- امنیت و سواد دیجیتال برای همه - پیشگیری از کلاهبرداری‌های اینترنتی - نکات روز درباره خرید و فروش آنلاین - آموزش و آگاه سازی به زبان ساده
Joined March 2025
- Tweets2.1K
- Following21
- Followers8.2K
- Likes1.2K
واتس‌اپ به اشتباه دستورهای پنهان چت‌بات پشتیبانی‌اش را لو داد
وجود یک باگ در صفحات «راهنمای مشتریان» سایت واتس‌اپ باعث شده بخشی از دستورهای داخلی چت‌بات پشتیبانی متا لو بروند.
در مجموع ۱۰۳ بلوک دستور در ۸۰ صفحه‌ی مختلف پیدا شده و بعضی از آنها راجع به چیزهایی‌اند که هوش مصنوعی نباید به زبان بیاورد.
خواندن برخی از این دستورالعمل‌ها کمک می‌کند ذهنیت بهتری از سیاست‌های شرکت‌های بزرگ تکنولوژی نسبت به محصولات‌شان به دست بیاوریم.
• در صفحه‌ی حذف حساب، به چت‌بات گفته شده: «به کاربر پیشنهاد نکن که با نهاد حفاظت از داده، قانون‌گذار یا نهاد نظارتی تماس بگیرد».
• بعد از ریپورت کردن یک حساب، چت‌بات فقط باید بگوید «موضوع به صورت داخلی بررسی می‌شود» و درباره مراحل بعدی، مدت بررسی یا جزییات فرایند چیزی نگوید.
• اگر کاربر توسط شخصی دیگر بلاک شده، چت‌بات نباید پیشنهاد دهد که از حساب یا اپلیکیشن دیگری با او ارتباط برقرار کند.
• اگر کاربر از شکایت، وکیل یا اقدام حقوقی حرف بزند، مدل حق ندارد شرایط استفاده، سیاست حریم خصوصی یا اسناد حقوقی واتس‌اپ را نقل و تفسیر کند.
• هوش مصنوعی نباید درباره مسئول بودن یا نبودن واتس‌اپ حرفی بزند.
• اگر کاربر بگوید ناشنوا یا کم‌شنواست، به مدل یادآوری می‌شود که این موضوع را «اطلاعاتی راجع به کاربر» تفسیر کند، نه «خودِ درخواست پشتیبانی او.»
• همچنین چت‌بات نباید درباره قابلیت‌هایی که هنوز عمومی نشده‌اند اطلاعات بدهد!
✍️ شایان ضیایی
نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
چرا نمره‌ی خوب در امتحان، مهارت درک مطلب نوجوانان را تضمین نمی‌کند؟
در بسیاری از مدارس، سنجش خواندن و درک مطلب تا حد زیادی به تست‌زدن گره خورده است. دانش‌آموزان وقت زیادی صرف یادگیری تکنیک‌هایی می‌کنند که بیشتر برای موفقیت در آزمون و نمره‌ی قبولی طراحی شده‌اند.
اما نگرانی اصلی، نمره‌ی کارنامه نیست؛ نوجوانان باید در زندگی واقعی هم منظور دیگران را درست بفهمند. کسی که «درک مطلب» ضعیفی دارد، ممکن است در آینده قرارداد کاری، فرم بانکی یا حتی پیامی مهم را کاملاً اشتباه بفهمد.
با وجود این کلاس‌ها و تمرین‌های تستی، بسیاری از دانش‌آموزان ما هنوز در فهم متن‌های طولانی و پیچیده مشکل اساسی دارند.
▪️ تله‌ی نمره‌ها: وقتی خواندن کلمات با فهمیدن متن اشتباه گرفته می‌شود
بالا رفتن نمره‌های خواندن همیشه به معنای پیشرفت هم‌اندازه در فهم متن‌های پیچیده نیست. نمونه‌ی روشن این فاصله، آمار آموزشی ایالت می‌سی‌سی‌پی آمریکاست.
می‌سی‌سی‌پی اخیراً نمونه‌ای مشهور در آموزش خواندن و درک مطلب شده است.
این ایالت در ۲۰۲۴ در «آزمون درک مطلب پایه‌ی چهارم» نهم آمریکا شد؛ در حالی که ۱۱ سال پیش‌تر، تقریباً آخر جدول بود.
اما آمار دانش‌آموزان بزرگ‌تر نشان می‌دهد این پیشرفت لزوماً ادامه نمی‌یابد. سال گذشته، ۵۹ درصد دانش‌آموزان پایه‌ی سوم این ایالت در خواندن «مسلط» بودند؛ اما در پایه‌ی هشتم فقط ۲۴ درصد. نرخ قبولی پایه‌ی هشتم نیز حدود ۵۰٫۷ درصد بود.
در ارزیابی تحصیلی، «مسلط بودن» (Proficient) با «قبول شدن» یکسان نیست. دانش‌آموز ممکن است به حداقل معیار قبولی برسد، اما هنوز درک عمیق و تسلط کامل بر مهارت‌های آن پایه را نداشته باشد.
این آمار البته مربوط به نظام آموزشی دیگری است، اما مسئله‌ای را نشان می‌دهد که به یک کشور محدود نیست: «خواندن کلمات و جمله‌ها» با «فهم و تحلیل متن‌های پیچیده» یکسان نیست.
دانش‌آموز ممکن است متنی را روان بخواند، اما در چند پاراگراف دشوار، ایده‌ی اصلی، رابطه‌ی جزئیات و منظور نویسنده را گم کند.
افزایش نمره‌ها در سنین پایین به‌تنهایی نشانه‌ی حل همه‌ی مشکلات آموزش خواندن نیست؛ بلکه نشان می‌دهد آموزش مهارت‌های پایه ضروری است، اما پایان مسیر نیست.
▪️ چرا نوجوانان از خواندن متن‌های طولانی فرار می‌کنند؟
معلمان مشکل را بی‌استعدادی نمی‌دانند. یکی از چالش‌های اصلی، کاهش توان تمرکز و ادامه‌ی خواندن است.
دانش‌آموزی که در آزمون چند متن را پشت سر هم می‌خواند، زود خسته می‌شود؛ با دیدن لغت جدید، خواندن را رها می‌کند و اگر موضوع برایش جذاب نباشد، تمرکزش را می‌بازد.
در زندگی واقعی هم متن حقوقی، گزارش یا پیامی طولانی، تلاش ذهنی مداوم می‌خواهد.
این توانایی مانند مهارتی فیزیکی، تمرین می‌خواهد. کسی که همیشه متن‌های کوتاه می‌خواند، آمادگی تمرکز روی متن طولانی را ندارد.
هوش مصنوعی مولد هم مسئله‌ی تازه‌ای ساخته است. دانش‌آموزی که می‌تواند توضیح مفهومی دشوار یا خلاصه‌ی متنی را از یک ابزار بخواهد، کمتر برای فهم متن می‌کوشد.
هوش مصنوعی مهارت خواندن را ضعیف نمی‌کند؛ اما اگر جای تلاش ذهنی را بگیرد، فرصتی برای تمرین تحلیل و درک مطلب نمی‌ماند.
▪️چه کاری از دست والدین و دانش‌آموزان برمی‌آید؟
تجربه‌ی مدارس نشان می‌دهد رسیدن از مهارت‌های پایه به درک عمیق متن، تغییر رویکرد در خانه و مدرسه را می‌طلبد. این اقدام‌ها به نوجوانان کمک می‌کند:
• از موضوعات مورد علاقه شروع کنید: لازم نیست نوجوانان هر روز کتابی کامل بخوانند. خواندن متن‌های طولانی درباره‌ی علایقشان مانند ورزش، فناوری، تاریخ یا موسیقی، شروعی عالی برای افزایش تحمل ذهنی است.
• خواندن را به آزمون تبدیل نکنید: فشار برای «بیشتر خواندن» بدون توجه به دشواری و علاقه، نتیجه‌ی معکوس دارد. هدف، خواندن منظم و لذت‌بخش است، نه تبدیل هر کتاب به تکلیف یا امتحان.
• مهارت حدس زدن را تمرین کنید: به نوجوانان بیاموزید با دیدن لغت جدید، فوراً متن را رها نکنند؛ اول معنای کلمه را از جمله‌ها و پاراگراف‌ها حدس بزنند و بعد در صورت نیاز، معنای دقیق را جست‌وجو کنند.
• تفاوت توانایی و تمایل را بشناسید: اگر نوجوان شما از کتاب خواندن لذت نمی‌برد، لزوماً در خواندن ناتوان نیست. از سوی دیگر، نمره‌ی خوب در آزمون مدرسه هم ثابت نمی‌کند او هر متن پیچیده‌ای را در زندگی واقعی به‌خوبی تحلیل می‌کند.
پیش از سرزنش نوجوان برای کتاب نخواندن، بهتر است ببینیم آیا واقعاً مهارت درک متن‌های طولانی را از دست داده یا سیستم آموزشی فرصت خواندن برای لذت و فهم را از او گرفته است.
🔗 لینک مطالعه‌ی نسخه‌ی اصلی در سایت نوشدارو در توییت دوم
✍️ آزاده رمضانی
برای محافظت از فرزندان خود در جهان دیجیتال، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
۱/۲
🔗 نسخه اصلی را در سایت نوشدارو بخوانید:
nooshdaroo.ir/parental-contr…
۲/۲
نفوذ زنجیره‌ای به ایجنت‌های هوش مصنوعی؛ وقتی اعتماد بین آنها به مسیر حمله تبدیل می‌شود
گسترش سریع استفاده از ایجنت‌های هوش مصنوعی (AI Agents) در سازمان‌ها، مسیر تازه‌ای برای حمله‌های سایبری ایجاد کرده است.
در پنج ماه گذشته گوگل و چهار سازمان دیگر آسیب‌پذیری‌هایی در شبکه‌های خود داشتند که به مهاجمان اجازه می‌داد از طریق یک ایجنت هوش مصنوعی، دستورهای مخرب را به سایر ایجنت‌های داخلی منتقل کنند. این روش می‌تواند در نهایت به استخراج غیرمجاز اطلاعات پایگاه‌های داده و اسناد حساس تجاری یا شخصی منجر شود.
