Box 3 is misschien wel het beste voorbeeld van het Nederlandse polderdenken. Niemand durft een principiële keuze te maken, dus bouwen we een steeds ingewikkelder belastingstelsel dat economisch steeds moeilijker te verdedigen is. Laten we beginnen bij de basis. - Een vermogensbelasting belast jaarlijks de waarde van je vermogen. - Een vermogenswinstbelasting belast alleen winst wanneer je daadwerkelijk verkoopt. - Een vermogensaanwasbelasting belast ook papieren waardestijgingen. Je hebt niets verkocht, niets ontvangen, maar de fiscus vindt dat je rijker bent geworden en stuurt alvast de rekening. Nederland probeert al twintig jaar tussen deze systemen te laveren. Eerst met een fictief rendement. Na de arresten van de Hoge Raad bleek dat juridisch onhoudbaar. Nu verschuift Box 3 naar een systeem waarin voor veel beleggingen zelfs ongerealiseerde waardestijgingen worden belast, terwijl voor andere vermogensbestanddelen weer een andere methode geldt. Dat is geen eenvoud. Dat is fiscaal improviseren. Maar de echte discussie gaat helemaal niet over techniek. De politiek spreekt voortdurend over “vermogen”, alsof het een kluis vol bankbiljetten is. Dat is een karikatuur. Vermogen is kapitaal. Kapitaal zijn bedrijven, machines, software, landbouwgrond, logistieke netwerken, investeringen en aandelen die ondernemingen financieren. Het is precies dat kapitaal dat arbeid productiever maakt. Zonder kapitaal geen hogere productiviteit. Zonder hogere productiviteit geen structureel hogere lonen. Vanuit de Libertaire en Oostenrijkse school economie is de conclusie daarom eenvoudig. Wie kapitaal zwaarder belast, belast niet het verleden maar de toekomst. Elke belasting op de opbouw of waardegroei van kapitaal verlaagt het verwachte rendement op sparen en investeren. Dat lijkt misschien een klein verschil, maar op lange termijn bepaalt juist die prikkel hoeveel ondernemerschap, innovatie en productiviteit een economie overhoudt. De Nederlandse politiek en haar ideologische criminelen lijkt echter te denken dat vermogen een onbeperkte melkkoe is. - Is een aandeel meer waard geworden? Belasten. - Is een onderneming gegroeid? Belasten. - Is vastgoed in waarde gestegen zonder dat er één euro is ontvangen? Belasten. De onderliggende gedachte is steeds dezelfde: zodra de staat op papier een hogere waarde ziet, ontstaat automatisch een fiscale claim. Dat is een fundamenteel andere visie op eigendom dan de klassieke liberale traditie. Eigendom wordt niet langer gezien als iets waar de overheid met haar poten vanaf blijft, maar als een permanente belastinggrondslag waarvan de omvang jaarlijks opnieuw wordt vastgesteld. Het ironische is dat vrijwel alle Europese landen de afgelopen decennia juist afstand hebben genomen van algemene vermogensbelastingen. Kapitaal is mobiel. Ondernemers zijn mobiel. Investeerders zijn mobiel. Alleen de Nederlandse politiek lijkt te geloven dat je steeds hogere lasten kunt opleggen zonder gevolgen voor investeringen, vestigingsklimaat en economische groei. Vanuit libertair perspectief is Box 3 daarom geen technisch belastingvraagstuk. Het is een principiële vraag. - Is het vermogen van burgers in de eerste plaats hún eigendom? Of is het uiteindelijk eigendom van de staat, zodat die jaarlijks bepaalt welk deel zij mag opeisen? Dat is de discussie. Alle technische details van Box 3 leiden daarvan alleen maar af.