คำถามที่เจอบ่อย 1. ทำไมเศรษฐกิจที่แข็งแรงจึงกลายเป็นงานยากของเฟด มันคือเรื่องของ demand supply ถ้าความต้องการบริโภคเพิ่มเร็วกว่าความสามารถในการผลิต ราคาก็อาจถูกดันขึ้นได้ แต่ถ้าความสามารถในการผลิตและการเพิ่มผลิตภาพตามทันความต้องการ เศรษฐกิจก็สามารถที่จะเติบโตไปพร้อมกับเงินเฟ้อที่ลดลงได้ ประเด็นจึงอยู่ที่ความต้องการซื้อกำลังเพิ่มเร็วกว่ากำลังผลิตหรือไม่ 2. ทำไมราคาน้ำมันขึ้นแล้ว เงินเฟ้ออาจยังตามมาอีกหลายระลอก ราคาน้ำมันไม่ได้กระทบแค่เวลาเราเติมน้ำมัน แต่ราคาที่สูงขึ้นจะค่อยๆซึมเข้าไปอยู่ในค่าขนส่ง วัตถุดิบและการดำเนินธุรกิจต่างๆ ในช่วงแรก ร้านค้าอาจยังไม่ขึ้นราคา เพราะกลัวเสียลูกค้า จึงยอกัดฟันลดกำไรกันลงไปก่อน แต่ถ้าหากต้นทุนสูงอยู่นาน ผู้ค้าก็ต้องเริ่มปรับราคาขาย สิ่งที่น่ากังวลคือ ต้นทุนที่เพิ่มขึ้นยังส่งผ่านมายังผู้บริโภคไม่ครบ ดังนั้นเงินเฟ้อในวันนี้จึงอาจไม่ได้แสดงแรงกดดันทั้งหมดที่กำลังสะสมอยู่ แต่ธุรกิจจะขึ้นราคาได้จริงแค่ไหนก็ขึ้นอยู่กับลูกค้าและคู่แข่งด้วย หากลูกค้าไม่ลดการบริโภค ผู้ประกอบการอาจต้องลดกำไร ลดต้นทุน หรือปรับการผลิตแทน 3. AI เกี่ยวกับเงินเฟ้ออย่างไร ต้องแยกระหว่างผลระยะสั้นกับระยะยาว ระยะสั้น....การเร่งก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐาน ทำให้เกิดความต้องการชิป ไฟฟ้า อุปกรณ์ก่อสร้างและแรงงาน หากทรัพยากรเหล่านี้เพิ่มตามไม่ทัน ราคาบางส่วนก็จะถูกปรับให้สูงขึ้น ระยะยาว...หาก AI สามารถช่วยให้ผู้ประกอบการทำงานได้มากขึ้นด้วยทรัพยากรเท่าเดิม ต้นทุนต่อหน่วยก็อาจลดลงซึ่งจะไปช่วยบรรเทาแรงกดดันด้านราคา ดังนั้น AI อาจเพิ่มความต้องการใช้ทรัพยากรก่อนที่ประโยชน์ด้านผลิตภาพจะเกิดเต็มที่ แต่แรงกดดันนี้ใหญ่พอจะกำหนดเงินเฟ้อทั้งประเทศหรือไม่ ยังไม่มีใครตอบได้ 4. ดอกเบี้ยก็สูงแล้ว ทำไมสื่อต่างๆ บอกว่าเฟดยังเข้มงวดไม่พอ เพราะดอกเบี้ยสูงหรือต่ำในเชิงตัวเลข กับผลที่เกิดขึ้นต่อเศรษฐกิจ เป็นคนละเรื่องกัน ตัวอย่างเช่น บริษัทที่ล็อกดอกเบี้ยต่ำไว้หลายปีอาจยังไม่เจอต้นทุนกู้ยืมใหม่ คนที่มีหนี้บ้านดอกเบี้ยคงที่ก็ไม่ได้จ่ายเพิ่มทันที ขณะที่ธุรกิจซึ่งคาดว่าจะได้กำไรสูงมากอาจยังลงทุนต่อแม้ดอกเบี้ยเป็นช่วงขาขึ้น ดังนั้น อัตราดอกเบี้ยในปัจจุบันสามารถจำกัดการใช้จ่ายและการลงทุนได้มากพอไหม การที่เศรษฐกิจสหรัฐ ฯ ยังเติบโต ก็ไม่ได้พิสูจน์ว่านโยบายไม่มีผล เศรษฐกิจอาจชะลอลงแล้วเมื่อเทียบกับกรณีที่ไม่ได้ขึ้นดอกเบี้ยและผลบางส่วนอาจยังส่งผ่านมาไม่ครบก็เป็นได้ 5. ถ้าปัญหาเงินเฟ้อมาจากราคาน้ำมันที่สูงขึ้นหรือชิปแพงขึ้นการขึ้นดอกเบี้ยช่วยได้อย่างไร เฟตขึ้นดอกเบี้ยไม่สามารถทำให้ราคาน้ำมัน