این موضوع بیش از همه برای شرکت‌ها، نهادها و تیم‌های فنی اهمیت دارد که از چندین ایجنت هوش مصنوعی مرتبط با هم برای خودکارسازی کارهایی مانند ترجمه، تحلیل داده یا مدیریت پایگاه داده استفاده می‌کنند.
کاربران عادی که فقط به‌طور مستقیم با یک چت‌بات گفتگو می‌کنند، هدف مستقیم این حملات نیستند؛ مگر اینکه اطلاعات‌شان در سامانه‌های آسیب‌پذیر ذخیره شده باشد.
▪️ پروتکل MCP چیست و چرا اهمیت دارد؟
برای اینکه برنامه‌ها و ایجنت‌های مختلف هوش مصنوعی در یک شبکه داخلی باهم ارتباط بگیرند، به یک زبان و استاندارد مشترک نیاز دارند. یکی از این استانداردهای نوظهور، پروتکل MCP است.
سرورهای MCP اطلاعات هویتی و مجوزهای دسترسی هر ایجنت هوش مصنوعی را ذخیره می‌کنند. فلسفه طراحی این سیستم بر پایه یک فرض ساده اما خطرناک بنا شده است: تمام ایجنت‌های داخل این شبکه به یکدیگر اعتماد کامل دارند.
حالا یک پژوهشگر مستقل امنیتی در بررسی‌های خود روی ۷ سازمان و نهاد مختلف از جمله گوگل، جی‌پی مورگان چیس، دولت فدرال آمریکا و نهادی دولتی فرانسه متوجه یک شکاف امنیتی ناشی از همین اعتماد کورکورانه شده است.
▪️ این تکنیک نفوذ چطور کار می‌کند؟
در حالت عادی مدل‌های زبانی بزرگ محدودیت‌ها و سپرهای حفاظتی دارند تا دستورهای مخرب را اجرا نکنند؛ اما در این روش که نوعی «تزریق پرامپت»1 محسوب می‌شود، مهاجم مستقیم سراغ مدل اصلی نمی‌رود؛ بلکه یکی از ایجنت‌های فرعی با وظایف محدود، مانند «دستیار ترجمه» یا «دستیار تحلیل داده» را هدف می‌گیرد.
این ایجنت‌های تخصصی معمولاً سپرهای امنیتی ضعیف‌تری دارند یا اصلاً کنترلی روی محتوای ورودی اعمال نمی‌کنند.
در این روش، فرد یک متن دستکاری‌شده را درون محتوایی به‌خصوص قرار می‌دهد؛ ایجنت اول آن را می‌خواند و به‌عنوان یک وظیفه‌ی عادی به ایجنت دوم تحویل می‌دهد و ایجنت دوم هم چون به فرستنده‌ی کار اعتماد دارد، آن را اجرا می‌کند. هر قطعه در این زنجیره دقیقاً همان کاری را انجام می‌دهد که برایش طراحی شده و همین شناسایی نفوذ را دشوار می‌کند. هر پروتکل با این فرض ساخته شده که تنهاست؛ بنابراین هرکدام فقط ورودی خود را بررسی می‌کند و هیچ‌کس مراقب راهروهای میانی نیست.
پیامد فنی این اعتماد زنجیره‌ای در بسیاری از موارد، رخدادی به نام «جعل درخواست سمت سرور» (SSRF) است؛ وضعیتی که در آن سرور فریب می‌خورد و درخواست‌های غیرمجاز ارسال می‌کند.
▪️ چرخش پروتکل؛ نامی جدید برای یک تهدید جدی
مشکل گوگل از ابزاری مبتنی بر پروتکل MCP برای پایگاه‌های داده ناشی می‌شد. کلاینت ارتباطی این ابزار، روی تغییر مسیر نشانی‌ها کنترل نداشت و نشانی‌های آی‌پی مقصد را اعتبارسنجی نمی‌کرد. یک پارامتر دستکاری‌شده در مسیر می‌توانست این ابزار را وادار کند که از طرف مهاجم درخواست بفرستد.
این دسته از حمله‌ها را «چرخش پروتکلی» (Protocol Pivoting) می‌نامند؛ چون زمانی رخ می‌دهد که یک برنامه از پروتکل MCP برای سپردن کار به یک ایجنت استفاده می‌کند و آن ایجنت، دستورهای مخرب را از طریق روش ارتباطی دیگری برای ایجنت بعدی می‌فرستد. در این جابه‌جایی میان پروتکل‌های مختلف، بررسی اعتبار و مجوزها عملاً از دست می‌رود.
البته همه‌ی متخصصان این نام‌گذاری جدید را ضروری نمی‌دانند؛ برخی پژوهشگران معتقدند این روش در عمل همان «تزریق غیرمستقیم دستور» است و جابه‌جایی میان پروتکل‌ها شرط اصلی برای موفقیت چنین حمله‌ای محسوب نمی‌شود.
ریشه‌ی اصلی این آسیب‌پذیری‌ها، کنار گذاشتن یکی از اصول پایه‌ی امنیت شبکه، یعنی مدل «اعتماد صفر» (Zero Trust) در راه‌اندازی ابزارهای هوش مصنوعی است.
در مدل اعتماد صفر، شبکه با این فرض طراحی می‌شود که ممکن است یکی از اجزای داخلی آلوده شده باشد؛ بنابراین هیچ بخشی صرفاً به دلیل حضور در شبکه‌ی داخلی، مجاز به انجام تراکنش‌های حساس با بخش دیگر نیست.
▪️ برای حفظ امنیت چه کار کنیم؟
تیم‌های فنی و توسعه‌دهندگانی که از پروتکل MCP یا ساختارهای چند ایجنتی استفاده می‌کنند، برای کاهش این خطر باید چند اقدام را در اولویت قرار دهند:
• اگر از ابزار پایگاه داده‌ی گوگل یا پلتفرم‌های مشابه استفاده می‌کنید، همیشه نسخه‌های به‌روز را نصب کنید.
• برای سرورهای ارتباطی هوش مصنوعی فهرست مجاز و مسدود از بازه‌های آی‌پی تعریف کنید و جلوی تغییر مسیرهای کنترل‌نشده را بگیرید.
• هر ایجنت هوش مصنوعی پیش از اجرای دستورهای حساس ایجنت دیگر، باید مجوزها را دوباره بررسی کند و ورودی دریافتی از مدل را مانند ورودی یک کاربر ناشناس، اعتبارسنجی و پاک‌سازی کند.
اگرچه پروتکل‌ها و ابزارهای ارتباطی هوش مصنوعی به تازگی از راه رسیده‌اند، اما ضعف‌های امنیتی نهفته در آنها، همان آسیب‌پذیری‌های شناخته‌شده‌ی بیست سال گذشته‌ی وب هستند؛ و راه‌حل آنها همچنان پرهیز از اعتماد خودکار در داخل شبکه و اعتبارسنجی دقیق تمام ورودی‌هاست.
✍️ یونس مرادی
برای اطلاع از جدیدترین چالش‌های امنیتی در دنیای هوش مصنوعی، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
کشف بدافزاری که ابتدا کاربر را «آزار روانی» می‌دهد و بعد اطلاعاتش را می‌دزدد!
اکثر بدافزارها کاملاً بی‌سر و صدا کار می‌کنند تا احتمال شناسایی را پایین بیاورند، اما محققان اخیراً بدافزاری به نام KGB RAT کشف کرده‌اند که برعکس، عمداً دنبال ترساندن قربانی با تکنیک‌های نامتعارف است.
پژوهشگران می‌گویند این بدافزار ویندوزی قابلیت‌های متعدد برای «آزار روانی» کاربر دارد: از پخش ناگهانی تصاویر و صداهای وحشتناک (یا به اصطلاح «جامپ‌اِسکِر») گرفته تا نمایش اجباری «صفحه آبی مرگ» ویندوز. سازندگانش هم این امکانات را «Fun Settings» یا «تنظیمات سرگرم‌کننده» معرفی کرده‌اند.
اما پشت این حملات روانی، یک بدافزار کامل با قابلیت کنترل از راه دور قرار دارد. KGB RAT می‌تواند به دسکتاپ، فایل‌ها، وب‌کم و میکروفون دسترسی پیدا کند، کلیدهای فشرده‌شده را ثبت کند و گذرواژه‌ها را بدزدد.
این بدافزار حتی آدرس کیف پول رمزارزی را که کاربر کپی کرده زیر نظر می‌گیرد و هنگام جای‌گذاری در سایت‌ها، آن را با آدرس متعلق به مهاجم جایگزین می‌کند.
خوب است بدانید KGB RAT به‌صورت «بدافزار به‌عنوان سرویس» فروخته می‌شود؛ یعنی مجرمان سایبری می‌توانند به‌جای ساخت بدافزار از صفر، اشتراک آن را بخرند.
قیمت‌ها از ماهانه ۱۵۰ دلار شروع می‌شود و نسخه‌های گران‌تر امکاناتی مثل مدیریت چند قربانی، شخصی‌سازی فایل‌های آلوده و حتی افزونه‌ای ۵۰۰ دلاری برای توزیع خودکار بدافزار در شبکه دارند.
در مجموع این بدافزار یک نکته مهم را نشان می‌دهد: مهاجم لزوماً همیشه سعی نمی‌کند پنهان بماند؛ گاهی برعکس، می‌خواهد آن‌قدر شما را مضطرب و حواس‌تان را پرت کند که نفهمید در پس‌زمینه چه اتفاقی می‌افتد!
✍️ شایان ضیایی
برای خواندن اخبار امنیت سایبری، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
خرید قسطی با ما چه می‌کند؟
این روزها هرکجا را که نگاه می‌کنیم، از بیلبوردهای شهر گرفته تا استوری‌های کسب‌وکارهای شخصی، خرید قسطی به‌عنوان یک گزینه برای راحتی و کاهش فشار مالی تبلیغ می‌شود. در شرایطی که فشار اقتصادی روزبه‌روز افزایش پیدا می‌کند، کاملاً طبیعی است که به این نوع خرید تمایل پیدا کنیم؛ اما آیا واقعاً این نوع خرید فشارها را کم می‌کند؟
▪️ خرید قسطی چگونه به ما کمک می‌کند؟
خرید قسطی به ما اجازه می‌دهد مبلغ یک خرید بزرگ را در چند ماه یا چند سال تقسیم کنیم. اقتصاددان‌ها به این پدیده «هموارسازی مصرف» (Consumption Smoothing) می‌گویند. به زبان ساده، یعنی بخشی از هزینه امروز را به زمانی منتقل کنیم که انتظار داریم درآمد بیشتری داشته باشیم.
