از این توییت ساده رد نشوید و فکر نکنید از سر احساسات یا حماقت نوشته شده است. این جنس جملات معمولاً کارکرد سیاسی دارند. وقتی کسی نمی‌نویسد «از دیدار با رضا پهلوی خوشحال شدم» و به جای آن می‌نویسد «از اینکه آداب حرف زدن جلوی پادشاه را رعایت نکردم شرمگینم»، در واقع دارد یک مفهوم را عادی‌سازی می‌کند. پیام پنهان این جمله بسیار روشن است: پادشاه با بقیه فرق دارد. او صرفاً یک فعال سیاسی، رهبر حزب یا چهره اپوزیسیون نیست. جایگاهی بالاتر دارد؛ جایگاهی که در حضورش باید آداب خاصی رعایت کرد و رعایت نکردن آن مایه شرمندگی است. این دقیقاً همان روشی است که فرقه‌ها برای ساختن اقتدار نمادین استفاده می‌کنند. رهبر را از سطح یک انسان قابل نقد پایین نمی‌آورند؛ بلکه از سطح یک سیاستمدار بالا می‌برند. کم‌کم او را به شخصیتی تبدیل می‌کنند که باید در برابرش ادب ویژه داشت، درباره‌اش با زبان متفاوت صحبت کرد و برای کوچک‌ترین بی‌توجهی به او عذرخواهی کرد. برای همین این توییت را نباید صرفاً یک شوخی یا ابراز ارادت شخصی دید. این یک تلاش آگاهانه برای جا انداختن یک فرهنگ سیاسی است؛ فرهنگی که در آن رابطه شهروند و سیاستمدار جای خودش را به رابطه رعیت و پادشاه می‌دهد. در یک فرهنگ دموکراتیک، هیچ سیاستمداری آن‌قدر مقدس نیست که برای نحوه حرف زدن در حضورش احساس شرمندگی کنی. شهروند حق دارد سؤال بپرسد، نقد کند، مخالفت کند و حتی تند حرف بزند. اما در فرهنگ فرقه‌ای، اولین چیزی که از بین می‌رود همین برابری است. رهبر در جایگاهی قرار می‌گیرد که دیگر فقط یک فرد سیاسی نیست؛ به یک نماد تبدیل می‌شود و وظیفه مریدان هم دفاع از این جایگاه و بازتولید آن در ذهن دیگران است. برای همین مسئله اصلی این توییت اشکان خطیبی نیست. مسئله این است که چگونه یک جریان سیاسی که مدام از آزادی و دموکراسی حرف می‌زند، همزمان در حال بازسازی همان مناسبات قدیمی «ارباب و رعیت» با واژه‌هایی مدرن و ظاهراً بی‌ضرر است. این توییت کمتر از آنکه ستایش یک فرد باشد، تلاشی برای عادی‌سازی احترام سلسله‌مراتبی و تقدس‌بخشی به یک رهبر سیاسی است. و دقیقاً به همین دلیل نباید آن را یک جمله ساده یا از سر احساسات تلقی کرد. #فرقه_پهلوی #پهلوی_شیاد #اشکان_خطیبی