ریچارد بنت، گزارشگر ویژهی سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر افغانستان، میگوید تالبان هیچ نشانهای از آمادهگی برای اصلاح سیاستهای سرکوبگرانه و تبعیضآمیز خود نشان ندادهاند و با صدور فرمانهای بیشتر، محدودیتها بر شهروندان، بهویژه زنان و دختران، را گسترش دادهاند.
آقای بنت روز چهارشنبه، ۲۸ اکتوبر، در نشست کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل متحد دربارهی حمایت و ارتقای حقوق بشر، از جامعه جهانی خواست در برابر نقض حقوق بشر در افغانستان موضعی هماهنگتر و جدیتر اتخاذ کند. بهگفتهی او، محکومیتهای لفظی تاکنون نتوانسته است از ادامه و تشدید این نقضها جلوگیری کند.
او هشدار داد که پس از پنج سال از بازگشت تالبان به قدرت، سرکوب و تبعیض نهادینهشده در افغانستان نهتنها کاهش نیافته، بلکه با صدور بیش از ۲۰۰ فرمان و دستورالعمل شدت گرفته است؛ روندی که پیامدهای مخربی برای زندهگی مردم، بهویژه زنان و دختران، داشته است.
گزارشگر ویژهی سازمان ملل با اشاره به اینکه حدود دو سوم جمعیت افغانستان کمتر از ۲۵ سال سن دارند، درباره پیامدهای محرومیت بیش از ۲.۶ میلیون دختر از آموزش ابراز نگرانی کرد.
او گسترش مدارس جهادی، افزایش کار کودکان، فروش کودکان از سوی خانوادههای نیازمند و بالا رفتن موارد خودکشی در میان دختران را از جمله چالشهای جدی دانست و هشدار داد که ادامه این وضعیت میتواند آینده افغانستان و ثبات منطقه را با خطر روبهرو کند.
بنت در بخش دیگری از سخنانش به تلفات غیرنظامیان در درگیریهای مرزی میان افغانستان و پاکستان اشاره کرد. بر بنیاد گزارش یوناما، این درگیریها در سال گذشته بیش از ۵۱۲ کشته و ۱۲۰۰ زخمی برجا گذاشته که بیشتر قربانیان را زنان و کودکان تشکیل میدهند.
او همچنین به حمله هوایی ماه مارچ به یک مرکز ترک اعتیاد در کابل اشاره کرد که بر اساس آمار ارائهشده، ۲۶۹ کشته برجا گذاشته است؛ رویدادی که بهگفتهی او، درباره آن گزارشی از انجام تحقیقات ارائه نشده است.
در همین حال، بازگشت و اخراج گسترده شهروندان افغانستان از ایران و پاکستان، فشار بر منابع و خدمات بشردوستانه را افزایش داده است. بنت گفت حدود ۶۰ درصد بازگشتکنندهگان را کودکان و جوانان تشکیل میدهند.
بهگفتهی او، برخی از بازگشتکنندهگان بهدلیل ارتباط با حکومت پیشین، فعالیتهای حقوق بشری یا تعلقات قومی و مذهبی، با خطر بازداشت خودسرانه، غصب املاک و مجازاتهای سخت مواجهاند. هزارهها، هندوها و سیکها از جمله گروههایی هستند که در این زمینه نگرانیهایی درباره وضعیت آنان مطرح شده است.
ریچارد بنت از جامعه جهانی و کشورهای عضو سازمان ملل خواست تا زمانی که تالبان تغییرات عملی و قابل سنجشی در سیاستهای خود ایجاد نکردهاند، از عادیسازی روابط با این گروه و مشروعیتبخشی به آن خودداری کنند.
او تأکید کرد که تعامل با تالبان نباید به بهای نادیدهگرفتن حقوق اساسی مردم افغانستان و عادیسازی آنچه «آپارتاید جنسیتی» خوانده میشود، تمام شود.
گزارشگر ویژه سازمان ملل همچنین از کمککنندگان بینالمللی خواست حمایت مالی از برنامههای بشردوستانه در بخشهای آموزش، سلامت روان، ماینروبی و تغذیه را ادامه دهند و در کنار مردم افغانستان باقی بمانند.
نصیر احمد فایق، سرپرست نمایندهگی افغانستان در سازمان ملل متحد، با ابراز نگرانی از وخامت وضعیت حقوق بشری و بحران انسانی در کشور، خواستار لغو فوری محدودیتها و اقدامهای سرکوبگرانه تالبان علیه زنان، دختران و اقلیتها شد.
آقای فایق در نشست کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل گفت که سیاستها و مقررات تالبان با آموزههای اسلامی و سنتهای مردم افغانستان سازگار نیست و ادامهی آنها پیامدهای گستردهای برای جامعه افغانستان دارد.
او همچنین از تداوم بازداشت، شکنجه و کشتار نظامیان پیشین، با وجود اعلام عفو عمومی از سوی تالبان، انتقاد کرد. فایق با استناد به گزارش هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) گفت که از اکتوبر ۲۰۲۵ تا جون ۲۰۲۶، دستکم ۲۷ نظامی پیشین کشته شدهاند.
سرپرست نمایندهگی افغانستان در سازمان ملل، با قدردانی از گزارش ریچارد بنت، گزارشگر ویژه این سازمان در امور حقوق بشر افغانستان، وضعیت کنونی کشور را به معنای از بین رفتن فرصتهای یک نسل کامل توصیف کرد.
