Het was de week van de nieuwe bestuurlijke logica. In Amsterdam wil D66 een apart zwemuur voor vrouwen. Dat heet inclusie en keuzevrijheid. Sommige vrouwen zwemmen vanuit religieuze of culturele overtuigingen liever niet met mannen en door mannen een uur buiten het zwembad te houden, krijgen vrouwen er volgens die redenering vrijheid bij. Ik zag op TikTok een man vanuit religieus perspectief uitleggen waarom een aparte ingang voor vrouwen heel redelijk kan zijn. Op X kwam een vrouw voorbij die betoogde dat een aparte treincoupé voor vrouwen eigenlijk zo gek nog niet was. Daar ging het weer over veiligheid. Drie verschillende argumenten, dezelfde uitkomst, mannen en vrouwen uit elkaar. Ik ben een man, dus ik hoef vrouwen niet uit te leggen wanneer een zwembad of treincoupé veilig voelt. Mijn gedachten gingen deze week een andere kant op toen ik Hidden Figures zag. De film vertelt het verhaal van drie zwarte vrouwen die begin jaren zestig bij NASA werkten en een bijna onvoorstelbare strijd moesten leveren om als gelijke behandeld te worden. Als vrouw en als zwarte Amerikaan. Katherine Johnson moest naar een ander gebouw om naar het toilet te kunnen. Mary Jackson moest naar de rechter om onderwijs te mogen volgen dat alleen voor witte mensen toegankelijk was. Dorothy Vaughan deed het werk van een leidinggevende zonder de bijbehorende positie te krijgen. Het is een Amerikaanse film, dus de werkelijkheid krijgt uiteindelijk meer romantiek en rechtvaardigheid mee dan de geschiedenis doorgaans levert. De werkelijkheid erachter was harder. Generaties hebben gevochten tegen een samenleving waarin huidskleur en geslacht bepaalden waar je mocht zitten, door welke deur je naar binnen ging en welke ruimte voor jou bestemd was. De overwinning was de gemeenschappelijke ruimte. Dat beginsel leek zo vanzelfsprekend geworden dat we bijna vergeten zijn hoe revolutionair het ooit was. De bus had geen gedeelte meer voor de een en de ander. Een publieke voorziening was voor iedereen. Een vrouw hoefde geen eigen ingang te hebben om vrij te zijn. Haar vrijheid bestond eruit dat iedere ingang ook van haar was. En nu beginnen we opnieuw te schuiven met deuren, uren en compartimenten. De argumenten zijn vriendelijker geworden. Religieuze vrijheid. Inclusiviteit. Sociale veiligheid. Keuzevrijheid. Niemand verlangt terug naar de segregatie van Amerika in 1961 en de vergelijking gaat historisch vanzelfsprekend mank. Interessanter is de verandering van het principe. Scheiding was iets wat emancipatie moest overwinnen. Inmiddels kan dezelfde fysieke scheiding worden gepresenteerd als instrument van emancipatie. Daar komt nog iets bij. Waar werkelijk sprake is van intimidatie of bedreiging, hebben we een ander probleem opgelost door degene die er last van heeft te verplaatsen. Een vrouw die in een trein wordt lastiggevallen heeft geen vrouwencoupé nodig om vrij te zijn. Haar vrijheid bestaat eruit dat ze in iedere coupé kan gaan zitten en degene die haar lastigvalt eruit wordt gezet. Dat vereist geen inclusiebeleid maar gezag. Ook daar zijn we merkwaardig voorzichtig mee geworden. We accepteren dat normen botsen, dat religieuze overtuigingen eisen stellen aan de publieke ruimte en dat grenzen van gedrag worden opgezocht. Handhaven, corrigeren en uitsluiten klinkt al snel hard. Een aparte ruimte creëren klinkt vriendelijker. Zo hoeft het conflict niet te worden beslecht. Iedereen krijgt zijn eigen stukje werkelijkheid. Hidden Figures bleef daardoor langer hangen dan ik had verwacht. Niet omdat Nederland op het Amerika van de jaren zestig lijkt. Wel omdat de film eraan herinnert waarvoor mensen destijds eigenlijk vochten. Niet voor een betere aparte voorziening. Niet voor een comfortabeler eigen gedeelte. Niet voor een ingang waar niemand hen lastigviel. Ze wilden gewoon door dezelfde deur. Het zou een merkwaardige bestuurlijke prestatie zijn als we zestig jaar later het plaatsen van een tweede deur vooruitgang noemen.