Gökyüzünde gördüğümüz gökkuşaklarının neden yalnızca bir bölümünü görebildiğimizi hiç düşündünüz mü?
Gökkuşağı, Güneş ışığının havadaki su damlacıklarına girerken kırılması, damlacıkların içinde yansıması ve dışarı çıkarken yeniden kırılması sonucunda oluşan optik bir olaydır. Işığın farklı renkleri farklı açılarda yön değiştirdiği için gökyüzünde renkli bir yay görürüz.
Ancak gökkuşağı aslında yalnızca bir yaydan oluşmaz. Birincil gökkuşağı, Güneş'in tam karşısındaki nokta etrafında yaklaşık 42 derecelik açısal yarıçapa sahip bir çember oluşturur.
Yeryüzünden baktığımızda ufuk çizgisi genellikle bu çemberin alt bölümünü görmemizi engeller. Bu nedenle gökkuşağını çoğunlukla yarım daire veya daha küçük bir yay şeklinde görürüz.
Uçaktan ya da yüksek bir noktadan bakıldığında ise uygun ışık ve su damlacığı koşullarında gökkuşağının tamamı görülebilir.
Yani gökkuşağının eksik gördüğümüz bölümü kaybolmaz; yalnızca bulunduğumuz konum nedeniyle görüş alanımızın dışında kalır.
📹 Taichi Maruyama
2
630
Denizin altında uçan canlılar: Mobula vatozları
Meksika'nın Baja California kıyılarındaki Cortez Denizi'nde kaydedilen bu görüntülerde, yüzlerce mobula vatozu suyun içinde adeta bir kuş sürüsü gibi ilerliyor.
Mobula vatozları (Mobula), Mobulidae familyasına ait, köpek balıklarıyla akraba olan kıkırdaklı balıklardır. Geniş, kanadı andıran göğüs yüzgeçlerini yukarı aşağı hareket ettirerek suda süzülürler.
Tropikal ve ılıman denizlerde yaşayan bu canlılar, başlıca planktonik kabuklular ve küçük balıklarla beslenir. Besinlerini, solungaçlarındaki özel süzme yapıları sayesinde sudan ayırırlar.
Özellikle Cortez Denizi'nde binlerce bireyin bir araya geldiği büyük sürüler oluşturabilirler. Hatta zaman zaman suyun dışına sıçrayarak yaklaşık iki metre yüksekliğe ulaşabilirler. Bu sıçramaların iletişim, eş seçimi veya parazitlerden kurtulmayla ilişkili olabileceği düşünülüyor; ancak kesin nedeni henüz bilinmiyor.
📹 Martin Gregus Jr.
4
842
Bir rengin parlaklığı, aynı zamanda onun en büyük tehlikesi olabilir mi?
Vermilyon, sanat tarihinin en güçlü kırmızılarından biri. Doğal biçimi olan zincifre ve sentetik vermilyon aynı temel kimyasal bileşiğe dayanıyor: cıva sülfür.
Bu yoğun kırmızı pigment yüzyıllar boyunca tabloları, el yazmalarını ve süslemeleri renklendirdi. Ancak zamanla bilim insanları pigmentin iki önemli özelliğini daha iyi anlamaya başladı.
Birincisi, içerdiği cıva nedeniyle dikkat gerektiren bir malzeme olmasıydı.
İkincisi ise rengin sandığımız kadar değişmez olmamasıydı. Işık ve çevresel koşullar bazı vermilyon pigmentlerinin koyulaşmasına neden olabiliyor.
Bu nedenle müzelerde gördüğümüz bazı koyu renkli ayrıntılar, eserin ilk yapıldığı gün aynı renkte olmayabilir.
2
438
Pandaların nesli neden tehlike altında?
Dünyanın en ikonik vahşi hayvanlarından biri olmalarına rağmen, dev pandalar aslında doğanın en ilginç hayatta kalma savaşlarından birini veriyorlar.
2016 yılında koruma durumları, "Tehlikede" kategorisinden "Hassas” kategorisine düşürüldü. Ancak habitat kaybı ve ormansızlaşma hâlâ ciddi birer tehdit teşkil ediyor. Altyapı çalışmaları ve hayvancılık faaliyetleri, pandaları izole ederek yaşam alanlarını azaltıyor. Eskiden Vietnam ve Myanmar'a kadar yayılan bu canlılar, bugün sadece Çin'in kısıtlı bölgelerinde yaşam mücadelesi veriyor.