بهگفتهی او، محرومیت میلیونها دختر از آموزش و بستهماندن دروازههای مکتبهای متوسطه و دانشگاهها به روی زنان و دختران، افزون بر آسیبزدن به زندهگی آنان، آینده افغانستان را نیز با تهدید جدی روبهرو کرده است.
فایق از گسترش مدرسههای ایدئولوژیک و جهادی به جای آموزشهای معیاری برای پسران نیز ابراز نگرانی کرد و گفت که افزایش کار کودکان و فراهمشدن زمینه جذب آنان در گروههای مسلح، از دیگر پیامدهای نگرانکننده وضعیت کنونی است. او بر ضرورت پشتیبانی جامعه جهانی از برنامههای آموزشی آنلاین و آموزشهای مبتنی بر جامعه تأکید کرد.
وی سرکوب فعالان مدنی، خبرنگاران و بازداشتهای خودسرانه را نیز از موارد نگرانکننده در رویکرد تالبان دانست.
فایق با اشاره به بازگشت بیش از پنج میلیون پناهجو از کشورهای همسایه به افغانستان از اکتوبر ۲۰۲۱ تاکنون، گفت که بسیاری از این افراد زیر فشار و بدون برخورداری از حمایت کافی به کشور بازگشتهاند.
او از کشورهای میزبان خواست اصل «عدم بازگرداندن اجباری» را رعایت کنند و از بازگرداندن افرادی که ممکن است با خطر مواجه شوند، خودداری ورزند.
سرپرست نمایندهگی افغانستان در سازمان ملل در بخش دیگری از سخنانش تأکید کرد که هرگونه تعامل جامعه جهانی با تالبان باید به رعایت معیارهای مشخص حقوق بشری وابسته باشد و نباید به عادیسازی سیاستهایی منجر شود که او آنها را مصداق آپارتاید جنسیتی دانست.
او خواستار ادامهی بدون وقفه کمکهای بشردوستانه در بخشهای آموزش، صحت و معیشت شد و بر تقویت سازوکارهای مستقل بینالمللی و نقش دادگاه کیفری بینالمللی در تأمین عدالت و پاسخگو ساختن عاملان نقض حقوق بشر تأکید کرد.
فایق در پایان گفت که رسیدهگی پایدار به بحران افغانستان، مستلزم راهاندازی روند صلحی با محوریت مردم کشور و تشکیل دولتی فراگیر و پاسخگو است که مشروعیت خود را از اراده مردم بگیرد.
نماینده اسپانیا در سازمان ملل متحد، به نمایندگی از ۵۵ کشور عضو و ناظر این سازمان، سیاستهای تالبان در قبال زنان و دختران در افغانستان را تبعیض سیستماتیک و نهادینهشده توصیف کرده و آن را مصداق «آپارتاید جنسیتی» دانسته است. او از جامعه جهانی خواسته است که از عادیسازی روابط با تالبان جلوگیری کند.
آنا خیمنس، نماینده اسپانیا، با قدردانی از تلاشهای گزارشگر ویژه سازمان ملل برای مستندسازی وضعیت حقوق بشر در افغانستان گفت که تالبان از زمان بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱ تاکنون، بیش از ۱۶۰ فرمان محدودکننده علیه زنان و دختران صادر کردهاند.
او ادامهی ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، محرومیت زنان از حق کار، محدودیتهای شدید بر رفتوآمد و جلوگیری از حضور آنان در عرصه عمومی را محکوم کرد و نسبت به تشدید این محدودیتها ابراز نگرانی نمود.
نماینده اسپانیا هشدار داد که نقض گسترده و سازمانیافته حقوق زنان و دختران در افغانستان ممکن است بر اساس قوانین بینالمللی، مصداق آزار و اذیت جنسیتی و جنایت علیه بشریت باشد.
او تأکید کرد که کشورهای حامی این موضع از تلاشهای حقوقی بینالمللی برای شناسایی عاملان این موارد، پیگرد آنان و پاسخگو ساختن مسئولان حمایت میکنند.
خیمنس تأکید کرد که وضعیت کنونی افغانستان نباید به شرایطی عادی و پذیرفتهشده در جامعه جهانی تبدیل شود. بهگفتهی او، هرگونه تعامل بینالمللی با تالبان باید بر اصول حقوق بشر استوار باشد و با حمایت از صدای زنان و جامعه مدنی افغانستان همراه باشد.
نماینده اسپانیا همچنین خواستار لغو فوری فرمانهای محدودکننده تالبان، بازگشایی مکتبها و دانشگاهها به روی دختران و فراهمشدن زمینه اشتغال زنان شد.
او بر ضرورت رفع محدودیتها از فعالیتهای بشردوستانه و رعایت کامل تعهدات بینالمللی افغانستان در زمینه حقوق بشر نیز تأکید کرد.
نمایندهی بریتانیا در نشست کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل متحد گفته است که لندن از وضعیت حقوق بشر در افغانستان زیر حاکمیت تالبان بهشدت نگران است و تلاشهای خود را برای پاسخگو ساختن این گروه در قبال اقداماتش ادامه خواهد داد.
او روز چهارشنبه، ۶ عقرب، با اشاره به محدودیتهای گسترده علیه زنان و دختران افغانستانی گفت که محرومیت آنان از حضور در عرصه عمومی، آموزش، اشتغال و مشارکت در تصمیمگیریها، میلیونها شهروند را از حقوق و آزادیهای اساسیشان محروم کرده است.
نماینده بریتانیا تأکید کرد که کشورش برای حمایت از حقوق بشر در افغانستان، با شرکای بینالمللی خود همکاری خواهد کرد و به تلاشها برای دفاع از حقوق همه شهروندان این کشور ادامه میدهد.
