Turna

Çocukluğumdan çok iyi hatırlıyorum. Cem tutulacağı zaman çevredeki tepelere gözcüler çıkarılırdı. Evet, yanlış okumadınız; 1950’lerde, 60’larda değil, 80’lerin sonunda… Ben bunları kitaplardan okumadım, birilerinden duyup öğrenmedim. Çocukluğumda gördüm, yaşadım, hafızama kazındı. Cem yapılacağı zaman insanların nasıl tedirgin olduğunu, çevrenin nasıl kontrol edildiğini, inancını yaşamak isteyen insanların neden gizlenmek zorunda kaldığını hatırlıyorum. Bugün dönüp baktığımda o korkunun nedenini çok daha iyi anlıyorum. Çünkü bu korku bir günde oluşmamıştı. Alevilerin hafızasında katliamların, sürgünlerin, baskınların, aşağılanmanın ve inancından dolayı cezalandırılmanın acısı vardı. Büyüklerimizin korkusu yalnızca kendi başlarına gelebileceklerden kaynaklanmıyordu; geçmişte yaşananların yeniden yaşanabileceği endişesi de vardı. İnsanlar çocuklarını, ailelerini, ocaklarını ve inançlarını korumaya çalışıyordu. O yıllarda anne babalarımızın çoğu henüz Türkçe bilmiyordu. Pirlerimizin büyük bir kısmı sürgün edilmiş, ocaklarımız baskı altında bırakılmıştı. Kendi dilimizde deyiş söylemek, cem yürütmek, inancımızı çocuklarımıza aktarmak bile korkuyla çevrelenmişti. Kısacası biz, kendi inancımızı özgürce yaşayabilmenin bile cesaret istediği bir dönemin çocuklarıydık. Bir başka şeyi de çok iyi hatırlıyorum: İnsanlarımızın kendilerini anlatırken kullandıkları dili… Bazen korkudan, bazen kendilerini koruma ihtiyacından, “Gerçek Müslüman biziz” demek zorunda hissediyorlardı. Oysa bizim inanç dünyamızın, ibadet geleneğimizin ve kültürümüzün kendine özgü bir yapısı vardı. Kendi inancını kendi kavramlarıyla anlatamayan, kendisini başkalarının inanç kalıpları içinde ifade etmek zorunda kalan bir toplumun yaşadığı kopuşu bugün daha iyi görebiliyorum. Şimdi bazı insanların çıkıp o dönemin gerçeklerini bugünün kalıplarıyla değerlendirmesine şaşırıyorum. Çünkü onların bir kısmı bizim çocukluğumuzda yaşadığımız korkuyu görmedi. Cem yapılırken neden gözcü çıkarıldığını, büyüklerimizin neden fısıltıyla konuştuğunu, pirlerimizin neden susturulduğunu, insanların neden inançlarını açıkça ifade edemediğini bilmiyor. Daha acısı, bu baskıların ve asimilasyonun içine doğan bazı kuşaklar, kendilerine öğretilenleri kendi tarihleri sanıyor. Kendilerinden koparılan inancı, dili ve kültürü tanımadan, o kopuşun sonuçlarını hakikat diye savunabiliyor. Benim itirazım tam da buna. Çünkü ben o günleri hatırlıyorum. O tepelerde gözcülerin neden beklediğini biliyorum. Büyüklerimizin gözlerindeki tedirginliği, inancımızı yaşarken duyulan endişeyi hatırlıyorum. Alevilerin korkusunu anlamak için yalnızca bugünden bakmak yetmez. O korkunun hangi acılardan doğduğunu, hangi baskılarla beslendiğini ve nasıl kuşaktan kuşağa aktarıldığını bilmek gerekir. Bizim kuşağın hafızasında bunlar bir tarih bilgisi değil, yaşanmışlıktır. Ve insanın en çok canını acıtan şey, bizzat tanık olduğu bir geçmişin, bugün hiç yaşanmamış gibi anlatılmasıdır.