da hastalanır. Kadına değer vermek, aslında insanlığa saygı göstermek demektir. Bu bakışta kadın; merhametin, zarafetin ve adaletin merkezinde duruyor. Diyalog konusu ise belki de en güçlü olanı. Farklılıkları tehdit olarak değil, birlikte var olmanın doğal rengi olarak gören bir anlayış. Dinlemek, anlamak, ortak bir kelime bulmak… Adalet, bütün bu düşüncelerin omurgası gibi. Zulüm kimden gelirse gelsin yanlış, mazlum kim olursa olsun kıymetli. Gerçek adalet, yazılı kanunlarda değil, kalbin derinliklerinde başlıyor. İyilikse fark edilmeden yapılan bir dua gibi; sessiz, sade ama etkili. Bu metinlerin ve anlatıların ardında, insanı yücelten bir bakış var. Ne sadece dinî, ne de sadece felsefî… Bir ruh hâli, bir insanlık daveti gibi. Okudukça şunu fark ettiriyor: İnsanı, tabiatı ve farklılıkları sevmek ne de kıymetli…

Oda sessizdi. Dört mum yavaşça yanıyordu. Sessizlik içinde birden bir ses duyuldu. İlk mum konuştu: “Ben Barış’ım. İnsanlar beni yaşatmak için çabalamıyor. Kavga ve öfke hüküm sürüyor. Artık dayanamayacağım.” dedi ve yavaşça söndü. İkinci mum seslendi: “Ben İnanç’ım. İnsanlar artık bana ihtiyaç duymuyor. Kendi çıkarları uğruna beni unuttular. Artık ben de yanmayacağım.” Ve o da söndü. Üçüncü mum hüzünle konuştu: “Ben Sevgi’yim. İnsanlar beni bir kenara attı. En yakınlarını bile sevmeyi unuttular. Gücüm kalmadı.” dedi ve o da söndü. Tam o sırada bir çocuk odaya girdi. Üç mumun da sönmüş olduğunu görünce ağlamaya başladı: “Sizin sonuna kadar yanmanız gerekirdi. Neden söndünüz?” Dördüncü mum yumuşak bir sesle cevap verdi: “Korkma… Ben Umut’um. Ben yandıkça diğerlerini yeniden yakabiliriz.” Çocuk gözyaşlarını sildi, Umut mumunu aldı ve diğerlerini teker teker yaktı. Bu hikâye, insan ruhunun dört temel direğini anlatır: barış, inanç, sevgi ve umut. •Barış: İçsel huzurun sembolüdür. İnsan kendisiyle savaş halindeyse dış dünyada da barış bulamaz. •İnanç: Kendine, yaşama ve değerlere güven duygusudur. Güven sönünce, kişi yönsüz kalır. •Sevgi: Duygusal bağın ve empati yeteneğinin göstergesidir. Sevgisizlik insanı içten kurutur. •Umut ise psikolojide dayanıklılığın (resilience) sembolüdür; diğer tüm duygusal kaynakları yeniden canlandırabilen tek güçtür. Ve , “Umut varsa, yeniden başlayabiliriz.” Her insanın içinde, diğer sönen ışıkları tekrar yakacak küçük bir “çocuk” vardır. O çocuk, aslında iyileşme isteğimizin ta kendisidir.

.

