Het is inmiddels drie jaar geleden sinds de terreuraanval van Hamas op onschuldige mensen die bij elkaar waren gekomen om feest te vieren, om te zingen, en uitbundig te dansen. Om het leven te vieren. Maar het verliep anders. Families uitgegumd, kinderen, vrouwen, ouderen gedood, ontvoerd en gegijzeld. Honderden gezinnen die nog altijd in onzekerheid, onveiligheid verkeren. Exact wat terreur betekent en wil bereiken. Sinds 7 oktober 2023 is er veel veranderd voor al deze mensen. Voor Israel als maatschappij. Voor de Joodse gemeenschap over de hele wereld. Het antisemitisme is gegroeid, genormaliseerd. Sinds 7 oktober 2023 is er ook veel veranderd voor de regio. Vandaag is het niet het moment om stil te staan bij de geopolitieke verschuivingen sinds die dag. Dat ga ik dan ook niet doen. De terreuraanval van Hamas heeft namelijk ook geleid tot vele duizenden onschuldige slachtoffers binnen de Palestijnse gemeenschap. Ook wederom families uitgegumd, kinderen vermoord, uitgehongerd. Oorlogsmisdaden en terreur door een verwerpelijke terreurorganisatie werden beantwoord met oorlogsmisdaden, collectieve bestraffing en uithongering van onschuldige miljoenen, en kreten om atoombom op Gaza te gooien enzovoorts. Voorlopig duurt het leed voort: mensen wachten nog altijd op de terugkeer van hun geliefden, mensen rouwen nog elke dag om hun geliefden die het leven hebben gelaten. Het einde is nog altijd uit zicht al is er hoop. Maar deze zwarte dag van terreur (ook Poetin is jarig op 7 oktober) gaat hopelijk ook iets anders veranderen: het besef over het leed. Het besef dat we voorzichtiger moeten omgaan met emoties van mensen die zich betrokken voelen. Ik heb zelf een dikke huid: op dezelfde dag werd ik zowel Hamas-knuffelaar als kontelikker van zionistische broodheren genoemd omdat ik in de Tweede Kamer moties schreef voor de uitlevering van Hamas-top uit Qatar destijds, maar ook bijvoorbeeld sanctionering van Israelische ministers vanwege het schenden van basale rechtsprincipes. I don't care. Maar woorden doen er toe. Voor de Joodse gemeenschap in ons land wanneer ze zich bedreigd voelen. Voor bijvoorbeeld 250.000 mensen die a priori als antisemitisch en Hamas-fan worden bestempeld door anderen als ze aandacht vragen om het leed. Dat besef is ook nog altijd ver te zoeken. Het besef over hoe de toekomst van de regio er uit moet komen te zien. Een veilig, bloeiend Israël naast een normaal functionerende Palestijnse Staat. Zonder Hamas. Zonder Netanyahu. De enige duurzame oplossing. Dat besef moet er komen. Tot slot wil ik nogmaals de Joodse gemeenschap, de nabestaanden en familie sterkte toewensen en het, hoe ongebruikelijk voor mij ook als ongelovige, graag afsluiten met een vers uit de Torah: "Learn to do good; seek justice, correct oppression; bring justice to the fatherless, plead the widow's cause." (Isaiah 1:17)