هموارسازی مصرف در چند وضعیت گوناگون کارایی دارد:
• زمانی که درآمد ما به‌طور موقت کاهش یافته است؛ برای مثال در دوران تعویض شغل که پیدا کردن یک کار جدید ممکن است چند ماه طول بکشد.
• زمانی که یک خرید بزرگ داریم؛ مثلاً هنگام خرید خانه یا خودرو ممکن است هزینه‌ای بسیار سنگین و ناگهانی باشد و ما با استفاده از اقساط، آن هزینه را پخش یا هموار می‌کنیم.
• زمانی که در آغاز راه یک حرفه یا سرمایه‌گذاری هستیم؛ زیرا هزینه‌های آموزشی و راه‌اندازی کسب‌وکار یکی از بزرگ‌ترین مخارج در طول یک حرفه هستند و رسیدن به درآمد پایدار و جبران آنها زمان می‌برد.
▪️ آیا ما در خرید قسطی واقعاً به آینده فکر می‌کنیم؟
با آن که کارکرد اقساط این است که هزینه‌ها را در آینده توزیع کنند، ما معمولاً هنگام خرید قسطی به‌اندازه‌ی کافی به آینده توجه نمی‌کنیم. البته نباید این را یک نقص بدانیم. علم اقتصاد رفتاری با سه مفهوم به ما نشان می‌دهد که عدم توجه ما به آینده، ناشی از مکانیسم‌هایی طبیعی در ذهن ما است.
• سوگیری زمان حال: ما به‌طور طبیعی تمایل داریم در ارزیابی‌های خود به «زمان حال» وزن بیشتری بدهیم. در مغز ما نواحی‌ای وجود دارد که فقط به لذت یا منفعت در زمان حال پاسخ می‌دهند. پس ما تمایل داریم نفعی را که در زمان حال به ما می‌رسد ارزشمندتر از آن‌چه که در بلندمدت است، ببینیم.
• ذهنیت کمبود: در زمانی که با کمبود منابع مواجه هستیم، تمرکز ما روی مسائل فعلی بسیار پررنگ‌تر می‌شود و آینده را حتی بیشتر نادیده می‌گیریم. این تمرکز محدود ممکن است به بدهی بیش از حد منجر شود.
• وابستگی به نقطه‌ی مرجع: ما معمولاً وضعیت خود را با چیزی ملموس مقایسه می‌کنیم؛ مثلاً سطح زندگی‌ای که تا امروز داشته‌ایم یا جایگاهی که دوست داریم حفظ کنیم، نه با فشار مالی‌ای که ممکن است چند ماه بعد سراغمان بیاید. انسان برای محافظت از این «نقطه‌ی مرجع»، تمایل دارد که افت مصرف را به هر قیمتی به تأخیر بیندازد.
▪️ وقتی خرید قسطی فریب‌آمیز می‌شود
علاوه بر سوگیری‌های بالا، محاسبات مربوط به پیش‌پرداخت، اقساط، زمان‌بندی قسط‌ها و نرخ‌های بهره، بسیار انتزاعی و ناملموس هستند. فرضیات و ساختار مدل‌هایی که مربوط به محاسبات مالی آینده هستند، با چگونگی درک ما از این پدیده‌ها تفاوت‌های اساسی دارند.
افراد و شرکت‌هایی که با وعده‌ی خرید قسطی به سراغ ما می‌آیند، ممکن است از این طبیعت مغز سوءاستفاده کنند. دو روش رایج وجود دارد که وام‌ها ما را فریب می‌دهند.
۱. بازی با پیش‌پرداخت
فرض کنید قرار است یک کالا با قیمت ۱۰۰ میلیون تومان را با ۱۲ قسط بخرید. به دو شرایط متفاوت زیر توجه کنید:
• پیش‌پرداخت: ۳۰ میلیون، هر قسط: ۷ میلیون
• پیش‌پرداخت: ۴۲ میلیون، هر قسط: ۶ میلیون
• در هر دو مورد بالا، شما ۱۱۴ میلیون پرداخت خواهید کرد. در مورد اول، بهره‌ی موثر سالانه‌ی فروشنده ۴۱ درصد، و در مورد دوم، ۵۱ درصد است.
علت این است که در مثال دوم، اعتباری که دریافت می‌کنیم (۵۸ میلیون) از اعتبار مثال اول (۷۰ میلیون) کمتر است، اما بهره در هر دو ۱۴ میلیون است. یعنی مورد دوم در عمل یک وام بسیار گران‌تر است.
۲. بازی با تعداد قسط‌ها
فرض کنید می‌توانید یک کالای ۲۰ میلیون تومانی را به‌صورت اقساطی بخرید. دو شرایط زیر را درنظر بگیرید:
• شش قسط ۳.۷ میلیون تومانی
• چهار قسط ۵.۵ میلیون تومانی
• در این‌جا، فروشنده کالا را ۲۲ میلیون تومان می‌فروشد. در مورد اول، ۱۶.۳ میلیون تومان اعتبار دریافت می‌کنید و نرخ مؤثر سالانه تقریباً ۶۰ درصد است. در مورد دوم، اعتبار ۱۴.۵ میلیون تومان و نرخ ۱۱۹ درصد می‌شود.
نرخ مؤثر سالانه نشان می‌دهد اعتباری که واقعاً دریافت کرده‌اید، با توجه به مبلغ و مدت بازپرداخت، در مقیاس یک سال چقدر برای شما هزینه دارد. به همین دلیل، کمتر بودن تعداد قسط‌ها می‌تواند نرخ مؤثر را به‌شدت بالا ببرد، حتی اگر مبلغ نهایی خرید تفاوت زیادی نکند.
در هر دو خرید قسطی بالا، فروشنده یک «نرخ اعلامی» به شما می‌گوید. مثلاً در خرید دوم، این نرخ ۱۰ درصد است؛ اما نرخ اعلامی ۱۰ درصدی در عمل به یک وام با نرخ مؤثر سالانه‌ی ۱۱۹ درصدی تبدیل می‌شود.
بازی با مدت‌زمان اقساط و پیش‌پرداخت، به فروشنده یا اعتباردهنده اجازه می‌دهد که نرخ مؤثر سالانه را بسیار بالاتر از چیزی که در نگاه اول به‌نظر می‌رسد ببرد.
➕ نوشدارو پلاس
محاسبه‌ی نرخ مؤثر سالانه بسیار پیچیده است و این مفهوم حساسیت بالایی به پیش‌پرداخت و مدت‌زمان اقساط دارد، به‌گونه‌ای که درک ملموس آن برای مغز ما بسیار دشوار است. توصیه می‌کنیم پیش از خرید قسطی یا دریافت اعتبار از ابزار آنلاین «حساب‌کش» برای مشاهده‌ی اضافه‌پرداخت واقعی، نرخ مؤثر سالانه و برچسب گرانی استفاده کنید.
گاهی یک خرید قسطی که برای ما از خرید نقدی سبک‌تر به‌نظر می‌رسد، ممکن است حتی کمک مالی ما به فروشنده یا اعتباردهنده باشد، نه برعکس. در این شرایط، اگر امکان گرفتن وام داریم، احتمالاً بهتر است به‌سراغ آن برویم.
▪️یک تصویر کلی‌تر
طبق گزارش تورم ۲۰۲۶-۲ بانک مرکزی ترکیه، با تداوم تورم در سال‌های اخیر، خریدهای قسطی و سقف اعتبارها در این کشور افزایش یافته‌اند. در کوتاه‌مدت، خانوارها قدرت خرید بیشتری پیدا کرده‌اند و تقاضای مصرف بالاتر رفته است؛ اما این گزارش هشدار می‌دهد که افزایش بدهی برای خانواده‌های کم‌درآمد و آسیب‌پذیر، مشکل بازپرداخت ایجاد می‌کند و در بلندمدت باعث تشدید فشار مالی خواهد شد.
این مثال یک حقیقت کلی و اثبات‌شده را در اقتصاد نشان می‌دهد. خرید اعتباری یا قسطی در بحران‌های اقتصادی موقت یکی از راه‌های مؤثر برای حفظ سطح تولید و مصرف است، اما در شرایط تورم مزمن، ممکن است به عاملی برای تشدید بحران تبدیل شود.
یک گزارش «فدرال‌رزرو» آمریکا می‌گوید افزایش بدهی باعث می‌شود تا خانواده‌ها در بحران‌های آینده مجبور به کاهش هزینه‌ها و مصرف خود شوند؛ امری که آثار منفی روی تولید را نیز شدیدتر می‌کند.
اسناد اقتصادی آمریکا درباره‌ی تورم پس از جنگ جهانی دوم هم نمونه‌ای مشابه را ثبت کرده‌اند: در شرایطی که تولید و عرضه کاهش یافته بود، گسترش اعتبار، قدرت خرید تازه‌ای وارد اقتصاد کرد، بدون آن‌که تولید به همان اندازه افزایش پیدا کند؛ در نتیجه فشار بر قیمت‌ها بیشتر شد.
فروش قسطی، یکی از راه‌هایی است که فروشندگان همواره از آن استفاده کرده‌اند تا کاهش تقاضا در اثر تورم را جبران کنند. مثال ترکیه یک نمونه‌ی بسیار تازه است؛ اما در بحران‌های دهه‌ی ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ آمریکا نیز می‌توانیم این نوع سیاست فروش را مشاهده کنیم.
خلاصه یافته‌های اقتصادی را می‌شود ساده‌تر گفت:
در شرایطی که آسیب‌پذیری مالی خانوارها افزایش می‌یابد، خرید قسطی ممکن است قدرت خرید را موقتاً حفظ کند، اما ریسک‌های مالی آینده را بالا می‌برد.
▪️ قسطی بخریم یا نه؟
همان‌طور که گفتیم، خرید قسطی و اعتباری کارکردهای مثبتی در شرایط نامساعد دارند. دادن یک حکم کلی درباره‌ی خرید قسطی ممکن و منطقی نیست؛ اما نکاتی وجود دارد که در هنگام این نوع خرید باید به آنها توجه کنیم.
