Mehmet Sanrı

DEMciler, gerçekleri çarpıtarak Öcalan'ın kendilerine verdiği görevi yapıyorlar, zaten o koltukları da ona borçlular. Öcalan bile hükümetten hiç bir şey istemeden PKK'nın tasfiye edileceğini söyledi. Statü her neyse, istedikleri tek şey oydu, onu da aldılar ki bu konuda sustular.

Çözüm Sürecinde Gerçekten Tıkanıklık mı Var? Son günlerde çözüm sürecinin yavaşladığına dair çok sayıda paylaşım ve makale görüyorum. Ancak bu değerlendirmelerin doğru olmadığı kanaatindeyim. Süreç, başından itibaren belirlenen siyasi çerçeve doğrultusunda ilerliyor. Yavaşladığını iddia edenler ise bana göre üç gruba ayrılıyor: Birinci grup: Kürtlerin Öcalan'a yönelik tepkilerini ve sorgulamalarını gördükleri için Öcalan'ı yeniden meşrulaştırmaya ve aklamaya çalışan DEM çevreleri. İkinci grup: Sürecin gerçek mahiyetini ve arka planını bilmeyen, hâlâ Öcalan'a inanan ve ondan beklenti içerisinde olan Kürtler. Üçüncü grup: Sürecin ne olduğunu ve hangi siyasi hedeflere hizmet ettiğini yeterince anlayamayan, gelişmeleri kendi beklentileri üzerinden yorumlayan Türk medyasının bazı mensupları. Öncelikle bir noktayı netleştirmek gerekiyor: Bu sürece "çözüm süreci" demek başlı başına yanlış. Çünkü mevcut süreç, daha önce yaşanan çözüm sürecinden oldukça farklı. İktidar bu süreci "Terörsüz Türkiye" olarak adlandırdı. Sürecin muhataplarından Öcalan da herhangi bir siyasi karşılık beklemeden PKK'nın tasfiyesinden söz ediyor. Dolayısıyla burada yürütülen süreç, doğrudan Kürt sorununun çözümünü hedefleyen bir süreç değil, PKK'nın silah bırakması ve tasfiye edilmesi sürecidir. Tarafların bugüne kadar yaptıkları açıklamalar da bu çerçeveyi doğruluyor. Evet, süreç yavaş ilerliyor. Ancak bu, bir tıkanıklıktan değil, sürecin bu şekilde planlanmış olmasından kaynaklanıyor. DEM çevrelerinden gelen "süreç yavaşladı" açıklamaları ise daha çok Kürt kamuoyuna yönelik mesajlar niteliğinde. Sürecin nasıl ilerlediğini ve hangi siyasi hesapların bulunduğunu kendileri de iyi biliyor. Basına yansıyan görüşme tutanaklarından ve yapılan açıklamalardan anladığımız kadarıyla, bugüne kadar yürütülen görüşmelerde Kürtlerin hak ve özgürlükleri konusunda somut bir pazarlık ya da anlaşma ortaya konulmuş değil. Başlangıçta öne çıkan en önemli başlıklardan biri Öcalan'a statü verilmesiydi. DEM'liler bunu neredeyse her gün dile getiriyordu. Son zamanlarda bu konudaki açıklamaların azalması da dikkat çekici. Öcalan için talep ettikleri statü her neyse, verilmiş olabilir. Şimdiye kadar yapılan açıklamalarda, Öcalan'a statü verilmediği için kendisi için yapılan eve taşınmak istemediği söyleniyordu. DEM'li vekil Mithat Sancar, yaptığı açıklamada Öcalan'ın evine taşındığını ve çalışmalarına başladığını söyledi. Eve taşındığına göre, demek ki istediği statüyü de almıştır. Dağdan inip Türkiye'ye gelecek PKK'lıların Öcalan'ın yardımına ve statüsüne ihtiyacı yoktur. Öcalan'ın statü istemesindeki temel hedeflerinden biri, dağdan inecek PKK mensuplarının kendisine bağlılıklarını sürdürmelerini sağlamak, kendisini Kürtlerin lideri olarak konumlandırmaya devam etmek ve Kürt siyasetinde bağımsız bir liderlik odağının ortaya çıkmasını engellemektir. Tüm çalışmaları bu yöndedir ve DEM'lilerin açıklamalarından da bunu anlıyoruz. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Temmuz 2025'te yaptığı "AK Parti, MHP ve DEM beraber yürümeye karar verdik" açıklaması da bu açıdan oldukça dikkat çekiciydi. DEM Parti bu açıklamaya bir itirazda bulunmadı, böyle bir karar almadıklarını söylemedi. Üstelik bu açıklama, PKK'nın silah bırakmasının konuşulduğu bir dönemde yapıldı. Bütün bunlar, ortada yalnızca silah bırakmaya ilişkin bir süreçten daha geniş siyasi hesapların bulunabileceğine dair önemli işaretler olarak değerlendirilebilir. Öcalan'ın yayımlanan görüşme tutanaklarından birinde söylediği şu sözler de üzerinde durulmayı hak ediyor: "Şimdi sırada HDP'nin yapılanması var, seçimler var, Anayasa konusu var." Peki, bugüne kadar açıklananlar arasında Kürtlerin hakları ve sorunları konusunda somut bir düzenleme bulunmadığına göre, seçimler