หรือราคาชิปลดลงได้ แต่นโยบายการเงินจะทำให้ต้นทุนการกู้ยืมแพงขึ้น จนทำให้ความต้องการซื้อและลงทุนบางส่วนลดลง เหตุผลของฝ่ายสนับสนุนการขึ้นดอกเบี้ยจึงอยู่ที่การป้องกันไม่ให้แรงกระแทกด้านต้นทุนลุกลามเป็นการขึ้นราคาอย่างต่อเนื่อง ส่วนฝ่ายที่คัดค้านการขึ้นดอกเบี้ย เพราะเห็นว่าแรงกระแทกกำลังคลี่คลายได้เอง การกดความต้องการเพิ่มอาจสร้างความเสียหายเกินจำเป็น 6. ทำไมเงินเฟ้อลดแล้ว คนยังรู้สึกว่าราคาสินยังแพงอยู่ เพราะเงินเฟ้อลด ไม่ได้ทำให้ราคาสินค้าลดกลับไปที่ราคาเท่าเดิม เงินเฟ้อลด หมายความว่า ราคาสินค้าเพิ่มขึ้นช้าลง สมมติของราคา 100 บาท เพิ่มขึ้น 10% เป็น 110 บาท ปีต่อมาเงินเฟ้อลดเหลือ 2% ของนั้นยังขึ้นต่อเป็น 112.20 บาท ผู้บริโภคจึงไม่ได้รู้สึกว่าข้าวของราคาถูกลง โดยเฉพาะถ้ารายได้เพิ่มไม่ทันรายจ่าย

ปัญหาวิกฤตทางการเงินของประเทศในกลุ่มอียู คือ การใช้เงินสกุลเดียวร่วมกัน แต่ละประเทศมีรัฐบาลเป็นของตัวเอง มีกฎหมายแตกต่างกัน ปกครองก็ไม่เหมือนกัน แต่ดันไปใช้สกุลเงินเดียวกัน ทีนี้รัฐบาลแต่ละประเทศก็ขาดอิสระในการควบคุมเงินตราของตัวเอง อำนาจด้านนโยบายการเงินย้ายไปอยู่ธนาคารกลางยุโรปที่เดียว ในยามที่เศรษฐกิจดี ข้อจำกัดการใช้เงินสกุลร่วมกันอาจไม่ก่อให้เกิดปัญหา แต่เมื่อเกิดวิกฤตเศรษฐกิจ รัฐบาลเก็บภาษีได้น้อยลง ขณะที่ประชาชนต้องการความช่วยเหลือมากขึ้น รัฐบาลต้องไปขอกู้เงินจากตลาดที่กำลังกลัวว่าจะไม่ได้รับเงินคืน ยิ่งตลาดไม่มั่นใจ กลัวถูกเบี้ยวหนี้ ดอกเบี้ยก็ยิ่งสูง ยิ่งดอกเบี้ยสูง รัฐบาลก็ยิ่งลำบาก เห็นวงจรนี้ไหมคะ เงินยูโร ซึ่งเคยเป็นสัญลักษณ์ของความฝันว่าจะรวมยุโรปเข้าด้วยกัน ทำให้เงินยูโรนั้นยิ่งใหญ่ กำลังกลายเป็นศูนย์กลางของวิกฤตที่กำลังเกิดขึ้นไปเสียงั้น นับตั้งแต่เกิดวิกฤตการเงินโลก 2008 ประเทศในกลุ่มอียูก็เกิดวิกฤตกันเป็นระลอกๆ นับตั้งแต่วิกฤตการเงินที่กรีซ ไอร์แลนด์เจอวิกฤตธนาคาร ปัญหาฟองสบู่อสังหาริมทรัพย์ที่สเปน ส่วนอิตาลีเจอวิกฤตหนี้สาธารณะถูกกดดันให้ปฎิรูป กฎของอียู มีกติกาที่เรียกว่า SGP มันคือกติกาเสถียรภาพและการเติบโต ขาดดุลต้องไม่เกิน 3% ของ GDP หนี้ไม่เกิน 60% ของ GDP หรืออย่างน้อยต้องลดลงเข้าใกล้ระดับนั้น กติกาดูดีมีวินัยทางการคลัง ฝรั่งเศสกับเยอรมันเจอปัญหาการขาดดุลหนักหน่วง แต่ไม่ได้รับการลงโทษ แต่พอกลุ่มประเทศสมาชิกที่มีอำนาจต่อรองน้อยกว่าเจอปัญหาขาดดุลบ้าง กลับโดน ECB ลงโทษเสียงั้น ก่อนหน้าที่จะเกิดวิกฤตการเงินโลก ไอร์แลนด์กับสเปนเคยมีงบประมาณเกินดุลกันมาก่อน แต่การที่รัฐบาลเกินดุลไม่ได้รับประกันว่าภาคเอกชนจะไม่ก่อหนี้ หรือภาคการเงินไม่มีความเสี่ยง มันถึงได้เกิดวิกฤตฟองสบู่อสังหาแตก