Bireysel başvurularda sıkça karşılaşılan bir uygulama var. Başvurucu, birden fazla temel hakkının ihlal edildiğini ileri sürüyor. İHAM veya AYM, bu iddialardan yalnızca birini inceliyor ve ihlal sonucuna ulaşıyor. Diğer haklar yönünden ise “incelemeye gerek olmadığına” karar veriyor. Böylece başvurucunun bazı ihlal iddiaları, esastan herhangi bir değerlendirmeye tabi tutulmadan karşılıksız kalıyor. Alan Greene, aşağıda bağlantısını paylaştığım yazısında bu uygulamayı “allegation-picking” (ihlal iddiaları arasında seçme yapma) olarak adlandırmakta. Yazar İHAM'ın İngilizce esasa ilişkin kararlarında 1.600'den fazla örnek tespit etmiş. Mahkemenin hangi iddiaları neden incelemediğini yeterince gerekçelendirmemesini de keyfîlik olarak değerlendiriyor. Yargıç Serghides de Adamčo/Slovakya (No. 2) kararına yazdığı kısmi karşı oyda benzer bir eleştiri getirmişti. Serghides'e göre her temel hakkın kendine özgü bir amacı ve koruma alanı vardır. Bu nedenle bir hakkın ihlal edildiğinin saptanması, diğer hakların incelenmesi gereğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Aksi tutum, hakların bölünmezliği, etkili korunması ve bireysel başvuru hakkıyla bağdaşmaz. Hatta adaletin reddine (denial of justice) yol açabilir. Türkiye'de de benzer bir sorun yaşanıyor. Örneğin ByLock başvurularında AYM, Yalçınkaya/Türkiye kararının yalnızca bir boyutunu ele alıyor. Buna karşılık sorunun kökten çözülmesini sağlayabilecek suçta ve cezada kanunilik ilkesi yönünden “incelemeye gerek olmadığına” karar veriyor. Örneğin bkz. A.B.İ., B. No. 2020/31370, 25/09/2025. Oysa AYM, Strazburg'da dahi tartışmalı olan bu uygulamayı olduğu gibi benimseyemez. Çünkü Anayasa'nın 36'ncı maddesinin ikinci fıkrasına göre “Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz.” Bir başvuruda birden fazla hak ihlali iddiası varsa ve bunlardan birinin daha ilk bakışta ciddi bir ihlal sorunu ortaya çıkardığı görülüyorsa, AYM'nin hiçbir gerekçe göstermeden bu iddiayı incelememesi, davaya kısmen bakmaktan kaçınmak anlamına gelir. Bu da Anayasa'nın 36'ncı maddesiyle bağdaşmaz. Üstelik sorun yalnızca başvurucunun eksik korunmasıyla sınırlı kalmıyor. Farklı hukuki değerleri koruyan haklar incelenmediğinde, bu hakların kapsamı ve devletin yükümlülükleri de açıklığa kavuşmuyor. Daha kötüsü, derece mahkemeleri AYM'nin incelemediği konularda bir ihlal bulunmadığını düşünebiliyor. Böylece aynı sorunlar tekrar tekrar yaşanıyor ve bir kısır döngü oluşuyor. Elbette her başvuruda ileri sürülen bütün iddiaların ayrı ayrı incelenmesi zorunlu olmayabilir. Ancak bir hakkın ihlal edildiğinin saptanması, diğer ihlal iddialarını gerekçesiz biçimde incelememenin mazereti olamaz. Özellikle farklı hukuki değerlerin ve farklı devlet yükümlülüklerinin söz konusu olduğu durumlarda AYM, neden inceleme yapmadığını açıklamak zorundadır. AYM, bu keyfî tutumundan vazgeçmelidir. strasbourgobservers.com/2025…