PhD in History of Science, also a perpetual student of History School | حل مسائل ایران، زمانی ممکن است که ایران به مسأله‌ی اساسی ایرانیان مبدّل شود
Joined January 2022
- Tweets1.8K
- Following285
- Followers1.5K
- Likes129
Pinned Tweet
سقوط گرجستان و دومینوی بیداری ایرانیان
ماجرای جنگ‌های ایران و روس، تکانه‌ای بود که به بیداری ایرانیان انجامید. وجه مهم‌تر، اما مساله گرجستان بعنوان آغازگر این مناقشات بود؛ اینکه گرجستان تمایل به روسیه پیدا کرده بود و این، انکارناپذیر است. به روایت عباسقلی‌آقا باکیخانوف، [۱/۱۰]
پیش‌بینیِ مغولی از جامعه‌ی امروز ایران
بنظر، تحلیل‌های عبید زاکانی، هنوز برای جامعه‌ی ایرانی کارآمدی داشته باشد. او که در عصر مغولان می‌زیسته، قاضی را، "آنکه همه او را نفرین کنند"، وکیل را آنکه حق را باطل گرداند، رشوه را کارسازِ بیچارگان، دلّال را حرامیِ بازار، طبیب را جلَاد، 👇
ادامه ۱- کلیّات عبید زاکانی (شامل قصاید، غزلیات، قطعات، رباعیّات، مثنویات، مقابله با نسخهٔ مصحح استاد فقید عباس اقبال و چند نسخهٔ دیگر)، شرح و تعبیر و ترجمهٔ لغات و آیات و عبارات عربی از پرویز اتابکی (تهران: زوّار، ۱۳۴۳ چ۲)، ص۳۱۷-۳۱۶.
۲- عبید زاکانی، "رسالهٔ اخلاق الاشراف،" [۷/۸]
ادامه‌ی ۲- کلیّات عبید زاکانی (شامل قصاید، غزلیات، قطعات، رباعیّات، مثنویات، مقابله با نسخهٔ مصحح استاد فقید عباس اقبال و چند نسخهٔ دیگر)، شرح و تعبیر و ترجمهٔ لغات و آیات و عبارات عربی از پرویز اتابکی (تهران: زوّار، ۱۳۴۳ چ۲)، ص۱۶۰. [۸/۸]
#ایران_پیشامدرن
اسطوره‌های پارسی و آغازِ تاریخ غرب
بنظر، تاریخ برای غرب، یک مسأله باشد. اما این مسأله، آغازی دارد و آن، آغاز روایت تاریخ غرب از شرق است و آثاری چون گاهشماری یوحنا، اسقف نیکیو، گواه این امر هستند. نکته‌ی درخور تأمّل، اما نقش پُررنگ پارسیان در روایت غربی از تاریخ آغازین غرب است.👇
گزاره‌ای که ریشه‌های آغازین بخشی از تاریخ اساطیری غرب را در شرق بصورت عمومی، و در گستره‌ی تاریخ پارس بصورت خصوصی آن، می‌بیند. اسطوره‌ها نیز آغازی دارند و این آغاز برای غرب، شاید که با اسطوره‌های پارسی آغاز شود؛ اسطوره‌هایی که در مواردی، با اسطوره‌های ایرانشهری تفاوت داشتند. [۴/۵]
منبع:
۱- یوحنا، تاریخ‌نامه یوحنا، سکوپای نیکیو، ترجمه‌ی محمود فاضلی بیرجندی (تهران: نشربرسم، ۱۴۰۰)، ص۴۰. [۵/۵]
#ایران_پیشامدرن
عربِ ایرانی‌شده
فاتحان عرب آمدند و مفتوحان یا همان مَوالی، برده شدند. اما آنها بردگانی چراغ به دست بودند و بتدریج، تأثیرات فرهنگی آنها بر فاتحان، خود را نشان داد. چیزی که عرب، شاید در خواب هم نمی‌دید. یاقوت حَمَوی، درباره‌ی خالد بن‌یزید مُکدی، یکی از همین مَوالی آورده که او، 👇
بخشی از پروژه‌ی ذهنی درازمدّت مَوالی بوده است. بنظر، مَوالی، گواه این واقعیت بودند که جاده‌ی فرهنگ در سده‌های نخست عصر اسلامی، جاده‌ای دو سویه بوده است. بنظر، آنها توانستند بخشی از عرب را به سیمای عجم درآوردند؛ آنچه در فرهنگ عرب ساکن خراسان و سیستان رخ داد، گواه خوبی است. [۴/۵]
منبع:
۱- یاقوت بن‌عبدالله حموی، معجم الادباء، ترجمه و پیرایش عبدالمحمّد آیتی (تهران: سروش (انتشارات صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران)، ۱۳۹۱ چ۲)، ج۱، ص۵۲۹ و ۵۶۳. [۵/۵]
#اسلام_پژوهی
آغاز انحطاط دولت ایرانیان
بنظر، انحطاط دولت در ایران، با خلع هرمزد چهارم ساسانی آغاز شده باشد. جایی که اراده‌ی بزرگان یک کشور و نیز شورشیان در یک نقطه، همپوشانی کرد و موجب انحطاط نظم سیاسی مستقری شد که چرخ‌های آن درست می‌چرخیدند. تلاقی خلع هرمزد توسط بزرگان و شورش بهرام چوبین،👇
پشت کردن اعراب خراسان به امویان در هنگام برآمدن سیاه‌جامگان و تا گزارش‌های جسته و گریخته‌ی تحریک مغولان از سوی عبّاسیان برای مقابله با خوارزمشاهیان. در همه‌ی آنها، بازنده‌ی بزرگ، بزرگان ایرانشهر بوده‌اند. بنظر، انحطاط دولت ایرانی، زمینه‌ساز انحطاط حیات ایرانیان هم بوده است. [۸/۹]
منبع:
۱- تئوفیلاکتوس سیموکاتا، تاریخ، گرداننده به فارسی محمود فاضلی بیرجندی (تهران: کتاب سده، ۱۴۰۲ چ۳)، ص۱۹۴ و ۲۰۰-۱۹۸. [۹/۹]
#ایران_پیشامدرن