Akademik yayıncılıkta yapay zekâ kullanımına ilişkin tartışmalarda önemli bir ayrımı gözden kaçırdığımızı düşünüyorum: Yapay zekâdan yazım desteği almak ile bilimsel çalışmanın içeriğini yapay zekâya ürettirmek aynı şey değildir. Bir araştırmacı, kendi yazdığı metni dil bilgisi, sözcük çeşitliliği (lexical diversity), cümle yapısı, akıcılık ve akademik anlatım açısından kontrol ettirmek için yapay zekâdan yararlanıyorsa bunun ayrıca bir beyan (disclosure) gerektirmemesi gerektiği kanaatindeyim. Bu tür bir kullanım için kapsamlı etik çerçeveler, açıklama formları ve ek yükümlülükler oluşturmak bana gereksiz geliyor. Sonuçta araştırmacılar yıllardır dil editörlerinden, yazım denetleme programlarından ve çeşitli dijital araçlardan yararlanıyor. Yapay zekânın benzer amaçlarla kullanılmasını, yalnızca kullanılan teknoloji değişti diye farklı bir etik kategoriye yerleştirmek ne kadar anlamlı? Nitekim bazı akademik dergiler de dil ve yazım iyileştirmesi amacıyla kullanılan yapay zekâ araçlarını bilimsel içerik üretiminden ayırmaya ve bu tür kullanımlar için ayrıca beyan istememeye başladı. Bunu yerinde bir yaklaşım olarak görüyorum. Ancak yapay zekânın araştırmanın fikirlerini geliştirmesi, verileri analiz edip yorumlaması, bulgulardan bilimsel çıkarımlar üretmesi veya tartışma bölümünün bilimsel içeriğini oluşturması söz konusu olduğunda mesele çok daha karmaşık bir hâl alıyor. Bugün pek çok akademik dergi, yapay zekânın bu amaçlarla kullanılmasına izin vermediğini açıkça belirtiyor. Dolayısıyla bu tür kullanımların yalnızca beyan edilmesi, her durumda kabul edilebilir oldukları anlamına gelmiyor. Burada bilimsel özgünlük, araştırmacının fikrî katkısı, hesap verebilirlik ve araştırma etiği açısından henüz üzerinde tam anlamıyla uzlaşılmamış sorular var. Üstelik yapay zekâ teknolojilerinin gelişme hızı, bugün çizdiğimiz sınırların gelecekte ne ölçüde geçerli kalacağını da belirsizleştiriyor. Bu nedenle meselenin kısa vadede kesin kurallarla çözülebileceğini düşünmüyorum. Yapay zekânın akademik araştırmalardaki yerinin, orta ve uzun vadede teknolojik gelişmeler, yayıncılık politikaları ve bilim camiasındaki tartışmalar doğrultusunda daha belirgin hâle geleceğini düşünüyorum. Bugün kabul edilmeyen bazı kullanım biçimlerinin gelecekte hangi koşullarda değerlendirileceği de bu sürecin önemli sorularından biri olacak. Bana göre şimdilik yapılması gereken, yapay zekâdan alınan dilsel destek ile araştırmanın bilimsel içeriğine yapılan katkıyı birbirinden ayırmak. İlkini gereksiz beyan yükümlülüklerine tabi tutmadan, ikincisi konusunda ise bilimsel sorumluluğu ve araştırma etiğini merkeze alan tartışmaları sürdürmek gerekiyor. Asıl mesele, yapay zekânın kullanılıp kullanılmadığından çok, bilimsel çalışmaya ne ölçüde ve nasıl dâhil olduğudur.

🔴 YÖK Başkanı Özvar'dan üniversitelere çağrı: 'Dersler sadeleşsin, hocalar yapay zeka eğitimi alsın' 💬 YÖK Başkanı Erol Özvar, üniversitelerde çoktan seçmeli sınavların yaygınlaşmasını eleştirerek müfredatların sadeleştirilmesi ve uygulamalı eğitime daha fazla alan açılması çağrısında bulundu. Özvar ayrıca tüm öğretim elemanlarının yapay zeka araçlarını etkin kullanabilmesi için üniversitelerde ivedilikle eğitim programları başlatılmasını istedi. cumhuriyet.com.tr/turkiye/yo…