او همچنین محدودیت بر آزادی بیان، آزادی اجتماعات و آزادی مذهب و عقیده، کاهش زمینه فعالیت جامعه مدنی و رسانههای مستقل و وضعیت اقلیتهای قومی و مذهبی را از موارد نگرانکننده در افغانستان عنوان کرد.
نماینده بریتانیا در بخش دیگری از سخنانش گفت که لندن، همسو با نگرانیهای گزارشگر ویژهی سازمان ملل متحد، درباره پیامدهای سیاستهای تالبان بر کودکان افغانستانی و تأثیرات درازمدت آن بر آینده این کشور نیز ابراز نگرانی میکند.
او در همین زمینه از گزارشگر ویژهی سازمان ملل پرسید که جامعه جهانی برای کاهش پیامدهای بلندمدت سیاستهای تالبان بر حقوق کودکان، دسترسی آنان به آموزش و فرصتهای آیندهشان چه اقدامهای بیشتری میتواند روی دست گیرد.
دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد در تازهترین گزارش خود از افزایش چشمگیر کشت و تولید تریاک در افغانستان خبر داده است. بر اساس این گزارش که روز پنجشنبه، ۷ عقرب، منتشر شد، میزان تولید تریاک در سال ۲۰۲۶ به نزدیک ۱۵۰۰ تن رسیده؛ در حالی که این رقم در سال گذشته حدود ۳۰۰ تن بود.
گزارش نشان میدهد که افزایش تولید تنها به گسترش زمینهای زیر کشت محدود نبوده، بلکه بارندهگی بهتر و در نتیجه، افزایش بازدهی محصولات نیز در این روند نقش داشته است. همزمان، ارزیابی این نهاد حاکی از آن است که محدودیتهای اعمالشده بر مواد مخدر در افغانستان در سال جاری نسبت به گذشته کمرنگتر شده است.
بر اساس آمار سازمان ملل متحد، مساحت زمینهای زیر کشت خشخاش از حدود ۱۰ هزار هکتار در سال ۲۰۲۵ به بیش از ۴۳ هزار هکتار در سال ۲۰۲۶ افزایش یافته است. با وجود این رشد، سطح کشت هنوز به میزان ثبتشده پیش از اعمال ممنوعیت نرسیده است.
در حال حاضر، خشخاش در ۱۶ ولایت از مجموع ۳۴ ولایت افغانستان کشت میشود؛ رقمی که در مقایسه با سال گذشته، پنج ولایت افزایش را نشان میدهد. بیشترین سهم کشت، معادل ۷۶ درصد از مجموع زمینهای زیر کشت تریاک، در منطقه شمالشرق کشور متمرکز است و ولایت بدخشان بخش عمده این کشت را در خود جای داده است.
در گزارش دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد آمده است که با افزایش تولید، ارزش مجموع تریاک برداشتشده در سال ۲۰۲۶ برای معاملهگران به حدود ۵۲۵ میلیون دالر رسیده است. این مبلغ معادل تقریبا ۲.۷ درصد تولید ناخالص داخلی افغانستان و ۸.۵ درصد ارزش بخش کشاورزی کشور برآورد شده است.
در همین حال، میانگین قیمت منطقهای هر کیلوگرام تریاک خشک به حدود ۵۰۰ دالر کاهش یافته است. با این وجود، قیمت کنونی همچنان بهمراتب بالاتر از سطح پیش از ممنوعیت است؛ زمانی که بهای هر کیلوگرام تریاک خشک کمتر از ۱۰۰ دالر بود.
یافتههای این گزارش نشان میدهد که برخی کشاورزان برای کاهش احتمال شناسایی و تخریب مزارع خشخاش، شیوههای مختلف پنهانسازی را به کار میگیرند. کشت خشخاش در میان غلاتی مانند گندم و جو، استفاده از زمینهای محصور در داخل دیوارها و کاشت و برداشت محصولات در مراحل مختلف، از جمله این روشها عنوان شدهاند.
بهعنوان نمونه، در ولایت هلمند بیش از ۹۰ درصد مزارع خشخاش بهگونهی پنهانی کشت شدهاند؛ موضوعی که به گفتهی گزارش، شناسایی این مزارع را دشوارتر میسازد.
سازمان ملل متحد همچنین به تفاوت قابلتوجه قیمت تریاک در مناطق مختلف افغانستان اشاره کرده است. بر اساس گزارش، قیمتها در شمالشرق کشور پایینتر و در جنوبغرب بالاتر است. این تفاوت میتواند زمینه را برای گسترش دادوستد غیرقانونی میان مناطق و افزایش قاچاق داخلی فراهم کند.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که ذخایر تریاک باقیمانده از دوره پیش از ممنوعیت رو به پایان است. همزمان، ادامه مشکلات اقتصادی و نبود گزینههای مناسب برای تأمین معیشت کشاورزان، نگرانیها درباره تداوم و حتی افزایش کشت خشخاش در آینده را بیشتر کرده است.
بر اساس ارزیابی سازمان ملل متحد، ترکیب افزایش سطح کشت، رشد تولید و محدودبودن فرصتهای معیشتی جایگزین، وضعیت کشت و تولید تریاک در افغانستان را به یکی از موضوعات مهم در زمینه مبارزه با مواد مخدر تبدیل کرده است.
یک هواپیمای حامل ۴۰ شهروند افغانستان که در آلمان به جرایم مختلف محکوم شده بودند، روز چهارشنبه، ۶ عقرب، در کابل فرود آمد. این افراد پس از سپریکردن بخشی از دوره محکومیتشان در زندانهای آلمان، به افغانستان بازگردانده شدند.