Hastalıklar Kader midir? Genetik ve Epigenetik Perspektif Hastalık, insan hayatının en zor imtihanlarından biridir. Peki bu durum tamamen kader midir, yoksa bizim irademiz, gayretimiz ve yaşam tarzımızla değişebilir mi? Kader ve Hastalık İslamî anlayışta her şey kayıtlıdır; yani Allah’ın bilgisi, iradesi ve yaratması dışında hiçbir şey olmaz. Ancak bu kaderin içindeki “alan” insanın iradesi, gayreti ve tercihleridir. Geçmiş (geçmişe yazılan): Allah’ın ilminde kayıtlıdır. Şimdi ve gelecek: İrade, gayret ve imtihan gereği insanın sorumluluğu altındadır. Dolayısıyla hastalık da bir kaderdir ama aynı zamanda imtihandır. Hastalıkla karşılaşmak Allah’tandır; tedavi aramak, önlem almak, sabır göstermek ise kulun görevidir. Hastalık ve Genetik Bilim bize, bazı hastalıklar genetik kökenlidir der. Yani anne-babadan çocuklara geçen kalıtsal faktörler vardır. Ancak genetik kod, değişmez yazgı demek değildir. Burada epigenetik devreye girer. Genetik: DNA’da yazılı potansiyel (bir bakıma Levh-i Mahfuz benzeri). Epigenetik: Yaşam tarzı, çevre, beslenme, stres, ibadet ve düşünce biçimiyle genlerin nasıl çalıştığını etkileyen düzen (Levh-i İspat’a benzetilebilir). Örneğin: Ailesinde diyabet olan bir kişi, sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla bu hastalığın ortaya çıkmasını geciktirebilir veya engelleyebilir. Kanser risk genine sahip biri, epigenetik düzeyde korunma yollarıyla bu genin “aktifleşmesini” önleyebilir. Hastalık Allah’ın Mahlukudur Hastalık da Allah’ın yarattığı bir mahluktur. Nasıl ki melekler, insanlar ve hayvanlar mahluk ise, hastalık da öyledir. Bir imtihan aracı, bir uyarıcı, bazen de rahmete açılan bir kapıdır. Nitekim denilmiştir ki: Allah hastalık kuluna “Git” derse hastalık ona uğrar. “Dön” derse hastalık çekilir. Kulluk vazifesi, bu süreçte sabır, şükür ve tedavi arayışını bir arada yürütmektir. İrade ve Gayretin Yeri Kader, insanı edilgen yapmaz. Çünkü: İrade Tercih gücü verilmiştir. Gayret: Çalışma ve tedbir alma insandan istenir. İmtihan: Hastalık, insanın hem kendi iradesini hem de Allah’a güvenini sınayan bir vesiledir. Dolayısıyla “Hastalık kaderdir” demek teslimiyettir; fakat “Tedavi aramak sorumluluktur.” Her şey kaderde kayıtlıdır; Klasik ulema ve özellikle tasavvuf büyükleri kaderi şöyle tabakalandırır: Kader: Allah’ın ilminde, ezelde her şeyin yazılması. (Levh-i Mahfuz boyutu) Kaza: O yazının zamanı gelince varlık âleminde gerçekleşmesi. Yani kaderin sahneye çıkması. A’tâ/ Atâullah (Allah’ın Atâsı): Allah’ın lütfu, ikramı, özel takdiri. Burada kulun dua, sadaka, iyilik, tövbe gibi amelleri devreye girer. Allah, ezelî ilminde zaten bilir ki kul böyle yapacaktır; dolayısıyla A’tâ ile bazı kazalar değişir, hafifler veya tamamen kaldırılır. Bu , Allah’ın A’tâ’sı ile açıklanır. Yani yazılmış bir bela vardır ama kul sadaka verince Allah’ın lütfu devreye girer, o musibet ya tamamen kaldırılır ya da hafif bir şekle dönüşür. Efendimizin (sav): “Sadaka, belayı ve kazayı def eder.” (Tirmizî, Zekât, 28) buyurmuştur. Ve yine efendimizin hastalıklar için de sadaka verilmesi yönünde tavsiyeleri vardır. Bu yüzden “her şey kaderde yazılıdır” derken, A’tâ boyutunu unutmamak lazım. Genetik yazılım vardır ama epigenetik çevrimle değişebilir. Hastalık Allah’ın mahlukudur. Kulun görevi irade, gayret ve tedbirdir. Hastalık bir imtihan, şifa bir lütuftur.