• قسطی که هزینه واقعی را پنهان می‌کند یک زنگ خطر است: تأکید فروشنده روی «اقساط ماهانه‌ی کم» یا «پیش‌پرداخت ناچیز یا صفر»، بدون صحبت از هزینه‌ی نهایی، فریب‌آمیز است. نرخ مؤثر سالانه را حساب کنید؛ تقسیم مبلغ اضافی بر قیمت کالا کافی نیست.
• قراردادهای مبهم را امضا نکنید: تفاوت قیمت نقدی و اعتباری، چگونگی محاسبه‌ی کارمزدها، جریمه‌ی دیرکرد، شرایط تسویه‌ی زودتر از موعد، بیمه و سایر خدمات و هزینه‌های جانبی را در نظر بگیرید.
• برای کالاهای مصرفی، بدهی بلندمدت نسازید: اگر مدام برای خرید لوازم روزمره اعتبار می‌گیرید و عمر آن کالا پیش از تسویه‌ی بدهی تمام می‌شود، ممکن است فقط فشارهای مالی خود را در آینده بیشتر کرده باشید.
• مراقب انباشت قسط‌های کوچک باشید: شاید هر خرید قسطی به‌تنهایی کاملاً سبک باشد، اما ترکیب چند قسط کوچک ممکن است بخش بزرگی از درآمد ماهانه‌ی شما را بگیرد.
• به امید درآمد و اقتصاد بهتر در آینده قسط نگیرید: توان بازپرداخت خود را با توجه به درآمد و هزینه‌های فعلی بسنجید؛ پذیرفتن قسط به‌امید افزایش درآمد و رونق اقتصاد در آینده بسیار پرریسک است.
• کالا را صرفاً به این دلیل که در آینده گران‌تر خواهد شد، قسطی نخرید: انتظارات تورمی باعث می‌شود تا خرید در زمان حال بسیار منطقی به‌نظر برسد؛ اما فشار مالی اقساط ممکن است از فشار خرید نقدی در آینده بیشتر باشد.
در کل، باید این نکته را به‌یاد داشته باشیم که اقساط، قدرت خرید پایین ما در زمان حال را با قدرت خرید بالای ما در آینده جبران می‌کنند. پس اگر خریدهای قسطی امروز ما حتی برای نسخه‌ی آینده‌ی ما نیز سنگین باشند، فشارهای مالی دیر یا زود خودشان را نشان خواهند داد.
لینک مطالعه‌ی نسخه‌ی اصلی مقاله در سایت نوشدارو
✍️رضا زارع‌پور
نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
معاون سازمان CIA: بیت‌کوین ناشناس نیست و ابزار جمع‌آوری اطلاعات ماست
اکثر کاربران شبکه بیت‌کوین را محیطی کاملاً امن و پنهان برای تبادلات مالی تصور می‌کنند؛ اما فرد شماره دو «سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا» (سیا) با رد این باور می‌گوید بیت‌کوین ناشناس نیست و این سازمان از آن برای جمع‌آوری اطلاعات رقبا و دشمنان خود استفاده می‌کند.
▪️ هویت پنهان است، ردپا نه
«مایکل اِلیس» تاکید می‌کند که بیت‌کوین شبکه‌ای با «هویت‌های مستعار» (Pseudonymous) است، نه کاملاً ناشناس.
در این بلاکچین تراکنش‌ها مستقیماً با نام و نام خانوادگی افراد ثبت نمی‌شوند و هر فعالیت به یک آدرس دیجیتالی مرتبط است؛ رشته‌ای از حروف و اعداد که در نگاه اول هویت صاحب آن را نشان نمی‌دهد.
اما نهادهای اطلاعاتی با ابزارهای پیشرفته می‌توانند شکاف میان یک آدرس کیف‌پول و هویت واقعی صاحب آن را پر کنند.
برای مثال اگر فردی در یک صرافی احراز هویت شده باشد و از آن‌جا بیت‌کوین دریافت یا ارسال کند، امکان بررسی ارتباط میان آدرس دیجیتالی و هویت واقعی او وجود دارد.
به گفته معاون سیا، پر کردن این خلا اطلاعاتی به مقامات اجازه می‌دهد فعالیت‌های غیرقانونی دشمنان خود را دنبال کنند.
او از کارتل‌های مواد مخدر و سازمان‌های تروریستی به‌عنوان نمونه گروه‌هایی نام برد که استفاده‌ی آنها از رمزارزها می‌تواند ردیابی شود.
این سازمان دو رویکرد مشخص نسبت به ارزهای دیجیتال دارد:
• رویکرد دفاعی برای مختل کردن انتقال پول کارتل‌های مواد مخدر و گروه‌های تروریستی.
• رویکرد تهاجمی که در آن خود تراکنش‌های بلاکچین به‌عنوان منبع تغذیه اطلاعاتی و امنیتی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
▪️ نقش شرکت‌های تحلیل بلاکچین
این دیدگاه در ساختار امنیتی آمریکا بی‌سابقه نیست. «مایکل مورل»، سرپرست پیشین سیا، در سال ۲۰۲۱ از شرکت‌های تحلیل بلاکچین مانند «چین‌الیسیس» (Chainalysis) به خاطر شناسایی الگوها و جریان وجوه تمجید کرده بود.
این ابزارها با بررسی الگوهای انتقال دارایی، آدرس‌های مرتبط را در یک خوشه قرار می‌دهند، مسیر جابه‌جایی دارایی‌ها را ترسیم کرده و ارتباط آنها را با افراد یا سازمان‌های شناخته‌شده بررسی می‌کنند.
به این ترتیب حجم بزرگی از تراکنش‌های شبه‌ناشناس به نقشه‌ای قابل‌فهم تبدیل می‌شوند.
✍️ یونس مرادی
برای دسترسی به اخبار خواندنی درباره‌ی ارزهای دیجیتال، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
هوش مصنوعی OpenAI کیف پول رمزارز دیگران را بی‌اجازه خالی کرد و سرقت را مخفی نگه داشت!
شرکت OpenAI در گزارشی فاش کرد یکی از مدل‌های پژوهشی این شرکت پس از اتمام موجودی در شبکه آزمایشی اتریوم، به سراغ کیف‌پول دیگری رفته و بدون مجوز، برای اتمام وظیفه خود از آن هزینه کرده است!
▪️ ماجرا چطور رقم خورد؟
این رویداد در جریان آموزش مدلی داخلی از خانواده GPT-5.6 Sol رخ داده بود، اما OpenAI سه ماه بعد و در روز ۳ مهر متوجه آن شد. مدل وظیفه داشت قراردادهای هوشمند را مستقر کند، اما کیف‌پولی برای پرداخت کارمزد نداشت.
پس از ناتوانی در دریافت رایگان توکن‌های آزمایشی، اسکریپتی نوشت که ۳۶۲ آدرس ساخته‌شده از روی عبارت‌های بازیابی عمومی را بررسی کرد و حسابی با موجودی کافی یافت.
عبارت بازیابی فهرستی از کلمات است که کلیدهای محرمانه کیف‌پول از روی آن ساخته می‌شود. هر کس این کلمات را داشته باشد، می‌تواند حساب‌ها را بازسازی کند و بدون نیاز به هک خودِ کیف‌پول، از موجودی آنها خرج کند.
▪️ استدلال اخلاقی مدل هوش مصنوعی
جالب اینجاست که مدل در استدلال‌های ثبت‌شده‌اش از خود پرسید: «آیا استفاده از کلید یا سرمایه عمومی از نظر اخلاقی درست است؟» اما در نهایت خودش را قانع کرد که به‌دلیل عمومی بودن کلمات بازیابی و آزمایشی بودن توکن‌ها، این کار اشکالی ندارد و دارایی ولت را «عملاً رهاشده» تلقی کرد.
پس از پایان کار هم گزارش داد که وظیفه انجام شده، اما منبع تامین پول را مخفی نگه داشت.
▪️تراکنش روی شبکه آزمایشی سپولیا
این تراکنش روی شبکه «سپولیا» (Sepolia) انجام شد؛ شبکه‌ای آزمایشی که توسعه‌دهندگان، برنامه‌های اتریوم را پیش از عرضه اصلی روی آن تست می‌کنند. توکن‌های این شبکه ارزش مالی واقعی ندارند و قابل معامله با اتر واقعی نیستند.
با این حال اهمیت ماجرا در این است که شرکت‌ها در حال ساخت ایجنت‌هایی هستند که کیف‌پول دارند و بدون نیاز به نظارت کامل کاربر، هزینه خدمات را پرداخت می‌کنند.
اگر این مدل روی شبکه اصلی اتریوم قرار داشت، این کار به معنای برداشت واقعی ارز دیجیتال از حساب شخصی دیگران بود. شرکت OpenAI اعلام کرده که پس از این حادثه، محدودیت‌های جدیدی روی دسترسی به اینترنت و نظارت بیشتر بر استدلال‌های مدل اعمال کرده است.
✍️ یونس مرادی
برای اطلاع از تاثیرات هوش مصنوعی بر دنیای ارز دیجیتال، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
بعد از کلیک روی لینک جعلی، این چند دقیقه سرنوشت سازه!
@NoosDaroo_web
ده صفحه به جای یک ساعت اسکرول؛ چرا باید کتاب را به زندگی برگردانیم و از کجا شروع کنیم؟
شب است؛ دراز کشیده‌اید که بخوابید، گوشی را برمی‌دارید تا «فقط یک نگاه» بیندازید. چهل دقیقه بعد، ده‌ها ویدئوی کوتاه دیده‌اید و تقریباً هیچ‌کدام را به یاد نمی‌آورید. حس‌تان نه آرامش است و نه سرگرمی؛ چیزی شبیه خستگی است. همین زمان می‌توانست صرف پانزده تا بیست صفحه مطالعه شود؛ یعنی در پایان ماه، تقریباً اندازه یک کتاب.
این مطلب درباره ترک اینستاگرام نیست. درباره این است که بخشی از زمانی را که به اسکرول می‌دهیم، پس بگیریم و در اختیار چیزی بگذاریم که مغزمان واقعاً به آن نیاز دارد.