بر اساس گزارشها، بیشتر این افراد مستقیم از زندان به میدان هوایی منتقل شده و سپس با پروازی از فرودگاه لایپزیگ به کابل فرستاده شدهاند. آنان به جرایمی از جمله جرایم جنسی، خشونتآمیز و قاچاق مواد مخدر محکوم شده بودند.
الکساندر دوبرینت، وزیر داخله آلمان، در گفتوگو با روزنامه «بیلد» گفته است که اخراج مجرمان از این کشور به بخشی منظم از سیاست مهاجرتی دولت تبدیل شده است. او بر کنترول مهاجرت، برخورد قاطع با متخلفان و اجرای تصمیمهای قانونی تأکید کرده است.
این پنجمین پرواز اخراج شهروندان افغانستان از آلمان در ماههای اخیر عنوان شده است. در اواسط سنبله، ۱۳ شهروند افغانستان از این کشور اخراج شدند. پیش از آن نیز در ۲۶ جوزا، ۳۰ نفر و در ۶ اسد، ۳۱ نفر دیگر به افغانستان بازگردانده شده بودند. افزون بر این، در سوم سنبله، یک پرواز چارتر حامل ۲۳ مرد افغانستانی در کابل فرود آمده بود.
روزنامه «بیلد» گزارش داده است که وزیر داخله آلمان برای انجام پروازهای منظم اخراج شهروندان افغانستان، با تالبان به توافق رسیده است.
این روند در حالی ادامه دارد که روز یکشنبه، صدها تن در میدانهای هوایی مختلف آلمان در اعتراض به اخراج مهاجران و بازداشت آنان پیش از اخراج، دست به تظاهرات زدند.
جبههی ملی استقلال، جبههی آزادی افغانستان و جبههی متحد افغانستان در اعلامیههای جداگانه از انجام حملههای هدفمند علیه اعضا و نیروهای تالبان در ولایتهای کابل، کنر و زابل خبر دادهاند. بر اساس این اعلامیهها، در این حملهها سه عضو تالبان کشته و سه تن دیگرشان زخمی شدهاند.
جبههی ملی استقلال اعلام کرده است که شام چهارشنبه، ۶ عقرب ۱۴۰۵، نیروهای این جبهه در یک عملیات هدفمند در ولسوالی پغمان ولایت کابل، یکی از اعضای تالبان را هدف قرار داده و کشتهاند.
این جبهه در اعلامیه خود گفته است که عملیاتهایش علیه تالبان ادامه خواهد یافت؛ با این حال، جزئیات بیشتری درباره چگونگی این حمله و هویت فرد کشتهشده ارائه نکرده است.
در رویدادی دیگر، جبههی آزادی افغانستان گفته است که حوالی ساعت ۸ شب سهشنبه، ۵ عقرب، نیروهای این جبهه پاسگاه تالبان را در منطقه نوآباد، مربوط مرکز اسعدآباد، هدف حمله قرار دادهاند.
بر اساس اعلامیه این جبهه، در نتیجه این حمله یک عضو تالبان کشته و سه تن دیگر زخمی شدهاند.
همزمان، جبههی متحد افغانستان اعلام کرده است که نیروهای این جبهه در ولسوالی شهر صفای ولایت زابل، عملیاتی را علیه یکی از اعضای استخبارات تالبان انجام دادهاند که در نتیجه آن، فرد یادشده کشته شده است.
این جبهه درباره زمان دقیق عملیات و هویت فرد هدفقرارگرفته جزئیات بیشتری منتشر نکرده است. تا زمان نشر این گزارش، اطلاعات مستقلی برای تأیید جزئیات این سه رویداد در دست نیست و تالبان نیز تاکنون واکنشی به این ادعاها نشان ندادهاند.
رهبر جبههی استقلال دعوت کمیسیون تماس تالبان برای مذاکره را رد کرد
نوید احمدزی، رهبر جبههی ملی استقلال افغانستان، در واکنش به دعوت کمیسیون تماس تالبان تاکید کرده است که هدف مبارزه این جبهه، دستیابی به امتیازات سیاسی یا سهیمشدن در قدرت با تالبان نیست، بلکه تأمین آزادی، عدالت و حق تعیین سرنوشت مردم افغانستان است.
احمدزی در پاسخ به این دعوتنامه تأکید کرده است که موضع جبههی تحت رهبری او تا زمان شکلگیری یک نظام ملی و مشروع تغییر نخواهد کرد. او گفته است: «مبارزه ما برای امتیاز و تقسیم قدرت با یک حکومت نامشروع نیست؛ بلکه برای آزادی، عدالت و حق تعیین سرنوشت تمام مردم افغانستان است. تا تحقق یک نظام ملی و مشروع، ایستادهگی ادامه دارد.»
دعوت کمیسیون تماس تالبان از چهرهها و گروههای مخالف، بخشی از تلاشهای این کمیسیون برای برقراری ارتباط با مخالفان سیاسی این گروه بهشمار میرود.
این موضعگیری در شرایطی مطرح میشود که مسئله مشروعیت سیاسی تالبان، چگونگی مشارکت جریانهای مختلف در قدرت و ساختار نظام آینده افغانستان همچنان از محورهای اصلی اختلاف میان تالبان و مخالفان این گروه است.
مقامهای پاکستانی میگویند که ارتش این کشور در واکنش به حملهی نیروهای تالبان به منطقه انگور اده در وزیرستان جنوبی، چندین پاسگاه این گروه را در امتداد مرز هدف قرار داده و منهدم کرده است. این اقدام پس از آن صورت گرفت که بر اثر اصابت یک گلوله به خانهای در این منطقه، یک غیرنظامی کشته و پنج عضو دیگر خانوادهاش زخمی شدند.