Pandaların biyolojisi oldukça sıra dışıdır; beslenmelerinin %99'u bambu olsa da sindirim sistemleri hâlâ bir etçilinki gibi çalışır. Bambudan çok az enerji alabildikleri için günde yaklaşık 18 kilo yemek zorunda kalırlar ve enerjilerini korumak için günün yarısını uyuyarak geçirirler. Bu kısıtlı enerji döngüsü, vücutlarının kış uykusu için gereken yağı depolamasını zorlaştırır. Üreme süreçleri de oldukça zordur; dişiler yılda yalnızca birkaç gün doğurgandır ve genellikle doğan yavrulardan sadece birini büyütebilirler. Bu nazik devlerin geleceği, parçalanan ormanların koridorlarla birleştirilmesine ve koruma çalışmalarının kararlılıkla sürmesine bağlıdır.
610
“Çok gülen çok yaşar” sözünün bilimsel bir dayanağı olabilir mi?
Norveç'te 53.556 kişinin 15 yıl boyunca takip edildiği bir araştırma, mizah anlayışıyla yaşam süresi arasında dikkat çekici bir ilişki olduğunu ortaya koydu.
Araştırmacılar, önemli olanın yalnızca kahkaha atmak değil, olayların komik yönlerini fark edebilmek ve mizahı anlayabilmek olduğunu belirledi.
Sonuçlara göre mizah anlayışının bu yönü güçlü olan kadınlarda, özellikle kalp-damar hastalıkları ve enfeksiyonlara bağlı ölüm oranları daha düşük bulundu. Erkeklerde ise benzer bir ilişki enfeksiyonlara bağlı ölümlerde gözlemlendi.
Ancak bu bulgular, mizah anlayışının doğrudan ömrü uzattığını veya hastalıkları önlediğini kanıtlamıyor. Araştırma, mizah anlayışıyla yaşam süresi arasındaki istatistiksel bir ilişkiyi ortaya koyuyor.
Kısacası olayların eğlenceli yönlerini görebilmek, yalnızca ruh hâlimizle değil, uzun vadeli sağlığımızla da ilişkili olabilir.
3
594
Ham petrolden hangi ürünler elde ediliyor?
Benzin, motorin, jet yakıtı ve asfaltın ortak bir ham maddeden üretilebildiğini biliyor muydunuz?
Ham petrol, rafinerilerde ısıtılarak ayrıştırma kolonlarına gönderilir. Kolonun alt kısmı daha sıcak, üst kısmı ise daha soğuktur. Petrolün farklı kaynama sıcaklıklarına sahip bileşenleri bu sayede çeşitli seviyelerde ayrılır.
Hafif bileşenlerden benzin ve LPG, orta ağırlıktaki bileşenlerden motorin ve jet yakıtı, ağır bileşenlerden ise yağlama yağları, fuel oil ve bitüm üretilebilir.
Ancak ayrıştırma yalnızca ilk aşamalardan biridir. Birçok petrol ürününün kullanıma hazır hâle gelmesi için ek işlemler gerekir.
Peki, ham petrolden bu kadar farklı ürün elde edilebildiğini biliyor muydunuz?
4
774
Kayalara oyulmuş 2.400 yıllık mezarlar: Kaunos
Muğla'da, yaklaşık 2.400 yıl önce sarp kayalıkların içine oyulmuş bu anıtsal mezarların nasıl yapıldığını hiç düşündünüz mü?
Muğla'nın Köyceğiz ilçesinde, Dalyan'ın karşı kıyısında bulunan Kaunos Kaya Mezarları, Antik Çağ'dan günümüze ulaşan önemli mimari eserler arasında yer alıyor.
MÖ 4. yüzyıla tarihlenen bu mezarlar, antik Kaunos kentinin soyluları için yapılmış. Balıklar Dağı'nın dik kayalıklarına oyulan mezarların cephelerinde sütunlar, üçgen alınlıklar ve Antik Yunan tapınak mimarisini yansıtan süslemeler bulunuyor.
Mezarların en dikkat çekici özelliği, ayrı taş bloklarla inşa edilmek yerine doğrudan ana kayanın işlenmesiyle oluşturulmuş olmaları. Bölgede farklı mimari özelliklere sahip toplam 167 kaya mezarı bulunuyor.
Antik Çağ'da önemli bir liman kenti olan Kaunos, bugün kaya mezarlarının yanı sıra tiyatrosu, hamamları, tapınakları ve diğer arkeolojik kalıntılarıyla tanınıyor. Antik kent, 2014 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alıyor.
📹authorjaysonweinschrott
Kastamonu'da antik mozaiklerin alanı 120 metrekareye ulaştı!