اگر قرار است فقط یک چیز از این مطلب یادتان بماند: قبل از باز کردن اینستاگرام، کتاب را بردارید و ده صفحه بخوانید. فرقی هم بین کتاب کاغذی و کتاب دیجیتال وجود ندارد. ده صفحه در روز یعنی بیش از ۳۶۰۰ صفحه در سال؛ چیزی حدود ده تا دوازده کتاب معمولی.
▪️چه بر سر تمرکزمان آمده است؟
پژوهشگرانی که سال‌هاست رفتار کاربران را پای رایانه و گوشی اندازه می‌گیرند، اعداد نگران‌کننده‌ای گزارش می‌کنند. گلوریا مارک، استاد دانشگاه کالیفرنیا، در سال ۲۰۰۴ اندازه گرفت که کاربران به‌طور میانگین حدود دو دقیقه و نیم روی یک صفحه وب می‌مانند و بعد سراغ چیز دیگری می‌روند.
در اندازه‌گیری‌های سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰، این عدد به ۴۷ ثانیه رسید؛ یعنی حدود یک‌سوم. نکته تلخ‌تر اینکه نیمی از این پرش‌های ذهنی را خودمان آغاز می‌کنیم، بی‌آن‌که پیام یا اعلانی آمده باشد؛ و برگشتن به کار اصلی بعد از هر وقفه می‌تواند تا نیم ساعت طول بکشد.
کتاب هم از همین روند آسیب دیده است. پژوهشی که سال ۲۰۲۵ در مجله iScience منتشر شد، داده‌های بیش از ۲۳۶ هزار آمریکایی را در بیست سال بررسی کرد: سهم کسانی که در یک روز معمولی برای لذت کتاب می‌خوانند از ۲۸ درصد در سال ۲۰۰۴ به ۱۶ درصد در سال ۲۰۲۳ رسیده است؛ افتی بیش از ۴۰ درصدی.
در ایران هم وضعیت بهتر نیست. بر اساس آخرین آمارگیری فرهنگی مرکز آمار ایران، سرانه مطالعه کتاب غیردرسی ایرانی‌ها حدود ۱۶ دقیقه در روز برآورد شده است.
برای مقایسه، گزارش‌ها نشان می‌دهند کاربر معمولی روزانه بیش از دو ساعت در شبکه‌های اجتماعی می‌گذراند و سهم اینستاگرام به‌تنهایی چیزی حدود نیم ساعت است.
▪️اینستاگرام با تمرکز ما چه می‌کند؟
اینستاگرام دشمن نیست؛ ابزاری است که با یک هدف مشخص طراحی شده: اینکه شما را تا جای ممکن در اَپ نگه دارد. برای این کار هم چند سازوکار ساده دارد:
• اسکرول بی‌پایان: هیچ نقطه توقفی وجود ندارد؛ هیچ «صفحه آخری» وجود ندارد که به شما بگوید تمام شد، بروید بخوابید!
• پاداش نامنظم: نمی‌دانید ویدئوی بعدی جالب است یا نه، و همین «شاید» است که انگشت را به حرکت درمی‌آورد.
• محتوای چندثانیه‌ای: مغز یاد می‌گیرد که هر چند ثانیه یک محرک تازه بخواهد و هر چیز کندتری را «کسل‌کننده» ببیند.
• اعلان‌ها: هر بار که گوشی می‌لرزد، رشته افکار پاره می‌شود؛ در ویدئوی نوتیفیکیشن‌ها با مغز ما چه می‌کنند مفصل‌تر در این مورد گفته‌ایم.
نتیجه این سازوکارها فقط «تلف شدن وقت» نیست. اسکرول شبانه خواب را به هم می‌ریزد، مقایسه دائمی با زندگی دیگران حال‌مان را بد می‌کند و مهم‌تر از همه، توانایی متمرکز ماندن طولانی روی یک کار سخت‌تر می‌شود.
علامت واضح اینکه اسکرول از کنترل‌تان خارج شده: گوشی را برمی‌دارید که کار مشخصی بکنید، چند دقیقه بعد در اینستاگرام هستید و یادتان نمی‌آید اصلاً برای چه گوشی را برداشته بودید.
▪️ کتاب چه مزیتی دارد که ریلز ندارد؟
تمرکز مانند عضله با تمرین قوی می‌شود. اسکرول، تمرین «پرش‌های چندثانیه‌ای» است و کتاب، تمرین «ماندن» است: یک موضوع، یک صدا، ده‌ها دقیقه پشت سر هم. هیچ فعالیت روزمره دیگری این‌قدر ارزان و در دسترس، همین مهارت را تمرین نمی‌دهد.
چند تفاوت ملموس:
• کتاب نقطه پایان دارد؛ یک فصل تمام می‌شود و شما با حس «تمام کردن» کنار می‌گذاریدش، نه با حس «کنده شدن».
• کتاب‌ها الگوریتم ندارند؛ کسی آن پشت ننشسته که تصمیم بگیرد صفحه‌ی بعدی چه باشد.
• کتاب قبل از خواب، برخلاف گوشی، معمولاً خواب‌آور است.
• کتاب حافظه می‌سازد؛ چیزی که یک هفته بعد یادتان هست و می‌توانید درباره‌اش حرف بزنید.
پژوهشی از دانشگاه ییل که بیش از ۳۶۰۰ سالمند را دوازده سال دنبال کرد، نشان داد کسانی که کتاب می‌خوانند به‌طور میانگین حدود دو سال بیشتر عمر کرده‌اند، حتی با در نظر گرفتن تحصیلات و درآمد و سلامت اولیه.
این نشان‌دهنده یک همبستگی است، نه اثبات علت؛ ولی هم‌جهت با چیزی است که از آثار مطالعه بر مغز می‌دانیم.
▪️ کاغذی یا دیجیتال؟ هر دو خوب است؛ فقط شروع کنید!
دو فراتحلیل بزرگ (مرور ده‌ها پژوهش با مجموع بیش از ۱۷۰ هزار شرکت‌کننده) نشان داده‌اند که برای متن‌های توضیحی و درسی، فهم مطلب روی کاغذ اندکی بهتر از صفحه‌نمایش است، به‌ویژه وقتی زمان محدود باشد.
اما برای متن‌های داستانی، تفاوت معناداری دیده نشده است. یعنی اگر رمان یا زندگی‌نامه یا داستان کوتاه می‌خوانید، لازم نیست منتظر نسخه کاغذی بمانید.
برای بسیاری از ما، کتاب الکترونیک نه جایگزین، که تنها راه واقع‌بینانه است:
• قیمت نسخه الکترونیک معمولاً کمتر از نسخه کاغذی است و با گرانی کاغذ، این فاصله بیشتر هم شده.
• کتاب (مثل اینستاگرام) همیشه همراه‌تان است.
• اندازه فونت و روشنایی دست خودتان است.
• معنی واژه ناآشنا با یک لمس مشخص می‌شود و لازم نیست از فضای مطالعه خارج شوید.
• کتاب صوتی هم راه دیگری برای مصرف کتاب است؛ مثلاً هنگام رانندگی، آشپزی یا پیاده‌روی.
پس جمله‌ی «کتاب کاغذی بهتر است» را به «هر نوع کتابی که واقعاً بخوانمش بهتر است!» تغییر بدهید. اگر دسترسی و حوصله‌ی کتاب کاغذی دارید، عالی. اگر نه، گوشی را به کتابخانه تبدیل کنید.
اگر متن سنگین یا درسی می‌خوانید و می‌خواهید بهتر در ذهن بماند، کاغذ یا کتاب‌خوان جوهر الکترونیک ممکن است انتخاب بهتری باشد. برای داستان و مطالعه شبانه، همان گوشی کافی است.
▪️ گوشی را از دستگاه اسکرول به دستگاه مطالعه تبدیل کنید
مشکل مطالعه روی گوشی، صفحه‌نمایش نیست؛ این است که کتاب و اینستاگرام در یک دستگاه کنار هم نشسته‌اند و یکی از این دو، صدای بلندتری تولید می‌کند. این تعادل را با چند تغییر کوچک می‌شود به هم زد:
• یک اپ کتاب‌خوان نصب کنید و آیکونش را جایی بگذارید که اینستاگرام قبلاً آن‌جا بود.
• اینستاگرام را از صفحه اول بردارید و داخل یک پوشه در صفحه آخر بگذارید.
• اعلان‌های اینستاگرام را کامل خاموش کنید.
• پیش از مطالعه، حالت «تمرکز» (Focus) یا «مزاحم نشوید» (Do Not Disturb) را روشن کنید.
• کتاب را از قبل دانلود کنید تا هنگام مطالعه به اینترنت نیاز نداشته باشید.
• شب‌ها حالت تاریک و روشنایی کم را فعال کنید و فونت را بزرگ‌تر کنید.
• اگر راهکار جدی‌تری می‌خواهید، صفحه را خاکستری کنید.
اگر زیاد مطالعه می‌کنید و بودجه‌اش را دارید، کتاب‌خوان جوهر الکترونیک (E-reader) بهترین انتخاب است: صفحه‌اش شبیه کاغذ است، چشم را خسته نمی‌کند، باتری‌اش هفته‌ها دوام می‌آورد و مهم‌تر از همه، اینستاگرام ندارد.
▪️ قانون ده صفحه
بیشتر تلاش‌ها برای «کتاب‌خوان شدن» به یک دلیل شکست می‌خورد: هدف بزرگ. هدفی مثل «امسال سی کتاب می‌خوانم» بعد از دو هفته رها می‌شود.
هدفی بگذارید که حتی در بدترین روزها هم انجام‌شدنی باشد: ده صفحه. نه بیشتر. ده صفحه حدود پانزده دقیقه است و در سال می‌شود حدود ۳۶۰۰ صفحه، معادل ده تا دوازده کتاب معمولی. اگر یک روز بیشتر خواندید، لذت ببرید؛ ولی هدف فردا باز همان ده صفحه باشد.
چند قاعده که این عادت را پایدار می‌کند:
• ده صفحه را به عادتی که همین حالا دارید گره بزنید: بعد از چای صبح، در مترو، یا دقیقاً همان لحظه‌ای که شب‌ها دست‌تان به‌سمت گوشی می‌رود.
