İSTANBUL’DA SELİN GELECEĞİ YERLER BELLİYDİ PEKİ, ÖNLEMLERİN KAÇI ALINDI… İstanbul’u yalnızca yağmur değil; yıllardır biriken altyapı sorunları, yanlış şehirleşme ve yönetilemeyen riskler felç etti. 14–15 Ekim’de Esenyurt Haramidere’de su altında kalan iş yerlerini, Kağıthane ve Alibeyköy’de taşan dereleri, Ayazağa’da sürüklenen araçları, su dolan alt geçitleri ve kilitlenen ulaşımı gördük. Canlarımızı kaybettik. Karşılaştığımız manzara İstanbul’un afetlere hazırlığını ciddi biçimde sorgulamamıza neden oldu. Yağmur yağmasa trafik felç, yağmur yağsa şehir felç. Ancak asıl vahim olan, yaşadığımız taşkınların önemli bölümünün öngörülebilir riskler arasında bulunmasıdır. Tarım ve Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından Şubat 2023’te hazırlanan Marmara Havzası Taşkın Yönetim Planı, İstanbul’un riskli derelerini, yapılması gereken yatırımları, sorumlu kurumları ve uygulama takvimlerini ayrıntılarıyla ortaya koyuyor. Üstelik planda yalnızca genel uyarılar yok, somut mühendislik tedbirleri var: Kağıthane Deresi: Yaklaşık 28 kilometrelik yatak düzenlemesi ve 37 köprü ile menfezin iyileştirilmesi. Alibey Deresi: Yatak düzenlemeleri ve 25 geçiş yapısının taşkın kapasitesinin artırılması. Ayazağa Deresi: 10 geçiş yapısının iyileştirilmesi, göletlerde taşkın kontrolü ve sel kapanı. Haramidere: Yatak düzenlemeleri, 12 geçiş yapısının iyileştirilmesi ve yıllık temizlik. Tavukçu Deresi: Yaklaşık 9,8 kilometrelik yatak düzenlemesi ve 44 geçiş yapısının yenilenmesi. Bu tedbirlerin önemli bir bölümü için 2023–2025 uygulama dönemi öngörülmüş. Yani bugün tartışmamız gereken, risklerin bilinip bilinmediği değil; bilinen risklere karşı hangi tedbirlerin zamanında alındığıdır. Şimdi İBB, İSKİ, DSİ, Karayolları ve ilgili bütün kurumlarda Hangi projeler tamamlandı Hangi köprü ve menfezler yenilendi Kaç kilometre dere yatağı ıslah edildi Hangi yatırımlar gecikti ve neden Yapılan işler belgeleriyle, yapılamayanlar gerekçeleriyle açıklanmalıdır. Prof. Dr. @Mikdatca hocamızın kent selleri üzerine çalışmalarında vurguladığı gibi, afet yönetimi yalnızca selden sonra kurtarma yapmak değildir; riskleri önceden azaltmak, erken uyarıları somut tedbirlere dönüştürmektir. İstanbul’un İBB bütçe öncelikleri de bu açıdan sorgulanmalıdır. İştirakler hariç yaklaşık 940 milyar liralık bütçe ve İSKİ’nin yatırım payındaki gerileme nedeni ilgili yılların kesin hesapları üzerinden açıklığa kavuşturulmalıdır. Çünkü büyük bütçeler tek başına başarı değildir. Asıl başarı, kamu kaynaklarının insan hayatını koruyan yatırımlara dönüşmesidir. İstanbul’un geçmişten gelen yapısal sorunları elbette var. 2024 seçimleri öncesinde trafik sorunu sorulduğunda verilen “Kucaklaşacağız” cevabını hatırlıyorum. Kucaklaşmak güzeldir ama İstanbul’un dereleri romantik vaatlerle değil, mühendislikle yönetilir. Artık yapılması gereken bellidir. Marmara Havzası Taşkın Yönetim Planı esas alınarak İSTANBUL SEL VE TAŞKIN RİSKİNİ AZALTMA SEFERBERLİĞİ başlatılmalıdır. 2023–2025 döneminde öngörülen bütün tedbirler denetlenmeli; eksik yatırımlar, sorumlu kurumları, bütçeleri ve tamamlanma tarihleriyle kamuoyuna açıklanmalıdır. Dere havzaları bütüncül yönetilmeli, taşkın alanları korunmalı, drenaj sistemleri güçlendirilmeli, kritik alt geçitlerde otomatik kapatma ve erken uyarı sistemleri yaygınlaştırılmalıdır. Her İstanbullu, yaşadığı mahallenin taşkın riskini ve bu riski azaltmak için hangi çalışmaların yapıldığını bilmelidir. Sahada fedakârca çalışan personelin emeği değerlidir. Ancak onların gayreti, yönetimlerin planlama ve yatırım sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Afet yönetiminde başarı, selden sonra kaç aracın sahaya çıktığıyla değil; sel gelmeden önce kaç riskin ortadan kaldırıldığıyla ölçülür. İstanbul’un ihtiyacı yeni vaatler, reklam kampanyaları ve mazeretler değil; mevcut planların uygulanması, şeffaf denetim ve hesap verebilir yönetimdir. İBB deprem ve doğal afetler komisyonu olarak da bizler mecliste kaç kez yazdık, raporladık, anlattık…