Orde. Autoriteit. Ook een extreemrechts thema - Marijn Kruk. In een zinnetje zien we een enorm onbegrip van wat moraliteit is. De sociaal psycholoog Jonathan Haidt, bekend van "The Anxious Generation" en "The Righteous Mind", onderzoekt moraliteit in het laatstgenoemde boek. Duidelijk daarin wordt dat links en rechts niet alleen discussie voeren over wat goed zou zijn, maar dat ze een fundamenteel andere notie hebben van wat überhaupt moreel is. Hij benoemt vijf morele funderingen: 1. Zorg: bescherm kwetsbaren, 2. Rechtvaardigheid: behandel mensen eerlijk, 3. Loyaliteit: trouw zijn aan je groep, 4. Gezag: respecteer autoriteit, 5. Heiligheid: sommige dingen zijn onaantastbaar. Haidt stelt dat, volgens onderzoek, progressieven met name twee funderingen gewicht toekennen: zorg en rechtvaardigheid. Conservatieven daarentegen, laten doorgaans alle vijf de funderingen meewegen. Zoals alle schema's, kunnen we hier enorm veel op afdingen en zijn er talloze nuances denkbaar. Maar voor nu is het werkbaar. Marijn Kruk erkent dus niet, of wil het niet zien, dat orde een zelfstandige morele waarde is, verbonden met gezag. Dit is precies wat steeds weer gebeurt: doordat progressieven hun morele oordeel vooral baseren op zorg en rechtvaardigheid, plaatsen zij individuen, groepen of bewegingen die nadruk leggen op de overige drie funderingen onder "extreemrechts", "ondermijnend" of in ieder geval: immoreel. Conservatieven, daarentegen, bewegen in een wereld die gedomineerd wordt door progressief denken dus zij moeten zich tot hun morele waarden verhouden. Zij, de conservatieven, snappen dus dat het morele waarden zijn én laten die twee waarden zelf ook meewegen. Deze morele asymmetrie wordt duidelijk in dit korte filmpje. In plaats van dat Kruk orde als een eigen morele fundering erkent, waar hij misschien het zijne van vindt, lijkt hij niet eens in te zien dát het een vorm van moraliteit is: het is "slechts" extreemrechts. En door het zo te noemen, hoeft hij er verder ook niets mee. De morele waarde is in een donkere kamer geplaatst, deur dicht, op slot, sleutel weggegooid. Dit is een patroon dat steeds weer herhaald wordt: morele waarden die niet erkend worden als zodanig, worden taboe verklaard. Ik vraag me altijd af of dit nou bewust gebeurt of dat dit een intuïtieve reactie is. Toch maar weer eens The Righteous Mind lezen.