Peter van den Berg

Eén dag. Langer duurde het niet om door de mand te vallen. Vrijdag stond premier Rob Jetten voor de camera. Boeren op de snelweg? „Onacceptabel”, „onbegrijpelijk” en „levensgevaarlijk”. Na het verschrikkelijke dodelijke ongeluk waren het harde woorden. En terecht. De media gingen er volop in mee. De kwalificaties van Jetten werden breed uitgemeten en overgenomen. De boodschap was helder: wie na zo'n ongeluk nog de snelweg als demonstratieterrein gebruikt, handelt onverantwoord. Zaterdag stond Extinction Rebellion alweer bij de A12 en blokkeerde het verkeer. En waar bleef toen diezelfde felheid? Niet alleen vanuit Den Haag is het opvallend stil. Ook de berichtgeving is ineens een stuk timider. XR blokkeert de weg, de politie grijpt in, demonstranten worden afgevoerd. Feitelijk verslag. Waar zijn nu de grote woorden over „onacceptabel”, „onbegrijpelijk” en „levensgevaarlijk”? Nota bene één dag na dat verschrikkelijke ongeluk. XR zegt zelfs te hebben nagedacht of de actie nog wel moest doorgaan. Het antwoord: ja. De klimaatcrisis was „te belangrijk”. En precies daar zit het probleem. Jarenlang zagen we XR de A12 keer op keer als actiemiddel gebruiken. Dan ging het over demonstratierecht. Over de burgemeester. De lokale driehoek. Moeilijke handhaving. Beperkte mogelijkheden tot vervolging. Andere groepen kijken ook mee. Wie jarenlang zelf het precedent schept dat een snelweg blokkeren een bruikbaar actiemiddel is, moet niet verbaasd zijn wanneer anderen hetzelfde doen. En dan kun je niet op vrijdag bij boeren ineens ontdekken dat dit „onacceptabel”, „onbegrijpelijk” en „levensgevaarlijk” is, om een dag later bij XR niet opnieuw met dezelfde felheid te spreken. Dan val je wel heel snel door de mand. En media die vrijdag de harde woorden van Jetten prominent brachten, mogen zichzelf ook een vraag stellen: waarom klinkt de toon een dag later zoveel voorzichtiger? Dat is de lakmoesproef. Niet het spandoek, niet het doel en niet hoeveel sympathie je voor de demonstranten hebt. Het gedrag moet bepalend zijn. Vrijdag legde Jetten zelf de lat. Zaterdag stond XR alweer op de A12. Eén dag. Meer was er niet nodig om te zien hoeveel die ferme woorden werkelijk waard waren. nu.nl/binnenland/6406441/xr-…