Pinned Tweet
Axir qedîya û seba şarê ma amade yo. Zazano ziwanê ma rê xeyrin bo. / Nihayet bitti ve halkımız için hazır. Zazano dilimize hayırlı olsun.
“derbaz bîyî ê rojî
ê rojî derbaz bîyî bijanê mi mîyan ra”
Fotograf:
Yew Sehneyê Fîlmê O MELISSOKOMOS/HINGDAR yê ANGELOPOULOSî ra Marcello Mastroianni, (1986)
75
1996’da İstanbul’da Doz yayınevi tarafından basılan Türkiye’nin ilk Kürtçe (Kurmancî-Zazakî) takviminin (ruhu şad olsun) Cemal Pîranij tarafından hazırlanmış Zazaca sayfaları (2)
Düzeltme: Cennetmekan ve kalbimizde olan Cemal Pîranij Türkçesiyle "Siverekli Olmak" adlı metnin altında -yanlış olduğu zannıyla olsa gerek- Yılmaz Güney'in isminin üzerine çizmiş ve Koyo Berz yazmış. Ancak söz konusu yazı tıpkı kendisi gibi kalbimizde ve cennetmekan Yılmaz Güney'in yazısıdır. (O zamanlarda henüz 'olumsuz manada' Zazacı olmayan, üstelik Kurmanci lehçesiyle de hararetli yurtsever şiirler, yazılar yazan) Koyo Berz kişisi tarafından Türkçeye çevirilmiş. Bibliyografik künyesi: Yılmaz Güney “Sêwregij Bîyayeni”, Tirkî ra Tadayox: Koyo Berz, Armanc, Hejmar: 137, Bromma-Sweden, Adar 1993, r. 10
1
3
279
İkimizin görüldüğü (selfie çektiği) fotoğraf hakkında: 15 Ağustos 2024 yılında Sakarya’da (eşinin köyünde) yeni yaptırdıkları müstakil dubleks evin bahçesinde çekildi. Pendik’te oturdukları ev dışında bu konutlarına ilk kez gitmiştim. Uzun zamandır davet ediyordu. Bu kez “ Hem de 2. baskısı olacak ile yeni yaymlayacağım kitap üzerine beraber çalışırız” deyince hemen tamam dedim. Öyle de yaptık.
Bu, Sakarya’ya, o evlerine ilk ziyaretimdi. İkinci ziyaretimin vefatı üzerine olacağını nerden bilebilirdim ki! Beni hayatımın bundan sonrasında Sakarya gibi bir şehire bağlayan maalesef Cemal Pîranij oldu.
3
182
A: M. Kemal Atatürk
B: "Bir Ada Sakini"
Ada demişken "bir adaya gitme/götürülme imkanım olsa" Rodos'a yahut da Girit'e gitmek isterim. Girit: Mîr Bedirxan ve ailesi 1847'den itibaren bir dönem burada (Kandîye şehri) sürgün yaşadığından. Rodos: Mela Ehmedê Xasi 1909'da buraya sürgün edildiği için.
6
308
Türkiye’de ilk kez basılan Kürtçe (Kurmancî-Zazakî) takvîm 1996 yılında Doz yayınevi tarafından basılmıştır. Kalbi yüzüne vurmuş kıymetli dostum, evrende ve sevenlerinin kalbinde Z (Ölümsüz) Cemal Pîranij bana birkaç yıl önce elindeki nüshasını hediye etmişti. Yalnız arşivimdeki değil hayatım boyunca aldığım en değerli hediyelerden biri olarak ondan bana yadigar kaldı…
Zazaca içeriklerini kendisince hazırlanmış bu takvimin Zazaca metinlerini 3 bölüm olarak paylaşıyorum. Dikkatimi çeken şu ki her kim yazmışsa ünlü-ünsüz, klasik-modern hemen hemen hepsine ve her türden çeşitliliğe yer vermiş.
O’nu dünya gözüyle göremeyecek, dilediğim zaman sesini duyamayacak olmanın büyük hüznü ve anısına saygı ile….
Bölüm 1.
Se ke Erebê Şemoyî vato: “Êyê ke seba şarê xo cîwîyayê do çi rey nêrê xovîrrakerdîş’” Xwezî bi înan ke yewê înan zî Cemal Pîranij o.
Ez seba xatiraya ey a ezîz û payîdare beşê 8. yê programê Kulûba Wendişî ya Kesa (17.09.2022) newe pare kena. (Lînkê cêrênî bitiknê.)
youtu.be/hzfGAkSrr-M?feature…
Raywanîya mamosta Cemalî Sakarya, Serdîvan dewa Selahîye de qedîyaye. Oxir bo dosto xas, merdîmo delalî. Cayê to do mi het zaf biaso…
Qey hawarê mergî bî gidî!
