KURAKLIK YOK, DRY SPELL DÖNEMİ VAR! 🌡️☀️🍂 Öncelikle hatırlatmalıyım ki sonbahar, Mayıs ayından beridir tahmin ettiğim gibi epizodik yağışlı sistemlerin etkisinde ilerliyor. Sezar'ın hakkı Sezar'a demişler! 😄 Burada sözünü ettiğim Dry Spell, yağışlara geçici ara verilmesidir. Konuyu toparlayacak olursak; Üst troposferde Rossby dalga paketlerinin (RWP) propagasyonu ve Wave Activity Flux (WAF) aracılığıyla dalga aktivitesinin taşınması devam ediyor. Atmosfer sürekli evrim hâlinde! Jet dalga kılavuzu, subtropikal jet (STJ) ve polar jet (PJ) kuşaklarında yeniden organize oluyor. Kuzey Amerika–Atlantik üzerinden ilerleyen Rossby Wave Train (RWT), Kuzey Atlantik'teki trof–sırt dizilimini yeniden düzenliyor. Trof ekseninin doğuya ötelenmesi, batılı (westerly) akışın etkinleşmesi ve yer yer kutba yönelen (poleward) akış bileşeni, blokaj anomalilerinin Avrasya'ya doğru deplase olmasını destekleyebilir. Bu süreçte sırtın konumu, deformasyon alanı ve alçalıcı hareketlerin etkisiyle Türkiye'de yağış üretimi geçici olarak baskılanabilir. Yani atmosferin çeşmesi bir süreliğine kısılıyor! 🌡️☀️ Ancak bu durum, atmosferik dolaşımın durduğu anlamına gelmiyor. Aksine yeni sistemlerin gelişebileceği sinoptik düzenin hazırlığı. ✍️ Önümüzdeki günler için ise GFS'nin blokaj ürünleri defarmosyonu destekleyen sinyaller mevcut. 🌊 22–26 EKİM | PASİFİK'TEN ATLANTİK'E DALGA AKTİVİTESİ! Süper El Niño zemininde tropikal konveksiyonun oluşturduğu divergent outflow'un, üst troposferde mutlak vortisite alanı ve gradyanlarıyla etkileşimi Rossby Wave Source (RWS) mekanizmasını besleyebiliyor. Doğu Pasifik–Kuzey Amerika sektöründeki dalga aktivitesi dikkat çekici. Ancak benim özellikle üzerinde durduğum nokta, önceki süreçlerden taşınan Rossby dalga paketlerinin jet dalga kılavuzu boyunca oluşturduğu süreklilik! WAF vektörlerinde Kuzey Atlantik–Avrupa sektörüne yönelen downstream dalga aktivitesi taşınımını izliyoruz. Bu, her yeni sistemin doğrudan Pasifik kaynaklı olduğu anlamına gelmez; mevcut dalga dizisinin bölgesel akışla nasıl etkileştiğini de değerlendirmek gerekir. 🍂🌧️ EKİMİN SON HAFTASINDA YENİ HAREKETLİLİK SİNYALİ! RWP evrimi altında siklonik dalga kırılması (CWB) veya antisiklonik dalga kırılmasının (AWB) nerede ve nasıl gerçekleşeceği oldukça önemli. Doğu ve Güneydoğu Avrupa–Türkiye sektöründe sırt ve trof eksenlerinin konumuna bağlı olarak atmosferik yanıt değişebilir. 👉 Ilık karakterli bir yağış sistemi mi? 👉 Soğuk adveksiyonun eşlik ettiği bir sistem mi? 👉 Yoksa önce ılık, ardından soğuk karakter kazanan bir siklonik evrim mi? Bunun yanıtını dalga kırılmasının konumu, PV dağılımı, jet etkileşimi, nem taşınımı ve yüzey siklogenezinin gelişimi belirleyecek. 