خبرگزاری اسوشیتدپرس گزارش داده است که نیروهای تالبان با شلیک گلولههای هاوان، مناطق مسکونی و بازار انگور اده در ایالت خیبرپختونخوا را هدف قرار دادهاند. در این رویداد، افزون بر تلفات جانی، شماری از دکانهای بازار نیز آسیب دیدهاند.
سمر هارون بیلور، از مقامهای محلی خیبرپختونخوا، روز سهشنبه در شبکه اجتماعی اکس نوشت که حمله به مناطق مسکونی، خشم باشندگان محل را برانگیخته و ارتش پاکستان در واکنش، چندین پاسگاه تالبان را در عملیاتی تلافیجویانه منهدم کرده است.
یک مقام محلی در وزیرستان جنوبی نیز گفت که نیروهای پاکستانی به این حملهها پاسخ دادهاند. فیصل کریم کندی، والی خیبرپختونخوا، حمله به خانهها و بازار انگور اده را محکوم کرد و آن را «تجاوز بدون تحریک قبلی تالبان» خواند.
مقامهای پاکستانی گفتهاند که نیروهای مرزی این کشور در حالت آمادهباش قرار دارند. تالبان تاکنون درباره این درگیری و ادعای انهدام پاسگاههایشان اظهارنظر نکردهاند و علت آغاز تبادل آتش میان دو طرف نیز روشن نیست.
این رویداد در حالی رخ میدهد که تنشهای مرزی میان پاکستان و تالبان در ماههای اخیر افزایش یافته است. اسلامآباد بارها از تالبان خواسته علیه گروههای مسلحی که به گفتهی پاکستان از خاک افغانستان حمله میکنند، اقدام کنند و این گروه را به پناهدادن به تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) متهم کرده است. تالبان این اتهامها را رد کرده و گفتهاند که اجازه نمیدهند از خاک افغانستان علیه کشورهای دیگر استفاده شود.
جبههی متحد افغانستان اعلام کرده است که یکی از اعضای نیروهای پولیس تالبان در عملیاتی در ولسوالی تگاب ولایت کاپیسا کشته شده است.
این جبهه روز چهارشنبه، ۶ عقرب، با نشر خبرنامهای گفت که این عضو تالبان به نام ملا ثمرگل، در منطقه ملیگر از مربوطات درهنامه ولسوالی تگاب هدف قرار گرفته است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی جبههی متحد افغانستان، ملا ثمرگل در صفوف نیروهای پولیس تالبان فعالیت داشت.
پس از بازگشت تالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱، گروههای مخالف این حکومت در شماری از ولایتهای افغانستان حملههای را علیه نیروهای تالبان انجام دادهاند.
عبدالله خنجانی، سخنگوی جبههی مقاومت ملی افغانستان، میگوید که اکثریت قاطع کشورهای عضو سازمان ملل با واگذاری کرسی افغانستان به تالبان موافق نیستند و این کرسی به نمایندهگان این گروه سپرده نخواهد شد.
آقای خنجانی روز سهشنبه، ۵ عقرب، در پیامی اعلام کرد که در جریان سفرش به نیویارک با شماری از اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد دیدار کرده و درباره وضعیت افغانستان با آنان گفتوگو کرده است.
او با اشاره به موضع کشورهای عضو سازمان ملل نوشت که تصمیم اکثریت قاطع کشورها در مورد واگذار نشدن کرسی افغانستان به تالبان نهایی شده است.
سخنگوی جبههی مقاومت ملی این موضع را نشانهای از عدم پذیرش تالبان بهعنوان نماینده افغانستان از سوی جامعه جهانی دانست و آن را «اطمینان بزرگ» برای افغانستان و مخالفان دموکراتیک تالبان توصیف کرد.
تالبان از زمان بازگشت به قدرت در آگست ۲۰۲۱، بارها خواستار سپردن کرسی افغانستان در سازمان ملل به نمایندهگان خود شدهاند؛ با این حال، کمیته اعتبارنامههای این سازمان تاکنون درباره تغییر نمایندهگی افغانستان تصمیم نهایی نگرفته است.
در حال حاضر، نصیراحمد فایق، دیپلومات حکومت پیشین، سرپرستی نمایندهگی افغانستان در سازمان ملل متحد را بر عهده دارد.
منابع محلی میگویند که تالبان در ادامهی اقدامهای امنیتی در دره عبداللهخیل پنجشیر، بار دیگر خانههای باشندهگان این منطقه را تلاشی کرده و دستکم چهار نفر دیگر را بازداشت کردهاند. این اقدامها در حالی ادامه دارد که حدود دو هفته از انفجار یک موتر رنجر تالبان در این دره میگذرد.
به گفتهی منابع، نیروهای تالبان روز سهشنبه، پنجم عقرب، خانههای باشندهگان منطقه چهاربزی خواجه در دره عبداللهخیل را بازرسی کردند. آنان همچنین ایستهای بازرسی تازهای در این روستا ایجاد کرده و رفتوآمد شبانه ساکنان منطقه را محدود ساختهاند.
یک تن از باشندگان دره عبداللهخیل، افراد بازداشتشده را کبار، مسلم، میرغیاث و غلاماکبر و شیرشاه معرفی کرده است. او گفته که با استقرار یک قطعه نظامی تازه تالبان در این منطقه، فشارها و محدودیتها بر باشندهگان افزایش یافته است.
