AYNI HAYATA AÇILAN KAPILAR, ENGELLİLER İÇİN AYNI KOLAYLIKTA AÇILMIYOR Okumak, çalışmak, aile kurmak, çocuk sahibi olmak, seyahat etmek, emekli olup huzurla dinlenmek… Aynı hayatın içinde, aynı isteklere sahip insanlar var. Fakat bu isteklere ulaşırken herkes aynı yoldan geçmiyor. Kiminin yürüyerek aştığı bir eşik, bir başkası için eğitimini, işini veya sosyal hayatını kesintiye uğratan bir engele dönüşebiliyor. Görseldeki her kapı, hayatın başka bir alanına açılıyor. Asıl mesele, o kapının üzerinde ne yazdığı kadar, önüne hangi engellerin konulduğu ve geçişi kolaylaştırmak için ne yapıldığıdır. Eğitim kapısının açık olması yetmez. Öğrencinin okula ulaşabilmesi, sınıfa girebilmesi, ders materyallerinden yararlanabilmesi ve ihtiyaç duyduğu desteğe erişebilmesi gerekir. Yeteneklerinin önüne binanın merdiveni, iletişim engeli veya uygun olmayan eğitim ortamı geçmemelidir. Çalışma hayatına katılabilmek de yalnızca işe alınmak değildir. Uygun çalışma ortamı, erişilebilir ulaşım, ihtiyaçlara göre düzenlenen görevler ve insanı tüketmeyen koşullar gerekir. Engelli bir çalışanın gösterdiği çabanın görünmeyen kısmını hesaba katmadan, herkesten aynı koşullarda aynı performansı beklemek adil olmaz. Aile kurmak ve çocuk sahibi olmak, engelli bireylerin de hayali olabilir. Bu hayatı nasıl yaşayacaklarına kendileri karar verir. Ön yargılarla heveslerini kırmak yerine; erişilebilir konut, sağlık hizmetleri, ekonomik güvence ve ihtiyaç duyulan desteklerle önlerindeki güçlükleri azaltmak gerekir. Engelli olmak, sevmeye, eş olmaya, anne veya baba olmaya engel kabul edilemez. Seyahat özgürlüğü ise bir biletin çok ötesindedir. Evden çıkıştan varış noktasına kadar yolun tamamı düşünülmelidir. Kaldırım, istasyon, araç, konaklama ve tuvalet… Zincirin tek bir halkasının erişilemez olması, bütün yolculuğu imkânsız hâle getirebilir. Emeklilik ve güvence kapısında da kişinin yaşadığı koşullar görülmelidir. Ağrıyla, tedaviyle, hareket veya iletişim güçlüğüyle sürdürülen çalışma hayatının yükü herkeste aynı değildir. Emeklilik koşulları değerlendirilirken bu farklılıklar gözetilmeli; insanlar taşıyabildiklerinin üzerinde bir yükle çalışmaya mecbur bırakılmamalıdır. Aylığın kesilmesi veya kesilme endişesiyle geçen bir hayatın huzurundan da söz edilemez. Huzurlu bir sabah, dinlendiren bir uyku, sevilen insanlarla geçirilen zaman… Bunlar yalnızca güzel düşünerek elde edilmiyor. Geçim güvencesi, bakım desteği, uygun yaşam koşulları ve yarına duyulan güven gerekiyor. Bu nedenle herkese aynı koşulu uygulamak, her zaman eşitlik sağlamaz. Birinin merdivenle ulaştığı yere diğerinin asansörle ulaşabilmesi gerekir. Eğitimde, istihdamda, aile hayatında ve emeklilikte de ihtiyaçlara uygun kolaylıklar ve özel güvenceler bulunmalıdır. Bu kolaylıkları bir lütuf gibi sunmak da yanlıştır. Amaç, kişinin başkasının yardımına mecbur kalmadan, kendi kararlarıyla hayatını yaşayabilmesidir. “Hayatın gerçek lüksleri” diye sıralanan güzellikleri konuşurken, engelli bireylerin bunlara erişmek için ne kadar fazla çaba harcayabildiğini de görmek gerekiyor. Kapıları açık göstermek yetmez; engelli bireylerin o kapılardan güvenle, özgürce ve onurlarıyla geçebileceği koşulları sağlamak gerekir.