1. มะเร็งเต้านม •ยืนหน้ากระจก มองดูว่าเต้านมสองข้างเท่ากันไหม หัวนมบุ๋มหรือบิดไหม •ใช้ 3 นิ้วกลาง คลำเป็นวงกลมทั่วเต้านม และใต้รักแร้ •ทำตอนอาบน้ำหรือตอนทาครีมก็ได้ จะได้ลื่นๆ ไม่ฝืด สัญญาณที่ควรรีบไปหาหมอ •คลำเจอก้อนแข็ง ไม่เจ็บ •มีของเหลวไหลออกจากหัวนม โดยเฉพาะถ้ามีเลือด •ผิวเต้านมเหมือนลักยิ้ม ผิวส้ม •เต้านมเปลี่ยนขนาดหรือรูปร่างจากเดิม ถ้าคลำหรือเจออะไรผิดปกติ แนะนำรีบไปตรวจที่โรงพยาบาลนะ ก้อนเล็กๆ ที่เจอตั้งแต่แรก อาจเป็นตัวช่วยให้รักษาทัน อย่ารอให้มันโต หรือเจ็บแล้วค่อยไปตรวจนะครับ 2. มะเร็งไทรอยด์ 1.ยืนหน้ากระจกในที่มีแสงสว่างดี หันหน้าเล็กน้อยด้านข้าง คอยืดตรง และกลืนน้ำลายช้า ๆ ถ้าสังเกตเห็นก้อนเคลื่อนไหวขึ้นลงตามการกลืน → อาจเป็นก้อนที่ต่อมไทรอยด์ 2.คลำบริเวณคอส่วนหน้า-ล่าง (บริเวณลูกกระเดือกลงมาเล็กน้อย) ใช้นิ้วมือคลำบริเวณนี้ช้า ๆ ถ้ามีก้อนหรือความรู้สึก “ตึง ๆ ผิดปกติ” หรือรู้สึกเหมือนมีอะไรบางอย่างกดทับอยู่ในคอ → แนะนำให้ไปพบแพทย์เพื่อตรวจเพิ่มเติม อาการเตือนอื่น ๆ ที่ไม่ควรละเลย •มีก้อนโตขึ้นเรื่อย ๆ ที่บริเวณลำคอ (แม้จะไม่เจ็บก็ตาม) •รู้สึกกลืนลำบาก หรือเหมือนมีอะไรมาจุกคอตลอดเวลา •เสียงแหบแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน และเป็นนานเกิน 2 สัปดาห์ •ไอเรื้อรังโดยไม่ทราบสาเหตุ (ไม่มีไข้ ไม่มีเสมหะ) •หายใจลำบาก โดยเฉพาะเวลานอนราบหรือออกแรง 3. มะเร็งลำไส้ใหญ่ •รูปร่างอุจจาระเปลี่ยน เช่น ผอมเหมือนด้าย หรือแบนๆ •ถ่ายไม่สุด ท้องอืด ลมเยอะ •มีมูกเลือด หรือเลือดปนในอุจจาระแบบล้างไม่ออก •น้ำหนักลด เหนื่อยง่ายแบบไม่มีสาเหตุ ถ้ามีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ หรืออายุเกิน 50 ปี ควรเริ่ม ตรวจ FIT test (หาเลือดในอุจจาระ) ปีละครั้ง ถ้าผิดปกติ → ไปส่องกล้องลำไส้ใหญ่ทันที 4. มะเร็งผิวหนัง ส่องกระจกดูผิวตัวเอง เดือนละครั้ง เช็กตั้งแต่หนังศีรษะ ใบหน้า ใต้เล็บ หลังหู ไปจนถึง “ฝ่าเท้า” ไฝแบบไหนที่ควรสงสัยว่าเสี่ยงมะเร็ง? (สูตร ABCDE) •Asymmetry: รูปร่างไม่สมดุล •Border: ขอบไฝไม่เรียบ เป็นหยัก •Color: มีหลายสีในจุดเดียว เช่น น้ำตาล+ดำ+ชมพู •Diameter: ใหญ่กว่า 6 มม. (ประมาณยางลบดินสอ) •Evolving: เปลี่ยนขนาด สี หรือเริ่มมีเลือดซึม นอกจากไฝ อย่างอื่นที่ต้องเช็กคือ 1.