براساس گزارشها، در ۲۰ میزان، یک موتر رنجر تالبان در منطقه چهاربزی خواجه هدف انفجار قرار گرفت که در نتیجه آن، دستکم یک عضو این گروه کشته شد.
منابع محلی پس از آن رویداد گزارش دادند که تالبان دستکم ۲۱ نفر، بهشمول زنان و کودکان، را بازداشت کردهاند. به گفتهی یکی از منابع، تنها از روستای تهی شیوه نیز ساعاتی پس از انفجار، دستکم ۱۰ نفر بازداشت شدند. این منبع مدعی شده بود که دو تن از بازداشتشدهگان به ریاست ۴۰ استخبارات منتقل شدهاند و از سرنوشت آنان اطلاعی در دست نیست.
باشندهگان دره عبداللهخیل در سوم عقرب نیز گفته بودند که پس از این انفجار، مسئولان قطعه امنیتی تالبان در منطقه تغییر کرده و نیروهای تازه محدودیتهای بیشتری بر زندهگی روزمره مردم وضع کردهاند.
پیش از این نیز، در چهارم جوزا، یک موتر نظامی تالبان در دره عبداللهخیل هدف حمله قرار گرفته بود. «روند سبز» به رهبری امرالله صالح، معاون پیشین ریاستجمهوری افغانستان، مسئولیت آن حمله را برعهده گرفت و مدعی شد که ۱۰ عضو تالبان کشته شدهاند. منابع محلی در آن زمان گفتند که پس از این رویداد، بیش از ۳۰ نفر از سوی تالبان بازداشت شدند.
در همین حال، عبدالله خنجانی، سخنگوی جبههی مقاومت ملی افغانستان، در ۲۸ میزان گفت که تالبان حدود ۷۰۰ پاسگاه امنیتی در پنجشیر ایجاد کرده و نزدیک به ۳۰ هزار نیرو در این ولایت مستقر ساختهاند. این آمار بهگونهی مستقل تأیید نشده است.
عبدالرب رسول سیاف، رهبر پیشین جهادی، از برخورد تالبان با زنان انتقاد کرده و از این گروه خواسته است که از بازداشت و بدرفتاری با آنان خودداری کند.
او زندانهای تالبان را «کثیف و فاسد» خوانده و هشدار داده است که چنین رفتارهایی احساسات اسلامی، انسانی و ملی مردم را جریحهدار میکند.
آقای سیاف روز سهشنبه، پنجم عقرب، در پیامی در شبکههای اجتماعی خطاب به تالبان نوشت که بازداشت زنان و انتقال آنان به زندانهای این گروه، رفتاری نادرست و شرمآور است.
او تأکید کرد که تالبان نباید به زنانی که با آنان محرم نیستند، دستدرازی کنند یا با زندانیکردنشان، احساسات مردم را آسیب بزنند.
او در این پیام به رویداد مشخصی اشاره نکرده است؛ با این حال، اظهاراتش ظاهرا در واکنش به بازداشت زنان و دختران به اتهام رعایتنکردن پوشش مورد نظر تالبان مطرح شده است.
در هفتههای اخیر، تالبان محدودیتها بر پوشش و رفتوآمد زنان را در شماری از ولایتها، بهویژه هرات، تشدید کردهاند. در تازهترین مورد، محتسبان اداره امر به معروف تالبان هفته گذشته دستکم پنج زن و دختر را در جاده لیلامی هرات بازداشت کردند.
همچنین، بر اساس تازهترین گزارش سازمان ملل متحد، مأموران تالبان در یک دوره سهماهه، ۵۲ زن را در کابل و هرات بازداشت کردهاند.
برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد هشدار داده است که گسترش شهر کابل، نیاز به برنامهریزی منظم شهری و سرمایهگذاری بیشتر را افزایش داده است.
این نهاد میگوید با حمایت مناسب، پایتخت افغانستان میتواند به شهری پویا و محل زندهگی مناسب برای میلیونها نفر تبدیل شود.
این نهاد روز سهشنبه، ۵ عقرب، همزمان با نزدیکشدن «روز جهانی شهرها»، نقشههایی از کابل را در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد. این نقشهها نشان میدهند که محدوده شهری کابل در سال ۲۰۲۴ میلادی در مقایسه با سال ۲۰۰۴ بهگونهی چشمگیری گسترش یافته است.
بر اساس گزارشهای سازمان ملل متحد، جمعیت شهرنشین افغانستان در سال ۲۰۲۴ به حدود ۱۱.۴ میلیون نفر رسیده بود. این رقم در دو سال اخیر، در پی بازگشت و اخراج اجباری شمار زیادی از مهاجران از پاکستان و ایران، با افزایش بیشتری روبهرو شده است.
سازمان ملل متحد پیشتر نیز اعلام کرده بود که بیش از ۲۷ درصد جمعیت افغانستان در شهرها زندهگی میکنند. کابل و هرات که از پرجمعیتترین شهرهای کشور بهشمار میروند، با چالشهایی ناشی از رشد سریع جمعیت شهری و تغییرات اقلیمی مواجهاند.
گزارشهای برنامه اسکان بشر سازمان ملل نشان میدهند که در جریان دو دهه نظام جمهوری، روند شهرنشینی در افغانستان افزایش یافت؛ اما بسیاری از شهرها بدون برنامهریزی کافی و ایجاد زیرساختهای مورد نیاز گسترش پیدا کردند.
مهاجرت از روستاها به شهرها، بازگشت مهاجران از کشورهای همسایه، فقر و بیکاری در مناطق روستایی و رویدادهای طبیعی، از جمله خشکسالی و سیلاب، از عوامل اصلی افزایش شهرنشینی در افغانستان عنوان شدهاند.