Tevekkül, Teslim, Tefviz ve Sika (Güven) Hayat insana çoğu kez kontrol edemediği olaylarla gelir. İş kurarsın olmaz, sağlımız bozulur, sevdiklerin için kaygılanırsın… İşte bu anlarda insanın sarsılmaz bağla tevekkül, teslim, tefviz ve sika (güven)yı anlamalı sarılmalı… Tevekkül: İnsan elinden geleni yapar, sebeplere sarılır; ama sonucu kendi gücüyle belirleyemeyeceğini bilir. Bu bilinç, kaygıyı azaltır. Çünkü “ben vazifemi yaptım, gerisini Allah’a bıraktım” diyen kişi, zihnini “ya olmazsa?” düşüncesinin esaretinden çıkar. Psikoloji de bu tür yaklaşımları “kontrol edemediğin şeyi bırakabilme becerisi” kapsamında değerlendirir. Letting go / “bırakmayı bilmek” üzerine yapılan çalışmalarda da dinî ve felsefi geleneklerle modern kontrol teorileri arasında paralellikler kurulmuştur. Teslim: Hayat bazen direnmemizi gerektiren zorluklarla gelir: kayıp, hastalık, ayrılık… Teslim demek, bunlara direnmek yerine “bu da imtihan, bunda da bir hikmet var” diyebilmek demektir. Psikolojide “radikal kabul” denilen yaklaşım buna çok yakındır: direnmek acıyı büyütür, teslimiyet onu dönüştürmeye fırsat tanır. Tefviz: İnsan gücünü aşan yükleri Allah’a havale eder. Kalbe ağır gelen şeyleri O’na bırakmak gibidir. Bu, psikolojik olarak yükün azalmasıdır; “benim gücüm buraya kadar, sonrası Rabbimin işi” diyebilmek, ruhu ferahlatır ve tükenmişliği önler. Sika (Güven): Tüm bu kapıların kök salması için güven gereklidir. Allah’ın işini en hayırlı şekilde yürüteceğine dair inanma becerisi kazanmak gerekir… Güven, en zor zamanlarda bile insanı umutla ayakta tutar. Psikolojik açıdan bu, “dayanıklılık / resilans” için temel bir kaynaktır. Bilimsel Bir Perspektif Psikolojide insanlar genellikle kontrol etme isteği taşır, fakat bazı durumlarda kontrolü bırakmayı tercih ederler; çünkü bu, zihinsel iyi olma halini korumaya yardımcı olabilir. Bırakmayı bilmek (let go) üzerine yapılan incelemeler, antik felsefi ve dinî öğretiler ile modern psikolojik kontrol teorileri arasında köprü kurar. Bazı popüler psikoloji kaynaklarında da şöyle denir: “Kontrol etmeye çalıştığın her şeyi bırakmak, daha büyük bir iç huzur getirebilir.” kontrol arzusu, aşırıya kaçtığında kişiyi yorar; “daha az kontrol sahibi olmak” bazen daha sakin, enerjik ve hoş görülür bir yaşam sunar. “İnanç, solacak nazik bir çiçek değil; sürekli parlayan güneş gibidir.” M. Gandhi Gandhi, inancını yalnızca duygusal değil, pratik bir güven olarak yaşadı. O, “inancın fırtınalı havada sarsılmaması gerektiğini” söylemiştir. Tevekkül, teslim, tefviz ve Sika dört ayrı kapı gibi görünür; ama hepsi bir bütünün parçalarıdır. Bir kapıyı açarsın, diğerleri kendiliğinden seni çağırır. Bu yolculuğa samimiyetle yaklaşırsan, hem kalbin hem ruhun derin bir dinginlik bulur.

Emanet Bilinci ve Geleceğe Taşınan Sorumluluk Hayat bir yolculuktur; her insan bu yolculukta bir süre konuk olur, ardından birikimlerini, emanetlerini devrederek ayrılır. Bugün elimizde bulunan değerler, bizden önce gelenlerin bize bıraktığı emanetlerdir. Yarın ise aynı sorumluluğu bizden sonrakilere devretmek zorundayız. Ömür sınırlıdır; fakat davalar, idealler ve değerler yaşatanlar oldukça yaşar. Hatta hak davalar! kıyamete endekslidir. İşte bu yüzden, bir ömür yetmese de, emanetin taşınması gerekir. Bu taşıma işinin ağır tarafı genç kuşaklara düşer. Onlar sadece geleceği kurmakla değil, geçmişten devraldıkları emaneti de korumakla yükümlüdürler. Bir meşale gibi karanlıkları aydınlatmak, kötülüğü iyilikle yenmek, zulmü adaletle ortadan kaldırmak, cehaleti ilimle gidermek işte bu emanetin özüdür. Emanet, sadece bilgiyi değil; aynı zamanda ahlakı, fazileti, şefkati ve merhameti taşımaktır. Mülayemet (yumuşak huyluluk), müsamaha (hoşgörü), affetmek, kusurları görmezden gelmek ve en önemlisi Allah’ın ahlakıyla ahlaklanmak, bu emaneti hakkıyla taşımanın yollarıdır. Çünkü toplumlar nefretle değil, merhametle; kinle değil, affetmeyle; kavgayla değil, diyalog ve anlayışla ayakta kalır. Emaneti taşıyan her fert, bir nevi köprü olur. Geçmişin değerlerini geleceğe ulaştırırken aynı zamanda yeni nesillere ümit, güç ve istikamet kazandırır. Bir köprüyü birkaç insan inşa eder, ama milyonlarca insan gelip geçer. Unutulmamalıdır ki: •Emanet sadece bir yük değil, aynı zamanda bir şereftir. •Emanet sadece bir görev değil, aynı zamanda bir imtihandır. •Emanet sadece geçmişin mirası değil, aynı zamanda geleceğin garantisidir. Bugün bize düşen, bu emaneti gönülden sahiplenmek, onu adalet, merhamet ve ahlak ile kuşanmak ve yarının insanlarına güvenle teslim etmektir. Çünkü gerçek zafer, emanete sadık kalabilmektir. Kısaca bize emanet edilenler: Kabul ettik, Bize emanet… Rabbim mahçup etmesin…