Alex Tran

Trong lịch sử Việt Nam, có một vị tướng lắm tài nhiều tật, là Trần Khánh Dư. Ông quê Chí Linh, Hải Dương. Năm sinh không rõ. Người đời chép rằng ông có tài mưu lược, giỏi dùng binh, uyên thâm văn sử, nhưng ăn nói ngang tàng. Đánh trận thì rất có nghề. Cá tính mạnh như nước lũ. Làm kinh tế thì không ai bằng. Trong kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ nhất, ông lập công đánh thắng vang dội. Vua thấy ông vừa đẹp trai có trí vừa có dũng, phong làm Thiên tử nghĩa nam, tức con nuôi, vua yêu thương ông thật lòng. Ông được thăng lên Phiêu Kỵ đại tướng quân, chức này phải là hoàng tử mới có. Sự nghiệp đang lên như diều gặp gió, nhưng chính ông tự tay cắt dây diều. Khánh Dư mắc một lỗi cực nặng: dâm đãng tư thông với công chúa Thiên Thụy, con gái vua Trần Thánh Tông, lúc ấy đã là vợ của Trần Quốc Nghiễn, con trai Hưng Đạo Vương. Câu chuyện rúng động kinh thành. Theo luật, đáng lẽ phải xử tử, tịch thu gia sản. Vua Trần Thánh Tông đứng giữa hai cái khó, khônb xử thì luật pháp mất uy, mà xử thì tiếc một người tài, lỡ khi giặc tới lại không đủ tướng tài chống cự. Cuối cùng vua cho giải ra Hồ Tây, đánh 100 trượng. Nhưng vua ngầm dặn quan sai nha đánh chúc gậy xuống, nhìn thì rất đau nhưng không chết. Theo luật thời đó, ai bị đánh 100 trượng mà vẫn sống thì coi như thiên mệnh cho sống. Khánh Dư bị tịch thu hết tài sản, mất hết chức quyền, trở về quê ở Chí Linh. Ông thấy quê mình làm than củi nhiều nên hàng ngày chở than xuống kinh thành bán, trở thành nhà cung cấp chính (main supplier) cho các đầu mối ở phố Hàng Than, giàu có rất nhanh. Năm 1282, trong lúc vua đang đi trên sông, nhà vua nhìn thấy một chiếc thuyền lớn chở than vượt qua. Người lái thuyền đội nón lá, mặc áo ngắn. Vua cho người đuổi theo. Quân hiệu gọi: "Ông lái ơi! Có lệnh vua gọi!” Ông lái đò trả lời: "Lão chỉ là người buôn bán, chả có việc gì mà vua phải gọi cả!". Vua nghe xong thì thở dài. "Đúng nó rồi. Nói chảnh chảnh thì không ai qua nó.”Khánh Dư được gọi lên thuyền rồng. Vua nhìn người từng là đại tướng nay trở thành người bán than lam lũ, thấy thương nên vua tha tội, ban áo ngự cho ông, cho trở lại hàng ngũ các vương. Năm 1287, quân Nguyên Mông xâm lược Đại Việt lần nữa. Trần Khánh Dư được Hưng Đạo Vương giao trấn giữ Vân Đồn, Quảng Ninh. Nhưng trận đầu tiên ông thất bại. Khánh Dư bị giải về kinh chịu tội. Khánh Dư không xin tha, chỉ nói: "Lấy quân pháp mà xử, tôi cam chịu tội. Nhưng xin cho tôi khất vài ba ngày. Tôi sẽ lập công để bù.” Vua đồng ý. Ông về lại Vân Đồn, mưu kế đánh tan đoàn quân lương thực của quân Nguyên, thu hết hậu cần. Ông quan niệm: Đánh nhau trực tiếp thì thắng ta, nhưng không có cơm thì không thể đánh, không ai uy dũng được khi đang trong cơn đói hành hạ. Ta sẽ đánh vào chuỗi cung ứng (supply chain) của quân Nguyên. Và chính vì thế, chiến thắng Vân Đồn trở thành một trong những