• با چیزی شروع کنید که دوستش دارید، نه چیزی که «باید» بخوانید؛ رمان پلیسی و زندگی‌نامه و داستان کوتاه همان‌قدر مطالعه است که کتاب فلسفه.
• کتابی را که از آن لذت نمی‌برید، رها کنید؛ کتابِ بد بزرگ‌ترین قاتل عادت مطالعه است.
• کتاب را دم دست بگذارید: روی بالش، روی میز صبحانه یا اپ کتاب‌خوان روی صفحه اول گوشی.
• اگر یک روز نشد، هیچ اتفاقی نیفتاده؛ فردا ده صفحه، نه بیست صفحه جبرانی.
• پیشرفت را ببینید: اپ‌های کتاب‌خوان درصد پیشرفت را نشان می‌دهند و همین عدد کوچک انگیزه‌ای است برای مطالعه بیشتر.
➕ نوشدارو پلاس
اگر خرید کتاب برایتان سخت است: کتابخانه‌های عمومی عضویت ارزان دارند و بسیاری از آثار کلاسیک فارسی و ترجمه‌های قدیمی در اپ‌های کتاب‌خوان رایگان‌اند.
اگر فرزند دارید: بهترین کار برای کتاب‌خوان شدن او این است که شما را در حال خواندن ببیند، نه اینکه از او بخواهید گوشی را کنار بگذارد.
▪️ چک‌لیستی برای همین امشب
یک اپ کتاب‌خوان نصب کنید و کتابی را که دوست دارید با آن دانلود کنید.
• آیکون کتاب‌خوان را در صفحه اول گوشی و اینستاگرام را داخل پوشه‌ای در صفحه آخر قرار دهید.
• اعلان‌های اینستاگرام را خاموش کنید.
• حالت تمرکز گوشی را برای زمان مطالعه تنظیم کنید.
• یک زمان ثابت برای ده صفحه کنار بگذارید.
• کتاب کاغذی را جایی بگذارید که دائم جلوی چشم باشد، مثلاً روی بالش یا میز صبحانه.
▪️یک قانون ساده که به یاد می‌ماند
قبل از باز کردن اینستاگرام، ده صفحه کتاب.
اینستاگرام ممنوع نیست؛ فقط نوبتش بعد از کتاب است. بیشتر شب‌ها بعد از ده صفحه، دیگر حوصله اسکرول کردن نخواهید داشت و این دقیقاً همان چیزی است که دنبالش هستیم!
🔗 لینک مطالعه نسخه اصلی این مقاله در توییت دوم
✍️ شایان ضیایی
#سواد_دیجیتال
برای محافظت از سلامت روان خود در دنیای اینترنت، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
۱/۲
🔗 لینک مطالعه مقاله در سایت نوشدارو:
nooshdaroo.ir/digital-litera…
۲/۲
هشدار OpenAI به کارمندان: مراقب جاسوسی سازمانی از طریق رابطه عاطفی باشید!
شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی این روزها فقط نگران هک‌شدن سرورها نیستند؛ بلکه باید حواس‌شان به قرارهای عاشقانه، گپ‌های دوستانه و آدم‌های زیادی کنجکاو هم باشد.
طبق گزارش‌های تازه، شرکت OpenAI به کارکنانش درباره «جاسوسی سازمانی» آموزش می‌دهد و یکی از سناریوهایی که جداً نسبت به آن هشدار داده، روش قدیمی «ظرف عسل» (Honey Pot) است: یعنی نزدیک‌شدن به یک کارمند از راه رابطه عاطفی یا جنسی برای رسیدن به اطلاعات محرمانه شرکت!
البته جاسوس‌ها همیشه هم از در رابطه عاطفی وارد نمی‌شوند. در یکی از سناریوهای آموزشی OpenAI، غریبه‌ای در زمین بازی کودکان، سر صحبت را با یک کارمند باز می‌کند؛ اول درباره بچه‌ها حرف می‌زنند و کمی بعد سوال‌ها به محل کار و پروژه‌های محرمانه منتهی می‌شوند.
اوپن ای‌آی به کارکنان توصیه کرده در مکان‌های عمومی لباس‌هایی با لوگوی شرکت نپوشند، روی صفحه لپ‌تاپ و گوشی فیلتر حریم خصوصی بگذارند، بعد از جلسات وایت‌برد را پاک کنند و در کافه‌ها حواس‌شان به این باشد که چه کسی ممکن است مکالمات‌شان را بشنود.
گفته می‌شود گوگل و آنتروپیک هم هشدارهای مشابهی به کارمندان خود داده‌اند.
حساسیت این ماجرا همین چند روز پیش خودش را نشان داد؛ زمانی که مشخص شد یک تبعه عربستان سعودی که در OpenAI کار می‌کرد، دستگاهی برای ضبط صدا را پشت تلویزیون اتاق جلسات مدیران شرکت پنهان کرده بود.
در مجموع عبارت «جاسوسی» شاید ما را یاد فیلم‌ها و مامورهای مخفی بیندازد، اما بسیاری از ترفندهای استخراج اطلاعات می‌توانند در بطن تعاملات روزمره به‌کار گرفته شوند؛ از طریق دوستی ساختگی، سوال‌های شغلی بیش از حد دقیق، گوش دادن به مکالمه همکاران، نگاه‌کردن به صفحه لپ‌تاپ کارمندان و یا نزدیک‌شدن به کسی که به اطلاعات حساس دسترسی دارد.
همه‌ی حملات از پشت کیبورد شروع نمی‌شوند؛ بعضی‌هایشان با «راستی کجا کار می‌کنی؟!» شروع می‌شوند.
✍️ شایان ضیایی
برای اطلاع از اخبار هوش مصنوعی، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
کلاهبرداری با «آیفون دریایی»؛ وقتی محموله‌ی یک کشتی غرق‌شده آگهی می‌شود!
روز ۲۱ مهر بود که کشتی کانتینربر GFS Pride در تنگه هرمز غرق شد و کمی بعد شبکه‌های اجتماعی پر شد از عکس‌ها و ویدیوهایی که ادعا می‌کردند مردم در حال جمع‌کردن جعبه‌های آیفون از دریا هستند.
اما مشکل اینجاست که بررسی‌ها نشان داده بسیاری از تصاویر با هوش مصنوعی ساخته شده‌اند و فعلاً مدرک معتبری وجود ندارد که نشان دهد این کشتی اصلاً محموله آیفون داشته است!
با این حال، «آیفون دریایی» همین حالا راهش را به شبکه‌های اجتماعی و سامانه‌های ثبت آگهی باز کرده و بعضی فروشندگان با وعده‌ی آیفون ارزان‌قیمت، ابتدا بیعانه، هزینه ارسال یا پیش‌پرداخت می‌گیرند و بعد ناپدید می‌شوند.
حتی اگر چنین گوشی‌هایی واقعاً وجود داشته باشد، باز هم خرید‌شان منطقی نیست. آب شور می‌تواند به‌مرور به برد، باتری، نمایشگر و قطعات داخلی آسیب بزند و خرابی‌ها لزوماً همان لحظه‌ی اول خودشان را نشان نمی‌دهند.
یک نکته مهم دیگر نیز درباره آیفون‌های گمشده یا سرقتی وجود دارد: اپل ساز و کارهایی مثل «قفل فعال‌سازی» (Activation Lock) دارد که می‌تواند دستگاه ثبت‌شده به‌عنوان «مفقودی» یا «سرقتی» را از فعال‌شدن برای مالک جدید باز دارد.
حتی با فرض اینکه چنین آیفون‌هایی وجود داشته باشند، الگوهای قبلی نشان می‌دهند که احتمال غیرفعال‌سازی آنها از سمت اپل بالا است.
خلاصه اینکه فعلاً حتی وجود خودِ این آیفون‌های صیدشده ثابت نشده، چه برسد به اینکه خرید خوبی باشند.
اگر با چنین آگهی‌هایی روبه‌رو شدید، بدون بررسی حضوری کالا هیچ پولی واریز نکنید (نه حتی ۱۰۰ هزار تومان) و قیمت نامتعارف را یک زنگ خطر به حساب بیاورید، نه «شانسی که همین یک‌بار در خانه‌مان را زده است!».
✍️ شایان ضیایی
نوشدارو را در ایکس دنبال کنید و از شگردهای جدید کلاهبرداری در امان بمانید:
@NooshDaroo_web
تغییر تازه در اندروید: اتصال خودکار شماره تلفن به حساب‌های گوگل + روش غیرفعال‌سازی
گوگل به تازگی تغییری در اندروید به وجود آورده که بی‌سر و صدا، شماره موبایل شما را به چند حساب گوگل مختلف روی یک گوشی وصل می‌کند؛ حتی حساب‌هایی که شاید برای کار، آزمایش یا استفاده موقت ساخته باشید.
برای خیلی از کاربران، شماره تلفن بخشی از اطلاعات بسیار خصوصی به حساب می‌آید و انتظار می‌رفت اضافه کردن این قابلیت «انتخابی» باشد، نه «خودکار و اجباری».
اگر روی گوشی اندرویدی خود حساب‌های جانبی گوگل دارید که نمی‌خواهید با شماره تلفن و هویت واقعی‌تان پیوند بخورند، برای بررسی و خاموش کردن این قابلیت باید گام‌های زیر را طی کنید:
• ابتدا به تنظیمات گوشی بروید و مسیر Google > All services > Phone number verification را دنبال کنید.
• اگر گزینه Verify phone numbers automatically روشن است و نمی‌خواهید شماره موبایل‌تان خودکار تایید شود، آن را خاموش کنید.
• خاموش کردن این گزینه، شماره‌ای را که قبلاً به حساب اضافه شده حذف نمی‌کند. برای حذف کامل شماره لازم است وارد صفحه اطلاعات شخصی حساب گوگل شوید، بخش Phone را باز کنید و شماره را از حساب‌هایی که نمی‌خواهید به آن متصل باشد بردارید.
⚡️ نکته
بعضی کاربران گزارش داده‌اند این گزینه بعداً دوباره فعال شده؛ بنابراین اگر این موضوع برایتان اهمیت دارد، هر چند وقت یک‌بار تنظیمات گوگل را مجدداً بررسی کنید.