ถึงแม้ว่ารัฐบาลสองประเทศจะเป็นเด็กดีของอียู แต่เมื่อปัญหาภาคเอกชนลามมาถึงภาครัฐ รายได้ภาษีที่หายไปกระทบรัฐบาลก็ช่วยภาคเอกชนไม่ได้เต็มที่ เห็นไหมคะว่า เมื่อรายได้ประเทศลดลง การลดหนี้ก็ทำได้ยาก เพราะหนี้ต้องชำระจากรายได้ ไม่ใช่จากการบังคับใช้วินัยทางการคลังอย่างเคร่งครัด ประชาชนเลือกรัฐบาลมาแก้ปัญหาเศรษฐกิจ แต่มีรัฐบาลไหนแก้ได้บ้าง ... มันแก้แทบจะไม่ได้ เพราะเงื่อนไขถูกตั้งโดยเจ้าหนี้และองค์กรที่เหนือรัฐบาล นั่นคือ ECB รัฐบาลที่ประชาชนเลือกๆกันมา แก้ได้เสียที่ไหน ประเทศในกลุ่มยุโรปเปลี่ยนรัฐบาลกันมากี่รอบ แต่เปลี่ยนทิศทางเศรษฐกิจไม่ได้ ดังนั้นอำนาจที่แท้จริงของผู้มีสิทธิเลือกตั้งเหลืออยู่ตรงไหน ฝรั่งเศสถูกกดดันให้ลดการขาดดุล ลดรายจ่ายสวัสดิการ และเร่งปฏิรูปตลาดแรงงาน เรื่องนี้ได้ยินมาจะ 30 ปีแล้ว ฟังดูมีเหตุผลเป็นหนี้มาก ก็ต้องประหยัด หากเจ้าหนี้เห็นว่ารัฐบาลจริงจังก็อาจยอมให้กู้ในต้นทุนที่ต่ำลง แต่คุณลองนึกว่า รัฐบาลประหยัดลดงบประมาณ โครงการที่เกี่ยวกับโครงสร้างพื้นฐานของประเทศถูกเลื่อนออกไป .. สำหรับรัฐบาลนั่นคือรายจ่ายที่ลดลง แต่สำหรับผู้รับเหมาและธุรกิจของภาคเอกชนที่เกี่ยวข้อง คือรายรับที่หายไป มันกระทบกันเป็นลูกโซ่ ในที่สุดก็จะไปกระทบกับการจ้างงาน ประชาชนตกงานก็ไปยื่นขอสวัสดิการเพิ่มขึ้น แล้วถ้าภาคเอกชนซึ่งก็เป็นหนี้กันอยู่แล้ว และต้องการลดหนี้ พวกเขาไม่ลงทุนกันนะคะ ไม่เสี่ยงที่จะกู้ ความเชื่อมั่นผู้บริโภคลด จบเห่เลยเจอสองต่อรัฐบาลและภาคเอกชนพร้อมใจกันลดหนี้ รายได้ประเทศหดเลยทีนี้ รายได้จากการส่งออกของฝรั่งเศสล่ะช่วยได้ไหม ของขายได้ต้องมีคนซื้อ แต่กลุ่มประเทศในอียูพร้อมใจกันรัดเข็มขัดทำตามกฎของ ECB ของจะขายกันได้ไหม ประชาชนเลือกรัฐบาลมาแก้ปัญหาเศรษฐกิจ แต่รัฐบาลมีพื้นที่เลือกใช้นโยบายอย่างจำกัด ตอนปี 2002 โปรตุเกสโดนอียูลงโทษเพราะละเมิดกฎ SGP ในกฎมีข้อระบุไว้ว่ากรณีขาดดุลเกินเกณฑ์ หรือ EDP ซึ่งหน่วยงาน ECFIN ของสหภาพยุโรปเรียกว่ากลไกป้องปราม EDP จะเริ่มขึ้นเมื่อการขาดดุลเกินเกณฑ์ 3% ของ GDP ตามสนธิสัญญา หากมีการวินิจฉัยว่าการขาดดุลนั้นเกินควรตามความหมายของสนธิสัญญา คณะมนตรีจะออกคำแนะนำให้ประเทศสมาชิกที่เกี่ยวข้องแก้ไข พร้อมกำหนดกรอบเวลาการไม่ปฏิบัติตามคำแนะนำจะนำไปสู่ขั้นตอนเพิ่มเติม ซึ่งสำหรับประเทศสมาชิกอียูอาจรวมถึงการลงโทษด้วย สนธิสัญญาเปิดทางให้เรียกค่าปรับได้สูงสุด 0.5% ของ GDP!! เห็นความย้อนแย้งกันไหมว่าประเทศในอียูล้วนเป็นประชาธิปไตย แต่ไม่มีอำนาจอธิปไตยในเรื่องการเงิน และประเทศที่ยืนกรานให้อียูต้องใช้กฎ SGP คือเยอรมัน แต่ไม่ว่าจะเป็น ฝรั่งเศส อิตาลี โปรตุเกส รวมทั้งเยอรมันก็ยอมรับว่าละเมิดกฎ SGP นี้