📊 ŞİMDİ BİRAZ TEKNİK KONUŞALIM! Projenin GSDM sinyalleri (AAM bütçesi + MJO + düşük frekanslı χ200) ile yönlendirilen, Van den Dool'un geliştirdiği oluşturulmuş-analog (constructed-analog) yaklaşımına dayanan tahmin sisteminde, güncel atmosferik durum ile geçmişteki benzer dolaşım örüntüleri ilişkilendiriliyor. Bu yöntem, dinamik modellerde olduğu gibi her üyenin aynı başlangıç analizinden fiziksel denklemlerle ilerletilmesi anlamına gelmiyor. Geçmiş analogların ağırlıklandırılmasıyla gelecekteki olası anomaliler tahmin ediliyor. 🌡️ 1. SENARYO | %20 27–31 Ekim arasında yüksek basınç sırtının batıya kayarak genliğini artırması, Türkiye üzerinde sınırlı soğuma ve daha çok doğu kesimlerde zayıf karakterli, yerel yağışlar üretebilecek bir dolaşım düzeni oluşturması. ❄️🌧️ 2. SENARYO | %55 27–31 Ekim arasında subtropikal sırtın Batı–Orta Avrupa'ya yerleşmesi, Rusya üzerinden zayıf SP–CP hibrit karakterli soğuk hava adveksiyonunun Türkiye'ye yönelmesi. Bu düzenin Türkiye çevresinde troflaşmayla yağışlı-daha soğuk bir sistem gelişebilir. 🌀🌧️ 3. SENARYO | %25 27–31 Ekim arasında Avrupa–Rusya sektöründeki sırt yapılanması ve zonal akış bileşeni altında Türkiye çevresinde troflaşma, Orta–Doğu Akdeniz'de siklonik evrim gelişmesi. Hafta ortası netleşmeye başlar

Mevsimsel arka plana ilave modülasyon/ dolaylı etki yapabilecek yeni gelişme ! Pozitif IOD eğilimiyle uyumlu biçimde Batı Hint Okyanusu’ndaki canlı konveksiyona üst troposferik divergent outflow eşlik ediyor. Doğu Pasifik merkezli süper El Niño arka planında Walker’ın yükselici koluyla ilişkili konveksiyon Orta Pasifik’te de belirgin; Denizel Kıta–Batı Pasifik sektörü ise baskılanıyor. VP200’deki negatif–pozitif–negatif zonal yerleşim, Hint Dipolü’nün de arka plan modülasyonunda masaya katılabileceğini düşündürüyor. NAO için dolaylı yanıtı gelecekte izleyeceğiz. Kasım ve devamı için önemli.

BU PAYLAŞIM, 2. KIŞ FAZI ÇALIŞMAM DEĞİLDİR. Bu kez NOAA PSL’nin NCEP/NCAR reanaliz verileriyle hazırladığım kış kompozitlerini paylaşıyorum. Doğu Pasifik merkezli Süper El Niño ile sonbaharda pozitif IOD’nin birlikte görüldüğü 1982–83 ve 1997–98 kışlarını seçerek Aralık–Şubat anomalilerini 1991–2020 ortalamasına göre inceledim. Buradaki +IOD seçimi kış öncesindeki koşulları tanımlıyor; dipolün üç kış ayı boyunca aynı kuvvette kaldığını varsaymıyorum. İki kışlık bu örneklemle ENSO’nun veya IOD’nin bağımsız etkisini ayırmıyorum; olası dolaşım benzerliklerini araştırıyorum. Bu sezon 2026/2027 rekor düzeyde Süper El Niño arka planında da MJO’nun evrimi, GWO/AAM durumu, dağ ve sürtünme torkları ile jetin yapısı önemini koruyor. Bunların etkileşimi, sırt ve trofların yerini, kuvvetini ve ortaya çıkış zamanını değiştirebilir. Dolaylı modülasyondan söz ederken kastettiğim tam olarak bu. 500 hPa kompozitinde Batı–Güneybatı Avrupa’daki pozitif yükseklik anomalilerine karşılık, Rusya’dan Türkiye’nin doğusu ve İran’a uzanan negatif anomaliler dikkat çekiyor. Ancak üç aylık ortalamadan Avrupa’daki sırtın ne kadar kalıcı olduğunu söyleyemeyiz. Yüzey sıcaklıklarında Türkiye’nin büyük bölümü normale yakın; doğusu ve Ortadoğu yönünde