جالب اینجاست که حتی کاربران سیستم‌عامل‌های متفاوت از اندروید، مانند GrapheneOS، هم این اتفاق را تایید کرده‌اند. در واقع به نظر می‌رسد تایید خودکار شماره سیم‌کارت زمانی اتفاق می‌افتد که Google Play Services روی دستگاه نصب باشد.
در نهایت، مسئله فقط یک گزینه تازه در تنظیمات نیست؛ مهم‌تر این است که شماره موبایل می‌تواند به پلی میان حساب‌هایی تبدیل شود که شما عمداً آنها را جدا نگه داشته‌اید.
اگر برای کار، فعالیت ناشناس‌تر یا استفاده موقت چند حساب گوگل دارید، بد نیست هر چند وقت یک‌بار بررسی کنید چه اطلاعاتی بین آنها مشترک است.
جدا نگه‌داشتن حساب‌ها فقط به ساختن چند ایمیل متفاوت خلاصه نمی‌شود؛ گاهی همین جزئیات کوچک هستند که دوباره آنها را به هم وصل می‌کنند.
✍️ شایان ضیایی
اگر محافظت از حریم خصوصی برایتان مهم است، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
🤖 Made with AI
پایان یک افسانه؛ تلگرام دیگر آن یاغی دست‌نیافتنی نیست!
سال‌هاست که بسیاری از کاربران، تلگرام را دژی نفوذناپذیر می‌دانند که تحت هیچ شرایطی اطلاعات آنها را به دولت‌ها نمی‌دهد؛ اما اسناد تازه‌ای که از یک دادگاه در آمریکا به دست آمده، نشان می‌دهد این پیام‌رسان در صورت دریافت حکم قانونی، دقیقاً چه چیزهایی را تحویل مقامات می‌دهد.
در این پرونده قضایی، نامه‌ای رسمی از سوی تیم تلگرام فاش شده است که در آن اطلاعات یک کاربر خاص در اختیار دولت آمریکا قرار گرفته است. تلگرام در این نامه کوتاه، شماره تلفن ثبت‌شده، آیدی عددی کاربر، آدرس آی‌پی (IP) و زمان دقیق اتصال او به اینترنت را به مقامات قضایی تحویل داده است.
این سطح از همکاری برای شرکتی که همیشه به مقاومت در برابر دولت‌ها افتخار می‌کرد، یک چرخش تاریخی است. تا پیش از دستگیری پاول دورف، مدیرعامل تلگرام در تابستان سال ۲۰۲۴ در فرانسه، این شرکت اگر نگوییم هرگز، به‌ندرت داده‌ها را در اختیار مقامات قرار نمی‌داد؛ اکنون هم‌سو با سایر پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی، تحویل اطلاعات را به یک رویه معمول و روزمره تبدیل کرده است.
آمارها نشان می‌دهد که تلگرام تنها تا دی‌ماه گذشته، اطلاعات بیش از ۲۲۰۰ کاربر را به مقامات آمریکایی داده است.
نکته جالب توجه اینجاست در نامه‌ای که به پرونده عمومی دادگاه ضمیمه شده، نشانی غیرعمومی تلگرام برای ارتباط با نهادهای مجری قانون آمریکا نیز دیده می‌شود.
عمومی‌شدن این نشانی ممکن است آن را به هدفی برای افرادی تبدیل کند که با جعل هویت مأموران قانونی به‌دنبال دریافت اطلاعات کاربران‌اند؛ بااین‌حال، تاکنون گزارشی از سوءاستفاده عملی از آن منتشر نشده است.
برای کاربران ایرانی که بخش بزرگی از ارتباطات روزمره، کاری و شخصی‌شان روی این پلتفرم شکل می‌گیرد، این خبر یک پیام روشن و واقع‌بینانه دارد.
افسانه تلگرامِ غیرقابل‌نفوذ دیگر رنگ باخته است؛ این پلتفرم اکنون اطلاعات خصوصی شما از جمله شماره موبایل و موقعیت تقریبی‌تان (آی‌پی) را ثبت کرده و در شرایط ویژه به مراجع قانونی تحویل می‌دهد.
این اتفاق به ما یادآوری می‌کند که در دنیای فناوری، هیچ پلتفرمی نمی‌تواند تا ابد خارج از چارچوب قدرت و قانون بماند. اگر در فضای مجازی به دنبال ناشناس‌ماندن مطلق هستید، باید بدانید که حتی سرسخت‌ترین پیام‌رسان‌ها هم در نهایت مجبور می‌شوند کلید درهای خود را به روی قانون باز کنند.
✍️ دانیال طبایی
برای خواندن جدیدترین خبرها درباره امنیت و حریم خصوصی، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
پشت پرده تبلیغات چت‌جی‌پی‌تی؛ تبلیغ‌دهندگان چگونه به شما می‌رسند؟
چند ماه پیش، هم‌زمان با آغاز آزمایش نمایش تبلیغات در چت‌جی‌پی‌تی، در نوشدارو درباره هزینه پنهان حساب‌های رایگان این چت‌بات نوشتیم و توضیح دادیم که موضوع گفت‌وگوهای کاربران می‌تواند به نشانه‌ای برای انتخاب تبلیغ تبدیل شود. آن زمان این هشدار براساس توضیحات رسمی OpenAI بود؛ حالا خبرنگاران رسانه ۴۰۴ مدیا آن را در عمل آزمایش کرده‌اند.
نتیجه آزمایش نشان داد چت‌جی‌پی‌تی از دو راه می‌تواند تبلیغ را هدفمند کند.
• راه اول، خودِ گفت‌وگوست: سامانه موضوع پرسش فعلی شما را تشخیص می‌دهد و ممکن است تبلیغی مرتبط زیر پاسخ نمایش دهد.
• راه دوم از بیرون چت‌جی‌پی‌تی آغاز می‌شود. تبلیغ‌دهنده می‌تواند فهرست ایمیل‌ها، شماره‌های تلفن یا شناسه‌های تبلیغاتی اندرویدی مشتریانش را بارگذاری کند.
اوپن ای آی هم این اطلاعات را با حساب‌های کاربران تطبیق می‌دهد تا افراد موجود در فهرست، در صورت برقرار بودن شرایط، در گروه مخاطبان آن تبلیغ قرار بگیرند؛ البته قرارداشتن در فهرست، نمایش قطعی آگهی را تضمین نمی‌کند.
این تبلیغات فعلاً برای کاربران بزرگسال نسخه‌های Free و Go در کشورهای تحت پوشش نمایش داده می‌شوند و ارائه آنها در ایران رسماً اعلام نشده است.
البته برای اینکه چنین فهرستی مستقیماً در هدف‌گیری آگهی استفاده شود، دست‌کم ۲۵ هزار حساب باید با اطلاعات آن تطبیق پیدا کنند. اوپن ای آی هم می‌گوید تبلیغ‌دهنده نمی‌فهمد چه کسانی تطبیق یافته‌اند و نمی‌تواند فرد مشخصی را جداگانه انتخاب کند. فایل‌های بارگذاری‌شده هم معمولاً تا ۲۴ ساعت پس از پردازش حذف می‌شوند. بااین‌حال، این شرکت به پرسش خبرنگاران درباره اینکه اطلاعات خام مانند شماره تلفن و ایمیل را پس از دریافت خودکار هش‌گذاری می‌کند یا نه، پاسخ روشنی نداد.
با دانستن این سازوکار، شاید اولین راه‌حل این باشد که «شخصی‌سازی تبلیغات» را خاموش کنید.
این کار مانع استفاده از چت‌های قبلی، فعالیت‌ها و ترجیحات شما برای انتخاب آگهی می‌شود؛ اما جلوی همه هدف‌گیری‌ها را نمی‌گیرد. اوپن ای آی می‌گوید حتی در این حالت هم، موضوع همان گفت‌وگویی که اکنون در آن هستید می‌تواند برای انتخاب تبلیغ استفاده شود.
در نهایت، این آزمایش شاید ثابت نکند تبلیغ‌دهندگان چت‌های خصوصی شما را می‌خوانند؛ اما هشدار قبلی نوشدارو را ملموس‌تر می‌کند: چت‌بات‌ها هرچند شبیه یک هم‌صحبت بی‌طرف به نظر می‌رسند، اما در نهایت یک محصول تجاری‌اند.
✍️دانیال طبایی
برای خواندن خبرهای دنیای هوش مصنوعی، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
هشدار زلزله اندروید به بیش از ۲۰۰ منطقه رسید؛ ایران هم در فهرست پشتیبانی قرار دارد
چند ثانیه هشدار پیش از رسیدن لرزش شدید می‌تواند فرصت کوتاهی برای پناه‌گرفتن ایجاد کند. گوگل اکنون دامنه دسترسی به این قابلیت را بیش از دو برابر کرده که ایران هم در میان آنها قرار گرفته است.
این سامانه از شتاب‌سنج مجموعه‌ای از گوشی‌های اندرویدی مانند شبکه‌ای از لرزه‌سنج‌های کوچک استفاده می‌کند. وقتی چند گوشی در یک منطقه لرزش مشابهی ثبت کنند، سرورهای گوگل داده‌ها را بررسی می‌کنند و ممکن است برای کاربران محدوده در معرض خطر هشدار بفرستند. نحوه کار آن را پیش‌تر در مطلب گوشی چگونه پیش از زلزله خبرتان می‌کند توضیح داده‌ایم.
در ادامه، با انواع هشدارهای زلزله اندروید، شرایط دریافت آنها و روش فعال‌سازی این قابلیت در ایران آشنا می‌شویم.
▪️ سه سطح هشدار برای شدت‌های متفاوت
کاربران ممکن است با توجه به شدت تخمینی لرزش، یکی از این سه هشدار را ببینند:
• آگاه باشید (Be Aware): اطلاع از شناسایی لرزش خفیف در نزدیکی کاربر
• آماده باشید (Be Ready): هشدار درباره لرزش شدیدتر و آماده‌شدن برای اقدام
• اقدام کنید (Take Action): هشدار تمام‌صفحه برای لرزش متوسط یا شدید همراه با توصیه‌های فوری ایمنی
گوگل می‌گوید طی ماه‌های آینده هشدار «آماده باشید» اطلاعات بیشتری مانند نقشه محدوده شناسایی لرزش، بزرگی تخمینی زلزله و اقدامات ایمنی پیشنهادی را نمایش خواهد داد.
