شاوشَنک

نوامبر سال ۱۹۴۳ دقیقا در همین روزها، نازی‌ها تصمیم گرفتند که به طور کلی از شر هرچه یهودی باقی مانده در منطقه لوبلین Lublin لهستان است خلاص شوند، یعنی تیرباران ۴۲ هزار نفر در طی دو روز عملیات festival harvest یا جشن برداشت محصول. آن هم نه یهودیانی که در گتو و منطقه شهری بوده باشند، نه، همگی تا همان لحظه در اردوگاه‌ها جان کنده بودند‌. آنچه که در اردوگاه مایدانک Majdanek اتفاق افتاد یک تراژدی به تمام معنا بود. چند روز قبل، مسئولان اردوگاه چندصد زندانی یهودی را انتخاب کردند و به آن‌ها گفته شد که برای دفاع از اردوگاه باید خندق بکنیم. خندق‌هایی به طول عموما ۱۰۰ متر تا ۳ متر عمق. روز موعود حدودا ۱۸ هزار زندانی یهودی مجبور شدند همه وسایلشان را تحویل دهند و بعد گروه گروه به این خندق‌ها آورده شدند و یکی یکی به آن‌ها شلیک شد. قتل عام گروه اول که تمام می‌شد، گروه بعدی را می‌آوردند و روی همان جنازه‌های قبلی به آن‌ها شلیک می‌کردند. در تمام این مدت، بلندگوها و خودروهایی که روی آن‌ها سیستم پخش صدا نصب شده بود موسیقی رقص، والس و مارش نظامی را با صدای بلند پخش می‌کردند تا صدای تیرباران یهودیان را خفه کند. این اردوگاه اتاق‌های گاز هم داشت اما تصمیم گرفته بودند که برای تسریع کار با گلوله کار آن‌ها را یکسره کنند. به جز یهودیان، در این اردوگاه زندانیان دیگری هم وجود داشت که نازی‌ها برای آن‌که شاهد کشتار نباشند، آن‌ها را در سوله‌ها حبس کردند‌. از بین همان زندانیان یهودی هم یک ۳۰۰ نفری زندانی زن را زنده نگه داشتند تا ترتیب همان وسائلی که به جا مانده بود را بدهند، همه این زن‌ها بعدا به آشوویتس فرستاده شدند تا کشته شوند. یک تعدادی در همان حدود ۳۰۰ زندانی یهودی مرد را هم موقتا زنده نگه داشتند تا جنازه‌ها را بسوزانند و بعد به همان‌ها هم شلیک شد. همزمان در طی همین عملیات منطقه لوبلین و در دو اردوگاه تراوینکی Trawniki و پونیاتووا Poniatowa به ترتیب حدودا ۱۰ هزار یهودی و ۱۴ هزار یهودی دیگر هم قتل عام شدند. چرا در این تاریخ تصمیم گرفته شد؟

دولت جدید مجارستان به رهبری پیتر مایر قصد کرده است که اسامی خبرچینان و کسانی که در دوران حکومت کمونیست‌ها برای حکومت از دیگران جاسوسی می‌کردند را علنی کند. علنی کند یعنی آنلاین با قابلیت جستجو در اختیار همگان قرار بگیرد. می‌گویند در این پرونده‌ها حدودا اسم ۶۰ هزار نفر وجود دارد که حدودا ۱۰ درصدشان هنوز در قید حیات هستند.

پخت و پز دیشب اوکراینی‌ها در روسیه همچنان در حال سوختن است. پهپادهای اوکراینی دیشب به پالایشگاه Lukoil در منطقه Kstovo حدودا در ۸۰۰ کیلومتری مرز اوکراین حمله کردند که تا الان به گفته فرماندار منطقه خسارت قابل توجهی داشته است. بعد از حدودا دو هفته وقفه به دلیل فشار ترامپ، این سومین حمله اوکراینی‌ها به پالایشگاه‌های روسیه در چند روز گذشته است.