هبتالله آخندزاده، رهبر تالبان، با صدور حکمی مسئولیت ادارهی مراکز اصلاح و تربیت کودکان در کابل و ولایتهای افغانستان را از اداره تنظیم امور زندانها به وزارت عدلیه این گروه منتقل کرده است. سخنگوی این وزارت میگوید که روند اجرایی این تصمیم آغاز شده است.
برکتالله رسولی، سخنگوی وزارت عدلیه تالبان، روز سهشنبه، ۵ عقرب، در خبرنامهای اعلام کرد که نخستین نشست هیئت مسئول انتقال این مراکز برگزار شده و روند رسمی واگذاری آنها به این وزارت به جریان افتاده است.
بهگفتهی رسولی، در این نشست کمیتهای تخنیکی نیز تشکیل شده است تا تشکیلات اداری، اسناد، بودجه، دفاتر، داراییهای منقول و غیرمنقول، وسایط، تجهیزات و سایر امکانات مربوط به مراکز اصلاح و تربیت کودکان را بررسی و ثبت کند. این کمیته موظف است یافتههای خود را به هیئت مسئول انتقال ارائه کند.
سخنگوی وزارت عدلیه تالبان افزوده است که پس از اجرای کامل این حکم، مدیریت و اداره تمامی مراکز اصلاح و تربیت کودکان در سراسر افغانستان به این وزارت سپرده خواهد شد. با این حال، تالبان تاکنون دربارهی علت این تصمیم و هدف از تغییر ساختار مدیریتی این مراکز توضیحات بیشتری ندادهاند.
همچنین، اطلاعات رسمی درباره شمار کودکانی که در این مراکز نگهداری میشوند، گروههای سنی آنان و اتهامهای مطرحشده علیهشان منتشر نشده است.
این مراکز که پیش از این با عنوان «دارالتأدیب» نیز شناخته میشدند، برای نگهداری کودکانی در نظر گرفته شدهاند که به اتهام ارتکاب جرم بازداشت شده یا از سوی مراجع قضایی محکوم شدهاند.
رباب فاطمه، نمایندهی ویژهی دبیرکل سازمان ملل متحد در افغانستان، در دیدار با غلامالرحمن حیدری، معاون والی تالبان در ننگرهار و شماری از مقامهای محلی، درباره وضعیت مهاجران بازگشته، خانوادههای بیجا شده و راههای رسیدهگی به نیازهای آنان گفتوگو کرده است.
دفتر مطبوعاتی والی تالبان در ننگرهار روز سهشنبه اعلام کرد که در این نشست، مشکلات ناشی از بازگشت مهاجران و نیازهای خانوادههای آسیبپذیر مورد بررسی قرار گرفته است.
آمادهگی برای مقابله با حوادث طبیعی و فراهمسازی فرصتهای معیشتی بدیل برای کشاورزان نیز از دیگر موضوعات مطرحشده در این دیدار بوده است. با این حال، یوناما تا اکنون جزئیات مستقلی درباره این نشست منتشر نکرده است.
این دیدار در شرایطی صورت میگیرد که افغانستان با ادامهی روند بازگشت مهاجران روبهرو است. نهادهای بینالمللی پیش از این درباره افزایش فشار بر خدمات عمومی و گسترش نیازهای بشردوستانه، بهویژه در مناطق مرزی، هشدار دادهاند.
رباب فاطمه بهتازهگی به افغانستان آمده و فعالیت خود را بهعنوان نمایندهی ویژهی دبیرکل سازمان ملل متحد آغاز کرده است. او در هفتههای اخیر بر تداوم همکاری و حمایت سازمان ملل از مردم افغانستان تأکید کرده است.
وزارت خارجه پاکستان روز دوشنبه، چهارم عقرب، از جامعه جهانی خواست ادارهی تالبان را به دلیل عمل نکردن به تعهدات بینالمللی در مبارزه با تروریسم پاسخگو کند. اسلامآباد همچنین ادعای تالبان درباره تلفات غیرنظامیان در حملههای نظامی پاکستان به افغانستان را رد کرد و بر حق خود برای دفاع از امنیت و تمامیت ارضیاش تأکید ورزید.
وزارت خارجه پاکستان در بیانیهای مدعی شد که گروههای مسلح از خاک افغانستان برای انجام حملهها علیه این کشور استفاده میکنند و تالبان با فراهم کردن پناهگاه برای این گروهها و جلوگیری نکردن از فعالیتهایشان، در بیثباتی منطقه نقش دارند. اسلامآباد عملیات نظامی خود را واکنشی به تهدیدهای فرامرزی خواند و بر حق دفاع از حاکمیت خود تأکید کرد.
این بیانیه در واکنش به اظهارات عبدالقهار بلخی، سخنگوی وزارت خارجه تالبان، در گفتوگو با شبکه سیانان منتشر شده است. بلخی روز شنبه، دوم عقرب، گفته بود که از سال ۲۰۲۲ تاکنون، در حملههای نظامی پاکستان به افغانستان، یکهزار و ۱۱۹ غیرنظامی، عمدتا زنان و کودکان، کشته یا زخمی شدهاند. وزارت خارجه پاکستان این آمار را «کاملاً بیاساس و ساختگی» خواند و گفت هدف این عملیاتها، از بین بردن پناهگاههای گروههای مسلح بوده است، نه آسیب رساندن به غیرنظامیان.