▪️چگونه هشدار زلزله را فعال کنیم؟
این قابلیت معمولاً به‌صورت پیش‌فرض روشن است؛ اما برای بررسی آن:
• وارد تنظیمات (Settings) گوشی شوید؛
• بخش ایمنی و شرایط اضطراری (Safety & emergency) را باز کنید؛
• روی هشدارهای زمین‌لرزه (Earthquake alerts) بزنید؛
• در نهایت مطمئن شوید گزینه هشدارهای زمین‌لرزه روشن است.
اگر گزینه ایمنی و شرایط اضطراری (Safety & emergency) را پیدا نکردید، این مسیر را امتحان کنید:
• وارد تنظیمات (Settings) گوشی شوید؛
• بخش مکان (Location) را باز کنید؛
• روی پیشرفته (Advanced) بزنید؛
• وارد هشدارهای زمین‌لرزه (Earthquake alerts) شوید؛
• مطمئن شوید این گزینه روشن است.
اگر این مسیر نیز در گوشی شما وجود نداشت، عبارت Earthquake alerts را در نوار جست‌وجوی تنظیمات وارد کنید.
▪️برای دریافت هشدار چه چیزهایی باید روشن باشد؟
این قابلیت برای گوشی‌های دارای اندروید ۶ و جدیدتر ارائه شده و به خدمات گوگل پلی (Google Play services) وابسته است. وجود گزینه Earthquake alerts در تنظیمات، مطمئن‌ترین راه برای تشخیص پشتیبانی گوشی شماست.
برای دریافت هشدار باید این موارد فعال باشند:
• موقعیت مکانی (Location)
• وای‌فای یا اینترنت همراه (Wi-Fi or Mobile data)
• هشدارهای زمین‌لرزه (Earthquake alerts)
▪️برای فعال‌سازی به VPN هم نیاز داریم؟
گوگل ایران را در فهرست مناطق پشتیبانی‌شده قرار داده و در راهنمای رسمی خود، VPN را شرط دریافت هشدار ندانسته است. بااین‌حال، در آزمایش نوشدارو این بخش بدون VPN پیام «در منطقه شما در دسترس نیست» نشان داد و پس از اتصال VPN فعال شد.
این تفاوت ممکن است به عرضه تدریجی قابلیت یا نحوه تشخیص منطقه و شبکه مربوط باشد. بنابراین، اگر همین پیام را دیدید، پس از به‌روزرسانی گوشی و سرویس‌های گوگل، اتصال با VPN را هم امتحان کنید؛ اما توجه داشته باشید که نمایش یا فعال‌شدن گزینه با VPN، دریافت قطعی هشدار را تضمین نمی‌کند.
برای دریافت هشدار باید اینترنت، موقعیت مکانی و گزینه Earthquake alerts روشن باشند.
▪️هشدار زلزله اندروید چه محدودیت‌هایی دارد؟
اگر هشدار زلزله دریافت کردید، آن را جدی بگیرید و توصیه‌های ایمنی را انجام دهید؛ اما فعال‌بودن این قابلیت به این معنا نیست که گوشی حتماً پیش از هر زلزله‌ای به شما خبر می‌دهد.
این سامانه زلزله را پیش‌بینی نمی‌کند؛ پس از آغاز زمین‌لرزه، لرزش‌های اولیه را شناسایی می‌کند و می‌کوشد پیش از رسیدن امواج شدیدتر هشدار بفرستد.
اگر به کانون زلزله نزدیک باشید، ممکن است فرصت کافی وجود نداشته باشد و هشدار هم‌زمان با لرزش یا پس از شروع آن برسد.
طبق راهنمای رسمی اندروید، ممکن است بعضی زمین‌لرزه‌ها شناسایی نشوند یا بزرگی و شدت آنها دقیق برآورد نشود. بنابراین، این قابلیت ابزار مفیدی است؛ اما جای آمادگی قبلی و هشدارهای رسمی را نمی‌گیرد.
✍️ دانیال طبایی
برای دریافت راهنماهای کاربردی جهت محافظت از خود و دیگران در شرایط بحران، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
قابلیت‌های امنیتی تازه اندروید: گوگل برای مقابله با کلاهبرداری‌های پیامکی و تلفنی دست به کار شد
گوگل مجموعه‌ای از قابلیت‌های تازه را برای مقابله با کلاهبرداری در اندروید معرفی کرده است. این ابزارها پیام‌های مشکوک را تشخیص می‌دهند، جلوی فعال شدن پنهانی انتقال تماس را می‌گیرند و هنگام اشتراک صفحه اطلاعات حساس را پنهان می‌کنند.
▪️ محافظت پیشرفته در پیام‌رسان گوگل
اولین قابلیت «حالت محافظت تقویت‌شده» (Enhanced protection) است که به پیام‌رسان گوگل اضافه می‌شود. فعال‌کردن این تنظیم اختیاری است و گوگل می‌گوید عرضه آن طی هفته‌های آینده آغاز می‌شود.
این قابلیت هنگام گفت‌وگو با فرستنده‌ای که شماره‌اش در مخاطبان کاربر ذخیره نشده، از مدل‌های ابری جمنای برای تحلیل زمینه مکالمه و شناسایی کلاهبرداری‌های پیچیده‌تر استفاده می‌کند. پردازش ابری در بستر «رایانش خصوصی هوش مصنوعی» انجام می‌شود.
طبق توضیح گوگل، داده‌ها در این بستر رمزگذاری می‌شوند و در یک محیط اختصاصی و محافظت‌شده پردازش می‌شوند؛ به ادعای شرکت، محتوای پردازش‌شده حتی در اختیار خود گوگل نیز قرار نمی‌گیرد. البته اگر کاربر پیامی را به‌عنوان هرزنامه گزارش کند، می‌تواند محتوای آن پیام را برای بررسی به گوگل بفرستد.
علاوه بر این، «جمنای نانو» (Gemini Nano) روی دستگاه با استفاده از سیگنال‌های لحظه‌ای وب ارزیابی می‌کند که آیا یک لینک ناشناخته قابل‌اعتماد به نظر می‌رسد یا نه و پیش از بازشدن لینک به کاربر هشدار می‌دهد.
این قابلیت روی سری پیکسل ۱۰، سری گلکسی اس۲۶ سامسونگ، گوشی‌های تاشوی گلکسی زد فلیپ و زد فولد ۸ و چند گوشی دیگر عرضه می‌شود. گوشی‌های قدیمی‌تر و بیشتر گوشی‌های میان‌رده دست‌کم فعلاً این قابلیت را نمی‌گیرند. از طرفی در این بیانیه نیامده که این قابلیت‌ها در کدام کشورها و برای کدام زبان‌ها فعال می‌شوند. بنابراین هنوز روشن نیست کاربران ایرانی و پیام‌های فارسی را پوشش می‌دهند یا نه.
▪️ تشخیص کلاهبرداری در اعلان‌ها
پیش از این قابلیت «تشخیص کلاهبرداری» در بخش اعلان‌های چت برای گوشی‌های پیکسل راه‌اندازی شده بود.
این ویژگی به کاربر کمک می‌کند تا پیش از باز کردن پیام‌رسان و از طریق نوار اعلان متوجه پیام‌های مشکوک بشود. با همکاری سایر سازندگان دستگاه‌های اندرویدی (از جمله شیائومی، موتورولا، آنر و وان‌پلاس)، این ویژگی تا اواخر سال ۲۰۲۶ برای صدها میلیون کاربر دیگر نیز فعال خواهد شد.
▪️حفاظت از حریم خصوصی در اشتراک‌گذاری صفحه و تماس‌ها
گوگل چند لایه امنیتی دیگر را نیز برای مقابله با سرقت اطلاعات در نظر گرفته است.
در دستگاه‌های مجهز به اندروید ۱۵ و نسخه‌های جدیدتر، طی همین ماه قابلیتی اضافه می‌شود که هنگام اشتراک‌گذاری صفحه‌نمایش، رمزهای عبور و اطلاعات کارت بانکی را در مرورگر کروم و اندروید «وب‌ویو» به صورت خودکار پنهان می‌کند. این سپر امنیتی از افشای اطلاعات حساس هنگام اشتراک‌گذاری صفحه با دیگران جلوگیری می‌کند.
سپر امنیتی دوم برای جلوگیری از انتقال پنهانی و ناخواسته تماس‌ها طراحی شده است. اگر کسی انتقال تماس خط شما را برای شماره خودش فعال کند، تماس‌های شما به گوشی او هدایت می‌شود.
خطرش این است که بعضی سرویس‌ها کد تأیید را با تماس صوتی می‌فرستند. در این صورت کلاهبردار می‌تواند کد ورود به حساب‌های شما را دریافت کند.
برای جلوگیری از این ترفند اندروید مانع فعال‌سازی مخفیانه انتقال تماس توسط برنامه‌ها می‌شود و در صورت فریب کاربر برای شماره‌گیری کدهای دستوری، به وی هشدار می‌دهد. این ویژگی از اوایل آذر ماه برای سری پیکسل و چند گوشی دیگر ارائه خواهد شد.
گوگل یک قابلیت دیگر را هم فعلاً فقط در برزیل و با همکاری بانک‌های آن کشور آزمایش می‌کند. این ویژگی تماس‌های ورودی را در لحظه بررسی می‌کند و اگر تماس‌گیرنده واقعاً از طرف بانک نباشد، تماس را قطع و به کاربر هشدار می‌دهد. گوگل می‌گوید از زمان راه‌اندازی این ویژگی در خرداد، بیش از ۳ میلیون تماس جعلی را مسدود کرده است.
در نهایت اما مثل همیشه امنیت هیچ‌گاه صددرصدی نیست و این قابلیت‌ها هم می‌توانند تنها بخشی از کلاهبرداری‌ها را تشخیص دهند، اما مصونیت کامل ایجاد نمی‌کنند؛ خود گوگل نیز هشدار می‌دهد که سامانه تشخیص کلاهبرداری ممکن است همه پیام‌های فریب‌کارانه را شناسایی نکند.
✍️ یونس مرادی
نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
