Uyku sanıldığından daha önemli! Neredeyse ömrümüzün üçte birini uykuda geçiriyoruz. Gün geçtikçe bu alandaki çalışmalar artıyor ve uykunun sağlığımızdaki önemi daha fazla ön plana çıkıyor. Artık biliyoruz ki uyku süresi kadar, uyku kalitesi ve düzenliliği de önemli. UK Biobank verilerinin kullanıldığı, 95.559 kişinin medyan 8,9 yıl izlendiği geniş ölçekli gözlemsel çalışmada, uyku özellikleri ile 156 farklı hastalık/sağlık sonucu arasında anlamlı ilişkiler saptandı. Çalışmanın önemli yönlerinden biri, uyku verilerinin yalnızca kişilerin “kaç saat uyuyorsunuz?” şeklindeki anket veya öz bildirimlerine dayanmamasıydı. Katılımcıların uyku uyanıklık paternleri bileğe takılan ivmeölçer (wrist accelerometer) ile objektif olarak kaydedildi. Böylece uyku süresinin yanı sıra REM uykusu, derin uyku, uyku sürekliliği ve uyku düzensizliği gibi özellikler değerlendirildi. Dikkat çekici ilişkiler arasında; • Kalp yetersizliği • Atriyal fibrilasyon • İskemik kalp hastalığı • Tip 2 diyabet • Demans ve Alzheimer hastalığı • Parkinson hastalığı • Majör depresif bozukluk • Anksiyete bozuklukları • Uyku apnesi • Osteoartrit gibi kardiyovasküler, metabolik, nörolojik ve psikiyatrik hastalıklar yer aldı. Kalp damar sağlığı açısından bulgular özellikle dikkat çekici. Uyku özelliklerinin kalp yetersizliği, atriyal fibrilasyon ve iskemik kalp hastalığı gibi önemli kardiyovasküler hastalıklarla ilişkili olduğu görüldü. Özellikle daha yüksek REM uyku oranı, çok sayıda hastalığın daha düşük insidansı ile ilişkiliydi. Örneğin daha fazla REM uykusu kalp yetersizliği ile ters yönde ilişkiliydi (HR 0,74). Bu bulgu, REM uykusunun kalp yetersizliğini önlediği anlamına gelmiyor; ancak uyku mimarisi ile kardiyovasküler sağlık arasındaki ilişkinin düşündüğümüzden daha önemli olabileceğine işaret ediyor. Benzer şekilde kısa ve düzensiz uyku; hipertansiyon, obezite, diyabet ve diğer kardiyometabolik risk faktörleriyle de ilişkilendiriliyor. Otonom sinir sistemi aktivitesi, inflamasyon, metabolik değişiklikler ve sirkadiyen ritim bozukluğu bu ilişkinin olası mekanizmaları arasında araştırılıyor. Çalışmada ayrıca; • 5 saatten kısa uyku, çok sayıda olumsuz sağlık sonucu ile ilişkiliydi. • Uyku süresi ile 86 hastalık arasında doğrusal olmayan ilişki saptandı. • Bunların 69’unda en düşük risk bölgesi ağırlıklı olarak 6–8 saatlik uyku aralığında görüldü. • Daha yüksek REM uyku oranı, 83 hastalığın daha düşük insidansı ile ilişkili bulundu. • REM uykusu ile kalp yetersizliği (HR 0,74), demans (HR 0,54) ve Parkinson hastalığı (HR 0,20) arasında ters yönlü ilişkiler bildirildi. Ancak önemli bir bilimsel ayrım var: Bu çalışma gözlemseldir. Saptanan ilişkiler nedenselliği kanıtlamaz. Bununla birlikte giderek artan bilimsel veriler bize önemli bir mesaj veriyor: Kalp sağlığımızı konuşurken artık sadece tansiyon, şeker, kolesterol, sigara, beslenme ve egzersizi değil; uykumuzu da konuşmalıyız. journals.plos.org/plosmedici…

Bugün mesaide birlikte çalıştığımız bir arkadaşımızın tıkalı damarını açtık. Çok şükür, işlemimiz de oldukça güzel sonuçlandı. Ama mesele sadece damarı açmak ve stent takmakla bitmiyor. Asıl önemli olan, damarı tıkayan risk faktörlerini kontrol altına almak. Aksi halde hastalık ilerlemeye devam eder; takılan stentlerde ve diğer damarlarda yeniden sorunlarla karşılaşabiliriz. Kalp damar hastalığıyla mücadelede: • Sigara mutlaka bırakılmalı • LDL kolesterol hedef değerlere düşürülmeli • Tansiyon kontrol altında tutulmalı • Diyabet iyi yönetilmeli • Fazla kilo verilmeli • Düzenli egzersiz yapılmalı • Akdeniz tipi sağlıklı beslenme benimsenmeli • Verilen ilaçlar düzenli kullanılmalı Biz damarı açıyoruz; açık tutmak ise ömür boyu süren bir mücadele.

Poliklinik ve Endoskopi Ünitemizde görev yapan hekimlerimizi ve sağlık çalışanlarımızı ziyaret ederek çalışmalarında kolaylıklar diledik. Özveriyle hizmet sunan tüm çalışma arkadaşlarımıza emekleri ve gayretleri için teşekkür ediyoruz.

Cem Yılmaz’a geçmiş olsun ve acil şifalar diliyorum. Müdahale eden başta meslektaşım Dr. Ercan Akşit olmak üzere tüm hekimlerimizi ve sağlık ekiplerini kutluyorum. “Türk tıbbı çok iyi” derken, bu başarının en önemli mihenk taşlarından birini özellikle vurgulamak gerekir: Kalp krizi gibi dakikaların hayati önem taşıdığı acil durumlarda tedaviye çok hızlı ulaşabiliyoruz. Hakkâri’den Edirne’ye, ülkemizin dört bir yanında koroner anjiyografi ve girişimsel tedavilerin yapılabildiği merkezler oldukça yaygın. Akut kalp krizi tedavisinde gerekli ilaçlara, balon ve stent gibi hayat kurtarıcı tedavi imkânlarına erişim güçlü. Bu başarının ilk ve en kritik basamaklarından biri de acil hekimlerimizin kalp krizini hızla tanıması ve sistemi harekete geçirmesidir. Ardından kardiyoloji ekiplerimizin hızlı müdahalesi geliyor. Kardiyologlarımız bu alanda son derece deneyimli ve gerçekten çok iyiler. Kalp krizinde “zaman, kalp kasıdır.” Ne kadar erken tanı konur ve damar ne kadar erken açılırsa, o kadar fazla kalp kası kurtarılır. Türkiye’nin sağlık alanındaki en önemli kazanımlarından biri; kalp krizinin etkin tedavisinin yalnızca büyük şehirlerde değil, ülkenin dört bir yanında hızlı ve başarılı bir şekilde uygulanabiliyor olmasıdır. Bu, Türk tıbbının en önemli başarı hikâyelerinden biridir.