ve Anayasa meselesi Öcalan'ı ve PKK'nın silah bırakma sürecini neden ilgilendiriyor? Önümüzdeki seçimlere yaklaşık bir buçuk yıl kalmış durumda. AK Parti ve MHP'nin toplam milletvekili sayısı Meclis'te çoğunluğu oluşturuyor. Dolayısıyla sıradan kanunların çıkarılması için DEM Parti'nin desteğine ihtiyaçları yok. Öyleyse DEM Parti'nin Cumhur İttifakı'na eklemlenmesi neden bu kadar önemli? Bunun cevabı, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yeniden aday olabilmesiyle ilgili siyasi ve hukuki hesaplarda aranmalı. Erdoğan'ın yeniden aday olabilmesi için ya TBMM'nin seçimlerin yenilenmesine karar vermesi ya da yeni bir anayasal düzenleme yapılması gerekiyor. Her iki durumda da DEM Parti'nin desteği siyasi açıdan önem kazanıyor. Peki, DEM Parti'nin desteği nasıl garanti altına alınabilir? Diyelim ki PKK silah bıraktı, dağdaki örgüt mensupları indi ve süreç tamamlandı. Bu durumda DEM Parti'nin daha sonra yapılacak erken seçim veya Anayasa değişikliği konusunda Cumhur İttifakı'na destek vereceğinin garantisi var mı? Elbette yok. DEM Parti destek vermediği takdirde Meclisin erken seçim kararı alması çok zor görünüyor. O hâlde DEM Parti'nin desteğini garanti altına almak için nasıl bir siyasi denklem kurulmuş olabilir? Benim değerlendirmem şu: PKK'nın silah bırakma sürecinin ağırdan alınması ve sürecin tamamlanmasının erken seçim takvimiyle ilişkilendirilmesi ihtimali üzerinde durulmalı. Yani DEM Parti'nin siyasi desteğine ihtiyaç duyulan erken seçim kararı alınmadan önce PKK'nın silah bırakma süreci tamamlanmayacak gibi görünüyor. DEM çevreleri de sürecin neden bu şekilde ilerlediğini biliyor. Ancak Kürt kamuoyunda oluşan tepkileri başka yöne kanalize etmek için hükümetin işi ağırdan aldığı yönünde açıklamalar yapıyorlar. Nitekim çıkarılan yasada, "Örgütün tamamen feshedildiği, tüm silah ve mühimmatını teslim ettiği öncelikle sahadaki istihbarat ve güvenlik birimleri (MİT, Emniyet, TSK) tarafından teknik olarak tespit edilip raporlanacaktır. Güvenlik kurumlarının yaptığı bu sahadaki silahsızlanma tespiti, Millî Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından teyit edilerek karara bağlanacaktır." deniyor. Bu maddeler bile sürecin aslında kısa sürede bitirilemeyeceğini gösteriyor. Örgüt kendi kendine mi silah bırakacak da MİT tespit edecek? Silah nasıl, nereye bırakılacak? Silahların akıbeti ne olacak? Dönüşler nasıl olacak? Bu konuda bir şey yok. Amaç silahların bir an önce bırakılması ise öncelikle bu konular netleştirilmeliydi. Bir de AK Parti'nin milliyetçi oyları kaybetme endişesi var. Bu konu da süreci etkileyen bir durum. PKK'nın silah bırakması konusunun zamana yayılmasının bir nedeni de bu. PKK mensuplarının önemli bir bölümünün uzun süredir silah bırakmaya hazır beklediği ve fiilî silah bırakma işleminin gerekli koşullar sağlandığında çok uzun sürmeyeceği açık. Silahını bırakanların Irak Kürdistan Bölgesi'nde kayıt altına alınması ve ardından Türkiye'ye dönmesi için bir ay bile yeterli. Bütün bunlar dikkate alındığında, silah bırakma sürecinin neden daha hızlı sonuçlandırılmadığı sorusu önem kazanıyor. Benim kanaatim, meselenin yalnızca PKK'nın silah bırakmasıyla sınırlı olmadığı, bunun aynı zamanda daha geniş bir siyasi takvimin parçası olarak ele alındığı yönünde. Sonuç olarak hükümetin yeni bir Anayasa hazırlayıp bunu seçimlerden önce Meclis'ten geçirmesi için yeterli zamanı bulunmuyor. Bu nedenle Erdoğan'ın yeniden adaylığı açısından erken seçim seçeneği daha önemli hâle geliyor. Böyle bir erken seçim kararının alınmasında DEM Parti'nin desteği belirleyici olacaktır. Dolayısıyla benim öngörüm şu: DEM Parti'nin desteğiyle erken seçim kararı alınmadan ve bu siyasi denklem netleşmeden PKK'nın silah bırakma sürecinin tamamen sonuçlandırılması beklenmemeli. Bu nedenle sürecin yavaşladığını söyleyenlerin öncelikle sürecin hangi siyasi hesapların içinde şekillendiğini anlamaları gerekiyor. Görünen tabloya bakarak sürecin tıkandığını söylemek yerine, perde arkasındaki siyasi takvimi ve tarafların karşılıklı beklentilerini sorgulamak gerekiyor.