chiến công quan trọng của cuộc kháng chiến năm 1288 vì quân Nguyên khắp nơi bị cắt đứt lương thực, không còn nhuệ khí chiến đấu. Khánh Dư trấn giữ Vân Đồn, nơi người dân sống chủ yếu bằng buôn bán với phương Bắc. Ông mở cửa, cho giao thương, Vân Đồn lúc đó giàu có sầm uất nhộn nhịp vô cùng. Ông thấy quân lính đội nón kiểu người phương Bắc thì ra lệnh: "Không được đội nón phương Bắc. Phải đội nón Ma Lôi, người Việt và người phương Bắc không khác nhau mấy về hình dạng, khi chiến tranh sẽ không phân biệt ai địch ai ta, lúc đó cứ nhìn cái nón mà xử”. Sau đó chính ông bán nón Ma Lôi, dân chúng tranh nhau mua, giúp ông có tiền rất nhiều. Ông dùng quyền lực của mình để tạo ra thị trường cho hàng hóa của chính mình. Ông không nhận hối lộ, chỉ ma lanh tạo những đợt sóng thị trường như vậy. Ông luôn tung tin là quân Nguyên Mông sẽ tiếp tục đánh nước ta, nên triều đình lẫn nhân dân đều cần đúc vũ khí dự trữ. Lúc này thì ông lại cung cấp nguyên liệu kim loại. Khâm định Việt sử nhận xét ông có công đánh giặc nhưng: "Lúc trẻ thì dâm, lúc già thì tham, giữ chức trấn thủ ở đâu, người ở đó đều oán ghét.” Hưng Đạo Vương là người duy lý, ông không để ý chuyện vặt hay cảm xúc thông thường, khi ra sách Vạn Kiếp Tông Bí Truyền Thư thì vẫn mời Khánh Dư viết lời tựa. Khánh Dư viết: "Người giỏi cầm quân thì không bày trận, người giỏi bày trận thì không phải đánh, người giỏi đánh thì không thua, người khéo thua thì không chết.” Vua Trần thì nhận xét: Trần Khánh Dư đủ thông minh để nhìn thấu thiên hạ, nhưng lại không đủ tỉnh táo để nhìn thấu chính mình, không vượt qua được sắc và tiền. Nhưng có tật thì trị, có tài thì dùng. Ai cũng thích người ngoan, dễ bảo, làm đúng quy trình, không cãi sếp, nhưng người vậy thì khó tạo ra đột phá. Có những người rất khó quản, rất cá tính, nhiều lúc khiến mình phát điên. Nhưng khi giao việc, họ có thể tạo ra kết quả mà trăm người cộng lại cũng chưa chắc làm được. Vậy thì vẫn dùng, nhưng kiểm soát. Chấp nhận sự khác biệt, tuy nhiên không phải vì cậy tài mà muốn làm gì thì làm. Trần Khánh Dư không sợ bị ghét. Ông nói thẳng "tướng là chim ưng, lính và dân là vịt. Giết vịt nuôi chim ưng thì có gì lạ?". Đó là suy nghĩ có trong đầu nhiều người lúc đó, không không ai dám nói ra. Nhà sử học Nguyễn Khắc Thuần bình luận: "Nhờ tài cao mà lập được công lớn, nhưng cũng bởi đức mỏng mà để tiếng xấu với đời. Khánh Dư đủ tài năng để trở thành một danh tướng, nhưng không đủ kỷ luật để trở thành một con người đáng kính". Năm 1340, Trần Khánh Dư qua đời. Hơn bảy trăm năm sau, người Việt vẫn nhớ đến ông. Nhớ chiến thắng Vân Đồn. Nhớ vì câu chuyện chèo thuyền bán than (câu tục ngữ lên voi xuống chó), nhưng cũng nhớ cả chuyện những chiếc nón Ma Lôi. Tui nghĩ, Trần Khánh Dư mới là một con người rất thật, rất đời. Có tài, có tật, có công, có lỗi. Và vì thế, lịch sử vẫn cho ông một vị trí rất riêng.