Mi warê xebata zazakî de bi desan merdimî nas kerdî, la înan mîyan de zaf tay merdimê qasê ey durist, semîmî, wefadar, mutewazî, ziwannerm û nuktedanî dîy ke înan ra yew zî Cemal Pîranij bî.
O do bi dostîya xo zerrîya dostanê xo yê sey mi de, bi eser û keda xo tarîxê xebatanê zazakî de û zerrîya şarê xo de heta bi heta biciwîyo..
“Pinochet cuntasının en karanlık günlerinde, başkent Santiago'nun halka açık yerlerinde ve sokaklarında, elektrikler kesilir kesilmez, bir çok kişinin cuntacı generale atfen bir ağızdan, "Y va a caer! Y va a caer!" (Düşecek! Düşecek!) diye haykırdığı, elektrikler yeniden geldiğinde, hiçbir şey olmamış gibi kaldıklan yerden yaptıklarına devam ettikleri anlatılır.”
SEY(ÎD) RIZA
ŞAXAN AXA
SILO PIT
WÛSENÊ SEYDÎ
XIDÊ ALÊ ÎSME
CIVÊ KEJÎ
QOPO AXA
BESA Ş[ÎY]AYE
FIDIQ AXA
QEMER AXA
û ê bînî ....
15/11/1937
Ebi vatena (kilama) şaîr û ewladê Kirmancîye yê xasî;
"Cîgerê ma vesnayî,
zê dara merxî,
dezê Wuşenê Seydî û Sey Riza yo,
azê ma caro xo vîr a nêkero,
zonê tirkî êndî çê xo ra veco,
ma rê serevde beno."
Ehmedê Xanî’nin ölümsüz bir aşk destanını konu alan Mem û Zîn adlı eseri Hemzeyê Muksî’nin (Müküslü Hamza) önsözüyle 1919’da İstanbul’da basıldı. Birçok ülkede ve dilde bir çok kez yayınlandı: Halep (1947), Süleymaniye (1937), Hewlêr (Erbil) 1954 ve 1968’de, Bağdat (1960), Moskova (1962), Münih (1969), Şam (1957 ve 1977).
Türkçeye ilk kez Ahmet Faik tarafından 1730’da çevrildi ve daha sonra basıldı. (Yayımlayan: Sırrı Dadaş Bilge, Mem û Zîn, İstanbul, 1969, Matbaa Teknisyenleri Basımevi, XVI + 224 sayfa),
Aynı eser, Silvan telgraf memurluğu yapan Zülfikar Fethi tarafından manzum olarak çevrilmiş fakat “evrak-ı muzırradır diye korkusundan ihrak etmiştir.”
Bir diğer çeviri Abdülaziz Halis Çıkıntaş (1867-1937)’in çevirisidir ki İstanbul’daki kızında bulunmuştur.
Mehmet Emin Bozarslan’ın yaptığı çevirinin ise 1975’te ikinci baskısı yapıldı.
Nihayet Mem û Zîn’in diğer bir Türkçe baskısı da 1976’da Bakü’de yapıldı.
Bunların yanı sıra Mem û Zîn’in birçok elyazması da vardır. Örneğin Kemal Fuad sadece Almanya kütüphanelerinde sekiz tane bulmuştur ki bir tanesi Hewramî (Goranî) lehçesiyle olup 1849’da yazılmıştır.
Kaynak:
Mehmet Malmîsanlı, “Osmanlı Döneminde Yazılan Kürtçe Eserler Üzerine” Tarih ve Toplum: Aylık Ansiklopedik Dergi, İstanbul, Haziran 1988, s. 59 (387)- 63 (391)
(*Derginin matbu hali arşivimde vardır, bir çalışması için değerlendirmek isteyen kimselere ilgili yazının tamamını fotoğraflayarak atmam mümkün.)
Konu “Sinema” olunca Dünya Sineması bağlamında Kürtleri konu alan ilk 3 film:
ilk film
Grass (1925)
İkinci film
Zarê (1926)
Üçüncü film
Klamek ji bo Beko (1992)
Sonuncusu kuvvetle muhtemel ilk Kürt Sineması örneğidir. Sinema teorisyenleri/sinemacılar filmleri sınıflandırken ya yönetmenin vatandaşlığına/uyruğuna ya filmin çekim diline ya da finansmanına bakarak sınıflandırırlar.
Her şeyi çok bilenlerden olmamakla birlikte bana “çekim dili” çok daha mantıklı geliyor. Örtülü-açık ırkçılığın olmadığı ülkelerde “ülke sineması” da tartışılabilir derim.
Çok uzun bir zamandan sonra “Türkiye tiyatro ve sinemasının” duayen oyuncularından Haluk Bilginer’i sahnede canlı izleyecek olmak heyecan verici.
Çok yaşa @halukbilginer_ @haluk_bilginer




























