سال‌ها قبل در دهه ۷۰‌میلادی نظر سوئد به بازار کره شمالی جلب شد و با خودشان فکر کردند که «این بازار خیلی آینده روشنی دارد» و گاو هست، پول ما هم که هست، بزنیم دیگر و ۷۰ میلیون دلار جنس از جمله ۱۰۰۰ خودرو مدل ولوو GL 144، ماشین‌آلاتی از کمپانی Atlas Copco و محصولات دیگری را به کره شمالی صادر کردند و برای تحکیم روابط آمدند و یک سفارت هم در پیونگ‌یانگ باز کردند. کره شمالی با گذشت بیش از ۵۰ سال هنوز یک پول سیاه کف دست این بدبخت‌ها نگذاشته است. در واقع دولت سوئد ضررکرد شرکت‌ها را پرداخت کرده است و خودش شرخر ماجرا است. با گذشت زمان و عدم پرداخت بدهی از سمت طرف کره‌ای، این بدهی امروزه به تقریبا نیم میلیارد دلار افزایش پیدا کرده است. گه‌گاهی پیش می‌آید که سوئدی یک قبضی برای کره شمالی می‌فرستند و کره‌ای‌ها هم با «عه هنوز یادتونه شما که» پاسخ می‌دهند. نکته غریب ماجرا این است که با گذشت ۵۰ سال از تحویل آت خودروها به کره شمالی، هرچندوقت یک بار برخی از توریست‌ها از دیدن خودروهای ولوو در خیابان‌های کره شمالی صحبت می‌کنند. خودروهایی که هنوز به سبب کیفیت ساخت‌شان قابل استفاده‌اند. یک بار در توییتر اکانت منتسب به سفارت سوئد در کره شمالی یک تصویری منتشر کرد و گفت که یکی از این خودروها به عنوان تاکسی در حال کار است در حالی که کیلومترشمارش رقم ۵۰۰ هزار کیلومتر را نشان می‌دهد، امروز چک کردم دیدم توییتش بنابه دلایلی حالا حذف شده است. این تصویر را یک توریست در سپتامبر ۲۰۱۰ در کره شمالی گرفته است. این یکی از آن خودروهای Volvo GL144 است که این‌جا حداقل ۴۰ سال عمر کرده است.

در نگاه سولژنیتسین، کمونیسم یک بیماری بود، طاعونی که هرجا پخش می‌شد جز بدبختی و شر به همراه نداشت. شاید همیشه باید مابین جنایت‌های یک حکومت و کشور و مردمی که بر آن حکومت می‌کند فرق گذاشت اما در کلام بسیار پیش می‌آید که نام آن حکومت و کشور یک‌جا برده می‌شود. آیا واقعا روسیه بعد از ۷۰ سال سیطره حکومت کمونیسم در قالب کشور شوراها و با آن همه جنایت و بدبختی که بر سر روسیه و شوروی آورد توانست از خاکستر یادگاری آن روزها بیرون بیاید. سولژنیتسین در آوریل ۱۹۷۷ در سخرانی‌اش برای مردم شهرستان Cavendish در ایالت ورمونت ایالات متحده آمریکا گفت: «نسبت روس به شوروی، مانند نسبت انسان به بیماری است. ما کسی را که سرطان دارد، سرطان نمی‌نامیم. کسی که طاعون دارد را طاعون نمی‌نامیم. نظام کمونیستی یک بیماری است. طاعونی که سال‌هاست در سرتاسر زمین پخش شده است و نمی‌دانیم که کدام ملت، کِی ناگزیر خواهد شد که آن را از نزدیک تجربه کند. مردم من، روس‌ها، یک شصت سالی هست که دارند این بیماری را تجربه می‌کنند اما می‌دانم که یک روزی می‌آید که آن‌ها شفا پیدا خواهند کرد.» بالخره سلطه کمونیسم در شوروی هم یک روزی به پایان رسید، یک ۱۴ سالی بعد از این سخنرانی. اما تجربه شوروی چنان کشور را به فساد کشانده بود که از دل آن امکان بیرون آمدن سیستمی مانند سیستم پوتین به راحتی وجود داشت. شخص سولژنیتسین با آن‌که اگر بگوییم بزرگترین افشاکننده جنایت‌های کمونیسم بود اما همین او بود که در مقطعی به پوتین نگاه می‌کرد و او را کسی می‌دانست که عظمت را به روسیه بازگردانده است. یک حکومت پس از سال‌ها در دست داشتن قدرت و پیشبرد امور شرایطی را به وجود می‌آورد که سخت می‌شود آن را تغییر داد. فساد چنان سیستماتیک می‌شود که تغییر دادن، نیازمند جراحی‌های دردناک باشد، مقاومت و اینرسی‌ای که در برابر تغییر شرایط هست را هم باید در نظر داشت. تغییر شرایط تلاشی دامنه‌دار و طولانی در مسیر مخالف پیشین را می‌طلبد. یک حکومت فقط برای مدتی حکومت نمی‌کند بلکه یک روش زندگی خلق می‌کند که می‌تواند تا نسل‌ها ادامه پیدا کند.