Đúng 10:00 sáng (giờ NZL) ngày 3/11 năm nay, chương trình Vietnam Working Holiday Visa 2026 dành cho công dân Việt Nam sẽ chính thức mở cổng đăng ký, với hạn mức 200 suất. Mọi người được lưu trú tại NZL tối đa 12 tháng, vừa du lịch vừa làm việc, trải nghiệm cuộc sống ở một đất nước khác. Độ tuổi: từ 18 đến 30 tuổi (tính đến trước sinh nhật lần thứ 31). Quốc tịch: công dân Việt Nam, có hộ chiếu hợp lệ và đáp ứng điều kiện về trình độ học vấn. Trình độ tiếng Anh: có chứng chỉ IELTS từ 4.5 hoặc PTE từ 30. Tài chính: có ít nhất 4.200 NZD để chứng minh tài chính, cùng với khoản tiền cần thiết cho vé máy bay theo quy định. Trong hình là các bạn đã tốt nghiệp đại học ở nhiều nước, sang NZL trải nghiệm Working Holiday một năm trước khi về nước làm nghề nghiệp chính mà mình đã được đào tạo. Có bạn là bác sĩ, có bạn là chuyên viên tài chính, giáo viên, kỹ sư… nhưng đều thử một năm làm những công việc khác với nghề chuyên môn cho vui. Họ nói còn trẻ đi chơi vậy chứ về nước, làm đúng chuyên môn đã đào tạo thì không lang thang nhiều được nữa. Trong hình là các bạn hái kiwi và làm công nhân trong nhà máy vẹm. Lương nhóm này vẫn theo quy định của NZL, tức bao nhiêu đô/giờ/ngày gì đó, xưa tui nhớ mà giờ tui quên. Ai quan tâm thì hỏi anh @Erik_Au_Duong nhen. Hồi trước dịch, một năm tui chỉ đường cho 5-10 bé đi. Có đứa sau đó tiếp tục ở lại NZL theo diện visa khác rồi về sau lấy quốc tịch, có đứa thì về VN mở biz… Bây giờ, nhiệm vụ hàng ngày là đăng ký thi IELTS liền cho kịp và rèn thể lực. Đến lúc mở đơn thì điền rào rào, tức là phải chuẩn bị sẵn hết thông tin, mới có cơ hội kịp. Vì nguyên tắc là first come, first served nhen. Coi thêm thông tin ở đây. Đọc hiểu hết điều kiện rồi thì đi. immigration.govt.nz/work/wor…

Xây dựng thói quen CHỦ ĐỘNG Bé đăng bài: "mình có món này, ngon lắm, rẻ lắm, đẹp lắm, hữu dụng lắm,.... có ai mua thì nhắn mình nha!". Bé ngồi chờ cả ngày, không ai còm (comment), không ai inbox. Dù bé đã sẵn sàng tư thế, ai còm ai inbox là bé sẽ trả lời ngay, báo giá liền. Nhưng chỉ có vài đứa bạn thân vô còm nhảm nhí, và bé cũng trả lời lại mấy cái còm bạn thân đó, ngôn ngữ bông đùa. Người ta thờ ơ lướt qua bài đăng của bé như ngang 1 quầy hàng không bắt mắt ở 1 ngôi chợ lớn. Nhiều ngôi chợ hiện nay, chủ quầy hàng (tiểu thương) do không chủ động lanh lợi chào mời khách, nên cuộc sống cả ngày chỉ liên quan đến động từ NGÁP và LƯỚT (điện thoại). Bé bán không ra hàng, nản, nói chọn nghề bán hàng online mà sao khó quá. Thị trường mua chậm. Kinh tế khó khăn. Không phải đâu, người chủ động đang bán ầm ầm, tỷ tỷ mỗi ngày. Do mình cả thôi. Nếu muốn thì thay đổi não, còn giữ nguyên tư duy và cách giao tiếp như hôm qua thì kết quả không có gì khác. Gặp tui, tui chỉ, phải CHỦ ĐỘNG. Mình đã chọn bán hàng trên mạng X này thì thấy người ta đăng bài, mình phải chủ động còm. Không còm người ta thì người ta sao dám còm bài mình. Cứ còm nhiều lần, dù người ta có lạnh lùng, không rep cũng kệ. Từ từ rồi người ta mê. Giống như tán gái đẹp vậy, đâu có gặp nói 1 cái "yêu anh không" là nói gật đầu nói "yêu!". Mỹ nhân cần phải chinh phục, khách hàng cũng thế. Mưa dầm mới thấm lâu. Bé nói "nhưng con không biết còm gì, con đọc xong, thả cái like cái tim là tất cả những gì con có thể làm!". Vậy thì thua, trí não không rặn ra được chữ nào thì sao tán gái. Bây giờ có Grok, Gemini, ChatGPT, Deepseek,...bao nhiêu ứng dụng trí tuệ nhân tạo có thể giúp mình. Copy bài của người viết, bỏ vô grok, hỏi "cho tao 1 câu còm thông minh, hay ho, thú vị...để người viết này nhớ tao mãi mãi". Nó chỉ cho. Rồi mình học theo. AI là trí tuệ tổng hợp từ 7-8 tỷ người trên khắp thế giới dạy nó mỗi ngày, mình lấy từ nó, não mình cũng thông thái dần lên.  *Nay còm thử bài này của tui, ko nghĩ ra chữ nào thì copy bỏ vô các ứng dụng AI rồi copy câu trả lời của nó, còm qua.