🔴تکرار تاریخی سقوط در حالی که «محمد سرافراز» مدیر اسبق صدا و سیما از آمدن #پهلوی میگوید، همچنین ارگانهای ذیصلاح وزارت خارجه در بیرون کشور تبلیغات وسیع بر ضد «پهلوی» براه انداخته اند، ما شاهد تکرار تاریخیم: «چرخه تکراری اعتماد به روسیه و بهای تاریخی آن » سفر دیروز سرگئی لاوروف به تهران، در شرایطی که روسیه خود را میانجی و حامی جمهوری اسلامی در برابر جنگ با آمریکا و اسرائیل معرفی می‌کند، بار دیگر یادآور الگویی قدیمی در روابط ایران و روسیه است: حمایت مشروط، بهره‌برداری سیاسی، و در نهایت کنار گذاشتن متحدان وقتی منافع بزرگ‌تر ایجاب کند. این الگو نه تصادفی است و نه جدید. باید برگردیم به گذشته، در سال‌های ۱۳۲۴–۱۳۲۵، اتحاد جماهیر شوروی پس از اشغال شمال ایران در جنگ جهانی دوم، از حزب دموکرات آذربایجان به رهبری جعفر پیشه‌وری و جمهوری مهاباد به رهبری قاضی محمد حمایت کرد. ارتش سرخ چتر حفاظتی فراهم کرد، حزب توده نیز در تهران هم‌سو با مسکو حرکت می‌کرد و شعارهای استقلال‌طلبانه و عدالت‌خواهانه مطرح می‌شد. اما وقتی فشار آمریکا و بریتانیا در سازمان ملل و مذاکرات نفتی شدت گرفت، استالین نیروها را خارج کرد. پیشه‌وری به شوروی گریخت و بعدها در شرایط مشکوک جان باخت و قاضی محمد دستگیر و اعدام شد. نامه‌ی استالین به پیشه‌وری صراحتاً نشان می‌داد که حرکت آذربایجان ابزاری برای گرفتن امتیاز از تهران بوده و پس از دستیابی به هدف، دیگر نیازی به آن نبود. این تجربه‌ی تلخ، یکی از روشن‌ترین نمونه‌های «حمایت تا جایی که سود ببرد و سپس رها کردن» است. اما امروز: دوباره جمهوری اسلامی سیاست‌های خود را تا حد زیادی با مسکو هماهنگ کرده است: پیمان استراتژیک بلندمدت، همکاری نظامی و اقتصادی در شرایط تحریم، و تکیه بر حق وتوی روسیه در شورای امنیت. لاوروف در تهران از تعهد مسکو به شراکت راهبردی سخن می‌گوید و نقش میانجی‌گری را برجسته می‌کند، اما تاریخ نشان می‌دهد که روسیه (چه شوروی و چه فدراسیون امروز) منافع ملی خود را بر هر اتحادی مقدم می‌داند و فرمول کاملا مشخص: وقتی هزینه‌ی حمایت از ایران از منافعش بیشتر شود«چه در مذاکرات با غرب، چه در تنظیم روابط با کشورهای عربی خلیج فارس، یا در معادلات اوکراین»احتمال تکرار همان الگوی کناره‌گیری وجود دارد. 🔺این چرخه تکرار، نتیجه‌ی منطقی یک رابطه‌ی نامتوازن است: طرف ضعیف‌تر به امید حمایت امنیتی و دیپلماتیک، استقلال راهبردی خود را قربانی می‌کند و طرف قوی‌تر از این وابستگی برای چانه‌زنی استفاده می‌کند، اعتماد مطلق به قدرتی که بارها نشان داده است متحدانش را ابزار می‌داند، در بلندمدت نه امنیت می‌آورد و نه ثبات. «تجربه‌ی پیشه‌وری و قاضی محمد هنوز زنده‌ترین هشدار تاریخی برای هر دولتی است که بخواهد سرنوشت خود را بیش از حد به تصمیمات مسکو گره بزند» تنهایی جمهوری اسلامی: این تنهایی عمیق‌تر از آن است که با یک سفر دیپلماتیک پوشانده شود، جمهوری اسلامی که روزگاری ادعای استقلال و مقاومت داشت، اکنون در موقعیتی قرار گرفته که حتی متحد اصلی‌اش هم بیشتر به فکر منافع خود است تا نجات آن. تاریخ پیشه‌وری و قاضی محمد هنوز زنده‌ترین هشدار است: کسانی که سرنوشت خود را به روسیه گره زدند، در نهایت تنها ماندند و سقوط کردند. پهلوی، غرور و شکوه به ایران می آید. 🖊️جلال جنتی