ｙｏｎａ

Shell steekt winst uit verkoop gesubsidieerde wind- en zonneparken in eigen zak Ja, u leest het goed. Shell trekt de stekker uit zijn Europese wind- en zonneparken. Het concern verkoopt zijn volledige onshoreportefeuille aan TotalEnergies, dat vervolgens een belang van 50 procent in een deel van de projecten doorverkoopt aan de Amerikaanse private-equityreus KKR. In Nederland gaat het om ongeveer 254 MW aan vermogen: de parken in Emmen (Pottendijk), Terneuzen (Koegorspolder en Sas van Gent), Moerdijk en Heerenveen. Projecten die jarenlang met forse SDE-subsidies tot stand zijn gekomen. Die subsidies deden precies waarvoor ze bedoeld waren: het investeringsrisico voor Shell grotendeels wegnemen. De overheid vulde het verschil aan tussen de kostprijs van duurzame elektriciteit en de marktprijs. Daardoor kon Shell deze projecten met een zeer beperkt financieel risico ontwikkelen en bouwen. Nu de windturbines en zonnepanelen eenmaal draaien, stapt het bedrijf uit de markt, incasseert de verkoopwinst en belandt de fysieke infrastructuur in buitenlandse handen. De Nederlandse overheid blijft ondertussen de afgesproken subsidies gewoon uitkeren, alleen voortaan aan TotalEnergies en KKR. De contracten bevatten geen clausule die daar iets tegenover stelt. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland hanteert geen clawback-clausule, geen verplichte winstdeling en geen beperkingen voor een nieuwe buitenlandse eigenaar. Ja, u leest het goed: infrastructuur die met publiek geld is gebouwd, kan met winst worden verkocht zonder dat de belastingbetaler daar ook maar iets van terugziet. Publiek geld fungeert zo als gratis geldboom. De belastingbetaler draagt het risico, het bedrijfsleven incasseert de meerwaarde en de infrastructuur verdwijnt over de grens. Lokale gemeenschappen blijven achter met de windmolens en zonneweides als permanente horizonvervuiling, terwijl de financiële opbrengsten naar buitenlandse investeerders vloeien. De overheid, die de royale subsidies verstrekte, staat met lege handen. Het contrast met Shells fiscale positie in Nederland maakt dit nog wranger. Dankzij fiscale constructies en afschrijvingen betaalt het concern hier al jarenlang relatief weinig vennootschapsbelasting. Tegelijkertijd werden investeringen ondersteund met staatssteun, waardoor de risico's grotendeels door de overheid werden afgedekt. De verhouding is daarmee opvallend eenzijdig: de staat neemt het risico, Shell maximaliseert het rendement en de uiteindelijke verkoopwinst verdwijnt via internationale bedrijfsstructuren uit Nederland. Waarom dit systeem zo is ingericht, en met medeweten van welke ambtenaren en ministeries, is mij volstrekt onduidelijk. Hier ligt een uitgelezen kans voor de minister van Financiën. Het begrotingstekort is structureel, de energietransitie kost miljarden en Den Haag zoekt voortdurend naar extra inkomsten. Is het dan niet logisch om bij toekomstige SDE-beschikkingen, en waar juridisch mogelijk ook bij bestaande regelingen, een terugbetalingsverplichting op te nemen bij verkoop? Wie een met publiek geld gesubsidieerd energieproject met winst verkoopt, betaalt een deel van de ontvangen subsidie terug. Niet als straf, maar als logische voorwaarde: wie het risico niet droeg, kan ook niet de volledige verkoopwinst opeisen tenslotte. Begrijp mij goed: dit is geen anti-ondernemersmaatregel. Dit is simpelweg gezond rentmeesterschap. Publiek geld is bedoeld om de energietransitie te versnellen, niet om een risicoloze springplank te vormen voor internationale investeerders die bij verkoop de volledige winst incasseren. Shell is immers geen nutsbedrijf met een publieke taak, maar een beursgenoteerde onderneming die investeert waar het rendement het hoogst is. Kennelijk leveren olie, gas en de handel daarin momenteel meer op dan het exploiteren van wind- en zonneparken. De Nederlandse politiek heeft Shell jarenlang behandeld als een onmisbare partner in de energietransitie. Die illusie is inmiddels definitief doorgeprikt. Zodra de projecten volwassen zijn en de verkoopwinst lonkt, vertrekt Shell en blijft de overheid met lege handen achter. Als de politiek werkelijk de overheidsfinanciën op orde wil brengen, is het niet meer dan redelijk dat de staat niet alleen de risico's deelt, maar ook meedeelt in de successen die met belastinggeld mogelijk zijn gemaakt. Anders blijft de Nederlandse belastingbetaler keer op keer de rekening betalen, terwijl de winst in het buitenland belandt. De vraag is dan ook niet of dit systeem scheef is, maar of @Minister_FIN bereid is het eindelijk recht te trekken?