Taşköprü ilçesindeki Pompeiopolis Antik Kenti'nde yürütülen arkeolojik kazılarda Roma Dönemi'ne ait mozaiklerin yeni bölümleri ortaya çıkarıldı.
Eylül 2026'da yaklaşık 105 metrekarelik bölümü tespit edilen mozaikli alan, kazı çalışmalarının devam etmesiyle 120 metrekareye ulaştı.
Doç. Dr. Mevlüt Eliüşük başkanlığında yürütülen çalışmalarda mozaiklerin, üç nefli bazilikanın orta ve doğu bölümlerinde yer aldığı belirlendi. Bazilikada MS 2. yüzyılın ortaları ile 4. yüzyıla tarihlenen iki farklı yapı evresi tespit edildi.
Kazılarda ayrıca keşfi eylül ayında duyurulan, MS 2. yüzyılın ikinci yarısına ait bir Eros başı da bulundu.
Mozaiklerin restorasyon ve koruma çalışmaları devam ediyor. Kazı ekibi, 2027 yılında yeni mozaik alanlarını açığa çıkarmayı ve kalıcı koruma çatısı oluşturmayı hedefliyor.
İlk bakışta saçları özenle şekillendirilmiş gibi görünen bu kuşun bukleleri tamamen doğal!
Kıvırcık tepeli arasari (Pteroglossus beauharnaisii), tukangiller (Ramphastidae) familyasına ait, Güney Amerika'nın Amazon yağmur ormanlarında yaşayan bir kuş türüdür. Özellikle Brezilya, Peru ve Bolivya'da görülür.
Bu kuşun en dikkat çekici özelliği, başındaki siyah ve kıvrımlı tüyleridir. Küçük saç buklelerini andıran bu tüylerin uçları doğal olarak kıvrıktır. Büyük ve renkli gagası, sarı göğsü ve kırmızı-yeşil tüyleri de görünümünü tamamlar.
Beslenmesinin büyük bölümünü meyveler oluşturur. Bunun yanında böcekleri ve diğer küçük hayvanları da tüketebilir. Genellikle küçük gruplar hâlinde yaşayan bu kuşlar, yuvalarını ağaç kovuklarına yapar.
5
748
Sabahları duyduğumuz kuş cıvıltılarının ruh hâlimiz üzerinde olumlu etkileri olabileceğini biliyor muydunuz?
2022 yılında 295 kişiyle yapılan bir araştırmada, altı dakika kuş sesi dinleyen katılımcıların anlık kaygı düzeylerinde azalma gözlemlendi.
2025 yılında yayımlanan başka bir araştırma ise kuş seslerini dinlemenin üzüntü sonrasında ruh hâlinin iyileşmesine yardımcı olabileceğini gösterdi.
Bu sonuçlar, doğal seslerin psikolojik etkilerine ilişkin önemli bulgular sunuyor. Ancak etkilerin kişiden kişiye değişebileceği ve uzun vadeli sonuçların henüz kesinleşmediği unutulmamalı.
Peki, sizi en çok hangi doğa sesi rahatlatıyor?
Video: @thebrainmaze
3
557
Dağların hayaleti: Kar leoparı
Orta ve Güney Asya'nın yüksek dağlarında yaşayan kar leoparı (Panthera uncia), kedigiller (Felidae) familyasına ait, doğada görülmesi oldukça zor bir yırtıcıdır. Özellikle Himalayalar, Karakurum ve Altay dağlarının sarp kayalıklarında yaşar.
Kar leoparının gri-beyaz kürkü üzerindeki koyu benekler, kayalık arazide fark edilmesini zorlaştırır. Kalın kürkü ve tüylü patileri dondurucu soğuklara karşı koruma sağlarken yaklaşık bir metre uzunluğundaki kuyruğu, dik yamaçlarda dengesini korumasına yardımcı olur. Dinlenirken kuyruğunu yüzüne dolayarak soğuktan korunabilir.
Genellikle yalnız yaşayan bu yırtıcılar, dağ keçileri ve yaban koyunlarıyla beslenir. Ancak yaşam alanlarının kaybı, kaçak avcılık ve doğal avlarının azalması nedeniyle tehdit altındadır.
Dünya genelinde doğada yaklaşık 3.920–6.390 kar leoparı bulunduğu tahmin ediliyor. Kesin sayılarının belirlenmesi ise yaşadıkları geniş ve ulaşılması güç dağlık alanlar nedeniyle oldukça zor.
📹 Muhammad Osama
1
9
750
Anadolu'nun binlerce yıllık tarihine tanıklık eden Çorum, Hitit İmparatorluğu'nun başkenti Hattuşa'dan Osmanlı döneminin anıtsal yapılarına uzanan zengin bir kültürel mirasa ev sahipliği yapıyor.
UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Hattuşa'nın görkemli kapılarından Alacahöyük'ün tarihî kalıntılarına, İncesu Kanyonu'nun sarp kayalıklarından Kargı'nın yemyeşil yaylalarına kadar Çorum'da keşfedilmeyi bekleyen pek çok durak bulunuyor.
Çorum'un tarihî ve doğal zenginliklerini keşfetmek için görselleri kaydırabilirsiniz.
Sizce Çorum'da ilk görülmesi gereken yer hangisi? Görüşlerinizi yorumlarda paylaşabilirsiniz.
1
6
706
Koshu, Japonya’nın özellikle Yamanashi Eyaleti ile özdeşleşmiş, pembe-gri kabuğuyla dikkat çeken geleneksel bir üzüm çeşididir. Japonya’daki Koshu üretiminin büyük bölümü bu bölgede gerçekleştirilir.
Koshu üzümleri uzun salkımları, açık pembe tonları ve kalın kabuklarıyla tanınır. Bu kalın kabuk, Japonya’nın yağışlı ve nemli yaz koşullarında üzümün bazı hastalıklara karşı daha dayanıklı olmasına yardımcı olur.
Koshu’nun kökeni de oldukça ilginçtir. Genetik araştırmalar, çeşidin büyük ölçüde Avrupa asması (Vitis vinifera) kökenli olduğunu ancak Çin’deki yabani asmalarla da genetik bağlantılar taşıdığını gösteriyor.
Geleneksel yetiştiricilikte Koshu asmaları çoğunlukla pergola sistemiyle, yani dallar yukarıda yatay bir örtü oluşturacak şekilde yetiştirilir. Bu yöntem, salkımların havalanmasına ve yoğun yaz yağışlarından daha iyi korunmasına yardımcı olur.
Kısacası Koshu, yalnızca sıra dışı pembe rengiyle değil, Japonya’nın iklimine uyum sağlayan yapısı ve uzun yetiştiricilik geçmişiyle de özel bir üzüm çeşididir.
4
811
Omega-3 vücudumuz için neden önemli?
Beynimizden gözlerimize, kalbimizden hücre zarlarımıza kadar omega-3 yağ asitleri vücudumuzda pek çok önemli göreve sahiptir.
Özellikle DHA, beyin ve göz hücrelerinin yapısında önemli bir yer tutarken EPA ve DHA, kalp-damar sağlığı ve iltihaplanmayla ilişkili bazı biyolojik süreçlerde rol oynar.
Peki, omega-3'ü nereden alabiliriz?
Somon, sardalya ve uskumru gibi yağlı balıklar EPA ve DHA kaynaklarıdır. Ceviz, keten tohumu ve chia tohumu ise ALA adı verilen omega-3 yağ asidini içerir. Bazı algler de DHA kaynağıdır.
Omega-3 yağ asitleri dengeli beslenmenin önemli bir parçasıdır. Ancak yüksek doz takviye kullanımı herkes için gerekli veya uygun değildir.
Siz omega-3 içeren besinleri ne sıklıkla tüketiyorsunuz?
Bu içerik herhangi bir ticari amaç taşımamakta olup yalnızca kamu yararı ve bilimsel bilgilendirme amacıyla paylaşılmaktadır.
Video Sahibi: @thebrainmaze
1
6
653
Bir tablodaki kahverengi yaprak gerçekten kahverengi boyayla mı yapılmıştır?
Her zaman değil.
Yüzyıllar boyunca sanatçıların kullandığı en güçlü yeşil pigmentlerden biri verdigris idi. Bakır asetatlardan oluşan bu pigment son derece canlı bir mavi-yeşil ton verebiliyordu.
Fakat kimyasal olarak oldukça hareketliydi.
Özellikle yağlı boya içindeki bağlayıcılarla reaksiyona girebiliyor ve zamanla kahverengileşebiliyordu. Bazı tarihî boya örneklerinde yüzey koyulaşırken daha derindeki katmanların hâlâ güçlü yeşil rengini koruduğu görüldü.
Bu nedenle bugün bir müzede baktığımız tablo, sanatçının yüzyıllar önce gördüğü renklerle tamamen aynı olmayabilir.
Konservasyon biliminin en ilginç görevlerinden biri de tam olarak bu: Eserin bugünkü renginin arkasında saklanan orijinal renkleri yeniden anlamaya çalışmak.
1
4
821










