normal altı alanlar belirginleşiyor. Yağış anomali haritasında, kullanılan Türkiye genelini kaplayan güçlü bir kuraklık anomalisinin aksine bununla birlikte, mevsimlik ortalamanın normale yakın olması yağışların düzenli dağılması demek değildir. Yağışlı sistemlerle sakin aralıkların birbirini izlediği epizodik bir seyir bu görünümle uyumludur. @Recretos’in güncel Avrasya kar örtüsü grafiğinde de dikkat çekici bir ilerleme var. NOAA IMS gözlemlerini izleyen tahmin bölümünde, 20–60°K kuşağındaki karla kaplı alanın ay sonunda EPS ortalamasında 6,62, deterministik IFS’de 7,03 milyon km²’ye ulaşması öngörülüyor. Her iki seri de klimatolojik eğilimden hızlı bir genişlemeye işaret ediyor. Burada izlediğim, kar örtüsünün ilerleme hızı; Türkiye’deki kar yağışı miktarı değil. Kış dolaşımına yansımasını değerlendirmek için karın coğrafi dağılımını ve troposfer–stratosfer etkileşimini de görmek gerekiyor. Küresel ısınma nedeniyle geçmişteki dolaşım benzerliği bugün aynı yüzey sıcaklığı karşılığını üretmek zorunda değil. Bu yüzden analogları güncel mevsimlik çıktılarla karşılaştırırken referans dönemini ve ısınma eğilimini hesaba katıyorum. Özellikle sıcaklık kompozitlerini günümüze taşırken bu düzeltme önem taşıyor.

Atmosferin momentum bütçesinde belirgin bir enlemsel ayrışma var. Ekvator–30°N bandında dipol benzeri, 40–60°N çevresinde ise tripolü andıran kalıntı anomalileri dikkat çekiyor. Hesaplanan küresel AAM eğilimi son günlerde güçlü biçimde pozitife dönerken, yerçekimi dalgası sürükleme torku da pozitif katkı veriyor. Ancak eş zamanlı negatif küresel kalıntı, hesaplanan artışın gözlenen eğilimle aynı olmadığını gösteriyor. Burada kritik olan, torklar ile momentum taşınımının birlikte nasıl evrildiği. Bu etkileşim jetlerin hızını ve konumunu modüle ederek Rossby dalgalarının büyüme ve kırılma koşullarını değiştirebilir. AAM eğilimi,yer çekimi sürüklenmesi torku ufak ipuçlarıyla değerlendirdim. Dolaylı modülasyon var troposferi iyi okuyabilenin anlayavsğı iş🤷‍♂️ İşte nefis bir dalga deseni! ECMWF’nin haftalıklarında, 26 Ekim–2 Kasım döneminde Ural çevresindeki güçlü sırt ile Doğu Akdeniz–Türkiye çevresindeki trof yükseklik anomalileri dikkat çekiyor. Pasifik’teki belirgin sırt–trof dizilimi de orta enlem dolaşımının güçlü dalgalı yapısını ortaya koyuyor. 2–9 Kasım haftasında anomaliler zayıflarken desen evrimini sürdürüyor; Türkiye çevresindeki zayıf trof sinyali korunuyor. AAM–tork bütçesiyle birlikte izlediğim dolaşım değişimi açısından anlamlı bir model desteği var. Ancak bu haritalar torkların bölgesel deseni doğrudan oluşturduğunu kanıtlamıyor; haftalık ortalamada sistem geçişlerine elverişli bir arka plana işaret eder. Burada konu dolaylı modülasyonu anlamaktır WAF akısı ile zamanı gelince ek analiz ekleyeceğim. Bunlar ne anlama geliyor ılık karakterli yağış sinyalleri ,şansa bala değil ,atmosfer puzzle gibidir boş bir parçası ile okunamaz.