با این حال، گزارشهای سازمان ملل متحد از تلفات غیرنظامیان در حملههای پاکستان به افغانستان حکایت دارد. دفتر نمایندهگی سازمان ملل در افغانستان (یوناما) ماه گذشته گزارش داد که در پی رویدادهای نظامی در امتداد مرز افغانستان و پاکستان، طی یک سال گذشته ۵۱۲ غیرنظامی کشته و یکهزار و ۲۳۶ تن دیگر زخمی شدهاند. یوناما همچنین در گزارشهای جداگانه، کشته و زخمی شدن غیرنظامیان، از جمله زنان و کودکان، در حملههای پاکستان به خاک افغانستان را تأیید کرده است.
در مقابل، اسلامآباد با استناد به گزارشهای تیم نظارتی سازمان ملل درباره فعالیت گروههای مسلح، بهویژه تحریک تالبان پاکستان، در افغانستان مدعی شده است که حملههای سازمانیافته از خاک افغانستان در جریان سال ۱۴۰۵ بیش از سههزار و ۵۰۰ کشته و زخمی در پاکستان برجا گذاشته است. تالبان افغانستان نیز بارها پاکستان را متهم کردهاند که در حملههای نظامی خود، مناطق و افراد غیرنظامی را هدف قرار میدهد.
عزیز دلدار، سینماگر افغانستانی، روز شنبه، دوم عقرب، در ایالت ویرجینیای امریکا هدف حمله قرار گرفت. یکی از اعضای خانوادهٔ او بهرسانهها تأیید کرده است که آقای دلدار در بیمارستان بستری شده؛ اما وضعیت صحیاش در حال حاضر بهتر است.
بر اساس گزارش اولیهٔ پولیس ویرجینیا، چهار نفر در پیوند به این رویداد بازداشت شدهاند و تحقیقات دربارهٔ این حادثه ادامه دارد.
تاکنون جزئیات روشنی دربارهٔ هویت مهاجمان و انگیزهٔ آنان از حمله به این سینماگر افغانستانی منتشر نشده است.
عزیز دلدار از سینماگران افغانستانی است که در عرصههای فیلمنامهنویسی، کارگردانی و بازیگری فعالیت داشته است. او در آثار خود به سینمای اجتماعی، بهویژه موضوعات مرتبط با زنان و گروههای آسیبپذیر در افغانستان، توجه کرده است.
آقای دلدار پیش از اسد ۱۴۰۰، استاد دانشکدهٔ هنرهای زیبای دانشگاه کابل بود. او همسر رویا سادات، فیلمساز شناختهشدهٔ افغانستانی و مدیرعامل شرکت «خانهٔ فیلم رویا» است.
جبههی آزادی افغانستان در خبرنامهای اعلام کرده است که نیروهای این جبهه یک موتر حامل جنگجویان تالبان را در کابل هدف قرار دادهاند.
براساس این خبرنامه، این حمله شام روز یکشنبه، سوم عقرب، در منطقه قرهباغ و در جاده عمومی کابل–شمال انجام شده است.
جبههی آزادی افغانستان مدعی شده است که در این حمله دو عضو تالبان کشته و یک عضو دیگر این گروه زخمی شده است.
در خبرنامه آمده است که در این حمله به نیروهای جبهه آزادی افغانستان آسیبی نرسیده است.
تالبان تاکنون در مورد این رویداد اظهار نظری نکردهاند.
مقامهای ارشد عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان قرار است روز، دوشنبه چهارم عقرب، به تهران سفر کنند و با مقامهای ایرانی درباره مسائل منطقهای و هماهنگیهای امنیتی گفتوگو کنند. این دیدار در حالی انجام میشود که تنشها بر سر حملههای حوثیهای یمن و نگرانیهای امنیتی عربستان افزایش یافته است.
خبرگزاری رویترز به نقل از دو منبع آگاه گزارش داده است که شاهزاده خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش پاکستان، و ابراهیم کالین، رئیس اداره استخبارات ترکیه، در این نشست حضور خواهند داشت.
به گزارش رویترز، این دیدار نخستین تماس در سطح مقامهای ارشد ایران با هر سه کشور عضو پیمان دفاعی مکه از زمان افزایش حملات حوثیها به عربستان خواهد بود. علی باقری، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، نیز سفر این مقامها به تهران را تأیید کرده است.
ایران به حمایت نظامی از حوثیهای یمن متهم است؛ اتهامی که تهران آن را رد میکند و میگوید این گروه بهگونهی مستقل عمل میکند. در همین حال، مقامهای ایرانی اعلام کردهاند که در صورت توافق طرفها، تهران آمادهگی دارد برای میانجیگری میان حوثیها و عربستان سعودی تلاش کند.
عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در ماه آگست سال جاری توافق دفاعی مکه را امضا کردند. بر اساس این توافق، حمله مسلحانه به هر یک از اعضا، حمله به تمامی اعضای پیمان تلقی میشود. وزیران کشورهای عضو نیز اوایل ماه جاری در نشست اضطراری ریاض درباره فراهمسازی زمینه استقرار سریع نیروها و امکانات نظامی در عربستان گفتوگو کردند.
روند بررسی و تصویب این توافقنامه در پارلمان ترکیه هفته گذشته آغاز شد و همچنان ادامه دارد؛ پاکستان نیز در همان هفته این پیمان را تصویب کرد. مقامهای پاکستانی پیشتر از احتمال فعال شدن این توافق و اعزام نیرو به عربستان سخن گفتهاند؛ اما تاکنون درگیری علنی نیروهای ترکیه یا پاکستان با حوثیهای یمن گزارش نشده است.



















