Serhat Yılmaz

SÛRET-İ HÜRRİYET, SÎRET-İ ESÂRET Kapıyı açar açmaz hayatından bezmiş bir karasinek, soğuk yemiş bedeniyle yalpalayarak ve yavaşça içeri süzülüyor. Kısacık hayatında birkaç günü titremeden geçireceği sıcacık bir yuva hayaliyle... İçerde ise bambaşka bir dünya var; tek bir taşında bile alın terinin, aklın ya da liyakatin izi olmayan, paranın; yeteneğin de, çabanın da, bilginin de önüne geçtiği bir düzen... Kazançları "maaş", "ücret", "aylık" olarak isimlendirilmiş olanların tüm ömürlerinin, o varlıklı kişilerin tek bir gününe bile tekabül etmediği bu dünyada; hayatta kalmaya çalışanların, "hayatını yaşayan" vasıfsızlara özenerek, tıpkı o üşümüş karasinek gibi aralık buldukları bir kapıdan onların sıcak ve şatafatlı dünyalarına yalpalayarak sızmaya çalıştıkları acımasız bir düzen. Bilirsiniz hani, Kafka’nın Değişim romanında Gregor Samsa, bir sabah huzursuz düşlerinden uyandığında kendini dev bir böceğe dönüşmüş olarak bulur. Onun trajedisi kabuk bağlayan sırtı ya da çırpınan cılız bacakları değildir; o güne kadar sırtında taşıdığı ailesinin ve çalıştığı düzenin, artık "para getiremeyen" bedenini bir anda gözden çıkarmasıdır. Kafka yüz yıl önce bu dönüşümü kurgularken belki de tek bir şeyde yanılmıştı: Böceğe dönüşmek için sabah uyanmayı beklemeye gerek yoktu. İçine doğduğumuz bu fırsatçı, adaletsiz ve vurguncu düzen; alın terini, aklı ve emeği çoktan değersizleştirerek hepimizi görünmez birer kabuğun içine hapsetti. Şimdi odanın bir köşesinde kanatlarını ısıtmaya çalışan o davetsiz misafire bakarken, içine hapsolduğumuz o görünmez kabuğu çok daha net görüyorum. Soğuktan uyuşmuş bedenlerin sıcak bir yaşam kırıntısına tutunabilmek için yalpalayarak sığındığı bu acımasız düzende, ödedikleri bedel kendi insanlıkları oluyor. Yeteneklerimizi, emeğimizi ve bilgimizi; siyasetin semirttiği görgüsüz, bilgisiz, tembel ceplerin hizmetine koşulsuzca sunuyoruz. Üstelik sadece onların kusursuz konforunu sağlamak için yaşayan; yorgunluktan çatlamamak için kendilerine bir "hafta tatili", hastalıktan ölmemek için de "hastaneler" bahşedilen modern kölelere dönüştüğümüzün farkına bile varmadan... Sabahattin Ali’nin yıllar önce Sırça Köşk masalında anlattığı o devasa, ışıltılı köşkün tam altındayız; hiçbir şey üretmeden en üst katta sefa sürenlerin doymak bilmez iştahını, kendi sırtımızdan ve ömrümüzden eksilterek besliyoruz. Liyakatin yerini sadakatin, bilginin yerini arsızlığın aldığı bu ucube düzende, Oğuz Atay’ın o meşhur kavramıyla kendi vatanımızda, kendi emeğimizin içinde birer "tutunamayan"haline getirildik. Ve günün sonunda, George Orwell’ın Hayvan Çiftliği’nde domuzların kurduğu o kirli sofraya dışarıdan, buz gibi bir pencerenin ardından bakan yorgun at "Boxer" gibiyiz: Kafamı kaldırıp sokağa çıktığımda, hem dışarıdan bir göz olarak bu toplumu izlerken hem de bizzat bu çarkın tam ortasında yaşarken karşılaştığım manzara hep aynı: Zehir gibi zekâsıyla, yıllarca dirsek çürüterek edindiği diplomalarıyla kamu kapılarında bir kadro, bir istihdam umudu beklerken mülakat koridorlarında elenen vasıflı binlerce insan... Harama el uzatmadığı, kirli ihale çarklarına boyun eğmediği ve işçisinin alın terini çalmadığı için birer birer iflasa sürüklenen ahlaklı iş insanları... Gücün ve siyasetin dümen suyuna gitmeyip yalnızca inancına ve hakikate sadık kaldığı, eğilip bükülmediği için kürsülerden uzaklaştırılan, sözü dinlenmeyen, yalnızlaştırılan samimi din adamları... Ve biz hukukçuların dünyasında; muhakemesi, ilmi, tecrübesi ve vukufiyeti ile değil; yargıçlarla, savcılarla ve politikacılarla kurduğu karanlık ilişkilerle hukuk dışı iş bitirenlerin el üstünde tutulduğu, adaletin bile bir "simsarlık" mezesi haline getirildiği o derin çürüme... Ben bu toplumun tam içinden bakınca; o devasa sırça köşklerin gölgesinde payına düşen ayazdan kaçıp, tıpkı o yorgun karasinek gibi sığınacak küçücük bir sıcaklık arayan milyonlarca yalnız insan ve gasp edilmiş hayatlar görüyorum. Ya siz? Siz pencerenizden dışarıya ya da aynadaki yüzünüze baktığınızda ne görüyorsunuz?