Uygarlık tarihi boyunca bilimde, teknikte, sanatta, gündelik hayatın her alanında insanoğlunun sadık yoldaşı olan el aletlerine dair her şey! 🛠️
Joined June 2022
- Tweets3.1K
- Following1
- Followers15.8K
- Likes417
1929 yılında çekilmiş görüntüler eşliğinde, İstiklal Harbimizin başkomutanı, Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü rahmet ve minnetle hatırlıyoruz.
Ruhu şad olsun. ⚒️
2
70
Gezici bıçak bileme ustası.📺
Bisikletli gezici ustalar, 20. yüzyılın başlarından 1950’lere kadar İtalya’nın sokak yaşamında sıkça görülürdü. Özellikle 1940’lı ve 1950’li yıllarda yaygın olan bu zanaatkârlar, işlerine göre düzenledikleri bisikletlerle kasaba kasaba dolaşırdı. İtalyancada “Biciclette dei Mestieri”, yani “meslek bisikletleri” olarak anılan bu araçlar, ustaların aletlerini taşıdığı ve çalışırken kullandığı seyyar atölyelerdi. Geçimlerini yollarda kazanan bu ustalar, gündelik hayatın ve geleneksel zanaatların tanıdık simalarıydı.
Bu ustalar arasında en sık rastlananlardan biri, “arrotino” adı verilen bıçak ve makas bileyicileriydi. Usta, çalışacağı yerde bisikletini bir desteğe oturtarak arka tekerleği yerden kaldırırdı. Pedalları çevirdiğinde hareket, bir aktarma düzeneğiyle bisiklete monte edilmiş dairesel bileme taşına iletilirdi. Böylece bisiklet sabit dururken taş döner, usta da pedal çevirerek mahallelinin bıçak ve makaslarını bilerdi.⚒️
Bir zanaatkârın son dinlenme yeri. ⚒️
Amerika Birleşik Devletleri'nin Missouri eyaletindeki Farmington şehrinde bulunan bir mezarlıkta örs şeklindeki yapılmış mezar taşı. 📷
Bir marangozun atölyesi, 1881 🎨 Gustav Wentzel
Resmedilen atölyenin ne kadar kalabalık ve sıkışık göründüğüne bir bakın. Marangoz, uzun çalışma tezgâhının başında, sırtı kamburlaşmış, başı öne eğilmiş hâlde çalışıyor. Önündeki ahşap parçasını rendelerken ayaklarının dibinde talaşlar ve kıvrılmış ahşap parçaları birikiyor. Bakışlarınız önce tezgâhın üzerinde asılı duran lambaya, ardından koyu renkli ahşap duvarlara ve duvarlara asılmış aletlere yöneliyor.
Odanın köşelerinde, marangozun çalışma hayatıyla iç içe geçmiş gündelik yaşamından izler görüyoruz. Solda küçük bir demir soba, ipe asılmış kurumayı bekleyen bir gömlek ve çoraplar; sağ duvarda çerçeveli bir portre, ön planda ise sanki birisi az önce kalkmış gibi boş duran döşemeli bir koltuk... Bu koltuk, resmin en dikkat çekici ayrıntılarından biri. Marangozun işine yoğunlaşmış hâliyle odanın sessizliği arasında ince bir karşıtlık oluşturuyor.
Tablo, el emeğinin değerini ve zanaatkârın mütevazı dünyasını bütün doğallığıyla gözler önüne seriyor. Çalışma hayatıyla ev yaşamının aynı mekânda buluştuğu bu küçük odada, marangozun sabrı, dikkati ve emeği öne çıkıyor. Sanatın gücü işte burada; resim bizi bu sakin dünyaya biraz daha yakından bakmaya, zanaatkârın ellerinde şekillenen ahşabın hikâyesine tanıklık etmeye davet ediyor.
⚒️
Pilot Stüdyosu’nun 2008’de hazırladığı ve Nataliya Çernışova’nın yönettiği bir Rus animasyonu olan Demirci Stepan’ın Hikâyesi'nden kesit.📺
Don Kazaklarının bir halk masalına dayanan animasyon, demirci çırağı Stepan’ın macerasına odaklanır. Zamanla usta bir demirci olan Stepan’a, Kazak atamanının kızı âşık olur. Ancak bir engel vardır, şeytan kızla evlenmek istemektedir. Kız şeytanı reddeder. Bunun üzerine şeytan ögkelenir ve diğer kötü ruhlarla birlikte Ay’ı, Güneş’i ve yıldızları çalar. Stepan demircilik sezgilerini kullanarak, cesareti ve zekâsıyla şeytanları alt eder. Gök cisimlerini kurtarır, dünyayı yeniden aydınlığa kavuşturur. Sonunda da atamanın kızıyla evlenir. ⚒️
Rendeler, kesimin derinliğini ve niteliğini hassas biçimde ayarlamak üzere tasarlanmış gelişmiş el aletleridir.
Bir rendeyi, kesici ağzı bir gövde içine yerleştirilmiş keski olarak düşünebiliriz. Rendenin işleyişini belirleyen üç temel unsur vardır:
1- Ahşabın üzerinde ilerleyerek kesme derinliğinin kontrolünü sağlayan taban,
2- Kesilen talaşın geçip dışarı çıkmasına olanak veren dar ağız,
3- kesici bıçağın, yani tığın, ahşap yüzeyle yaptığı açı.
Bu açı, talaşın nasıl bükülüp kıvrılacağını ve kesimin niteliğini etkiler.
Farklı işler için çok çeşitli rendeler geliştirilmiştir. Kırlangıç kuyruğu gibi birleştirme detaylarını işleyenlerden korniş ve silmelere biçim verenlere kadar uzanan bu çeşitlilik, dört temel işlev etrafında toplanır:
1- Ahşabı işleme hazırlamak ve ölçülendirmek,
2- Birleştirme yerlerini işlemek,
3- Yüzeyleri düzleştirmek,
4- Kenarlara ve süslemelere biçim vermek.
Bazı rendeler ise zıvana işlemek veya kavisli yüzeyleri düzeltmek gibi belirli bir amaç için tasarlanmıştır. Ancak bu sınıflandırmanın sınırları kesin değildir; pek çok rende birden fazla işte kullanılabilir.
⚒️
"Başparmak ile işaret parmağının oluşturduğu kıskaç, ancak küçük işlerde kullanılabilir. İşaret parmağının kanca biçiminde kıvrılması, daha çok kişisel bakım gibi incelik gerektiren işlere veya tırnakla kazıma hareketine yarar. Avuç içi ve parmakların düzeltme ve pürüzsüzleştirme hareketi ise on binlerce yıl geçmesine rağmen, büyüleyici bir zanaatın ustası olan çömlekçinin hâlâ en temel “aleti”dir. Özellikle bu harekete başparmak ile işaret parmağının sıkıştırma hareketi de eşlik ettiğinde…"
Hubert Comte "Tools" kitabından.
Sıcak dövmede zımbalama işlemi. 📺
Kızdırılmış çelik blok, uzun saplı dövme maşalarıyla kavranıp çevriliyor. Farklı çap ve biçimlerdeki zımbalar, presin kuvvetiyle metale ilerleyerek merkezde bir delik açıyor. Silindirik destek kalıbı üzerindeki işlemlerle delik genişletiliyor. Her vuruşta yüzeyden tufal adı verilen oksit pulları dökülüyor. Bütün aşamaları ustalık ve dikkat isteyen bir dövme süreci… ⚒️