แผลเรื้อรังที่ไม่ยอมหายสักที •ถ้ามีแผลที่อยู่เกิน 3–4 สัปดาห์ โดยไม่มีแนวโน้มจะหาย (ทั้งที่ไม่ได้เกา ไม่ได้ชน) •แผลเป็นสะเก็ดแข็ง ๆ ซ้ำ ๆ หรือแผลที่ตกสะเก็ดแล้วหลุด แต่ออกมาใหม่เรื่อย ๆ 2.ก้อนนูนเล็ก ๆ สีแดง ชมพู หรือใสที่ดูเหมือนไม่ใช่สิว •โดยเฉพาะถ้าอยู่ในจุดที่โดนแดดบ่อย เช่น หน้า จมูก ขมับ คอ แขน •บางครั้งมีเส้นเลือดฝอยอยู่ข้างใน หรือก้อนโตช้า ๆ แบบไม่เจ็บ 3.รอยผิวลอกเป็นขุย แห้งเป็นหย่อม ๆ แบบเรื้อรัง •โดยเฉพาะถ้าอยู่ในตำแหน่งเดียวเดิมนาน ๆ เช่น หลังมือ หน้าแข้ง หรือกลางใบหน้า •ไม่ตอบสนองต่อยาทาทั่วไป หรือเป็นแล้วหาย เป็นอีกซ้ำ ๆ 4.ผิวเปลี่ยนสี หรือมีรอยแดงแปลก ๆ ที่ไม่เคยมีมาก่อน •อาจเป็นรอยแดงที่ขยายวงช้า ๆ หรือมีอาการแสบ คันร่วมด้วย 5.เล็บผิดปกติ เช่น มีเส้นดำพาดตามยาว หรือเล็บเปลี่ยนรูป •เส้นดำที่ลากยาวจากโคนเล็บจนถึงปลายเล็บ อาจเป็นสัญญาณเตือนของ melanoma ใต้เล็บ •หรือถ้าเล็บบุ๋ม หนา แตก ลอก หรือมีเนื้อเยื่ออ่อน ๆ โผล่ออกมาใต้เล็บ ก็ไม่ควรละเลย 6.ก้อนใต้ผิวหนังที่โตขึ้นเรื่อย ๆ •เช่น ก้อนเนื้อแข็ง ๆ ที่ผิวหนัง หรือชั้นใต้ผิวหนัง ซึ่งอาจไม่เจ็บ แต่โตขึ้นแบบเงียบ ๆ •โดยเฉพาะถ้ามีการเปลี่ยนสี หรือผิวด้านบนดูบางลง แตกเป็นแผล 7.ฝ่ามือ ฝ่าเท้า ที่มีจุดคล้ำใหม่ ๆ หรือแผลลึกแบบไม่มีสาเหตุ •มะเร็งผิวหนังของคนเอเชีย มักเจอในจุดที่ “ไม่โดนแดด” เช่น ฝ่าเท้า ง่ามเท้า หรือซอกนิ้ว 2. มะเร็งอัณฑะ •ทำตอนอาบน้ำ (น้ำอุ่นจะช่วยให้ถุงอัณฑะหย่อน คลำง่ายขึ้น) •ใช้สองมือจับลูกอัณฑะทีละข้าง ใช้นิ้วโป้งกับนิ้วชี้คลำเบาๆ •หาว่ามีก้อนแปลกๆ แข็งๆ อยู่ไหม สัญญาณที่ควรสงสัย •มีก้อนเล็กๆ คล้ายเมล็ดถั่ว •อัณฑะบวม เจ็บ หรือรู้สึกหนักๆ •รู้สึกแน่นที่ท้องน้อยแบบไม่มีเหตุผล ถึงแม้จะไม่ใช่มะเร็งที่พบได้บ่อย แต่มันรักษาได้หายง่าย ถ้าเจอเร็ว อย่ารอให้เจ็บหรือโตเกินไปก่อนค่อยไปหาหมอนะครับ Cr. เพจหมอเจด