Zagarperenlei Tumenbayar

Номын дэлгүүрүүдээр хэдэн өдөр хайгаад олохгүй байсан номыг Багшийн дээдийн хажууд гадаа хуучин ном зардаг залуу 24 цагийн дотор олж өгч байна. Ямар ч номыг олно, та нэрийг нь л хэлчих гэж байна. Бүр хуучны ховор номууд ч асуудалгүй гэнэ ээ. Viva free market!

Сошиал медиа гэж гоё шүү. "Venice and the Mongols: The Eurasian Exchange That Transformed the Medieval World" буюу "Венец ба Монголчууд: Дундад зууны ертөнцийг өөрчилсөн Евроазийн харилцан шүтэлцээ" номны зохиолчид болох Италийн эрдэмтэн судлаачид, профессорууд болох Nicola Di Cosmo, Lorenzo Pubblici нартай цахимаар холбогдож танилцсан төдийгүй миний хөтөлдөг @SyndicateTalk нэвтрүүлэгт орохуулахаар тохирч чадлаа. Тун удахгүй бид гурвын сонирхолтой гоё ярилцлага та бүхэнд хүрэх нь ээ:) Имэйл биччихээд 00 ороод ирэхийн зуур Никола ба Лорензо хоёроос нь гээд ийм гоё хариу шур хийгээд дороо ирсэн байна. Евразийн интеграцийн эхлэл болох Монголчуудын урласан XIII–XIV зууны харилцаа нь орчин үеийн дэлхийн худалдааны эх үндэс болсон гэж тэд дүгнэжээ. “Venice and the Mongols” ном нь XIII–XIV зууны үед Венецийн худалдаачид, дипломатчид, далайчид Монголын эзэнт гүрэнтэй хэрхэн харилцаж, Евразийн худалдаа, соёлын солилцоог шинэ түвшинд хүргэсэн тухай өгүүлэхээс гадна торгоны замын хуурай болон далайн замын огтлолцолд Венецийн оролцоог харуулсан дэлхийн түүхийн судалгаанд зүй ёсоор тооцогдоно. Тэр үед Венецийн худалдаачид Ил Хаант улсаар зогсолгүй Крым болон Хар тэнгисийн боомтуудад суурьшиж, Монголын Алтан ордны улсын нутагт худалдаагаа чөлөөтэй хийж байв. Марко Пологийн тэмдэгдэлд энэ тухай дэлгэрэнгүй гардаг. Монголын эзэнт гүрэн Зүүн ба Барууны ертөнцийн хооронд шинэ “дэлхийн зах зээл”-ийг бий болгож, Венецийн далайн хүчийг Евразийн хуурай замтай холбож, Евразийн нэн шинэ зах зээлийг үүсгэжээ. Ингэснээр худалдаа ба соёлын солилцоо төдийгүй торгоны замын бараа, технологи, мэдлэгийн урсгал хэрхэн Европт нэвтэрч очсоныг кино шиг харуулж байна энэ номонд. Никола профессор нийтэд уншсан лекц дээрээ тэр үед 1 сая хүрэхгүй хүн амтай байсан монголчууд дэлхийн 3 том эзэнт гүрнийг нураан эзэлж удирдаж байсны нууцыг одоо хүртэл ойлгож чаддаггүй юм гээд инээгээд ярьж байна. Профессор Никола Ди Космо 1991 онд Индианагийн Их Сургуулийн Урал-Алтай судлалын тэнхимд (одоогийн Төв Евразийн судлалын тэнхим) докторын зэрэг хамгаалсан бөгөөд Кембриж, Харвардын Их Сургууль, Шинэ Зеландын Кентербүрийн Их Сургуульд судалгааны чиглэлээрээ болон багшилдаг. Түүний хамгийн сүүлийн үеийн судалгаанууд нь Хятад болон Төв Азийн түүх бөгөөд ялангуяа эртний Евразийн нүүдэлчид, Монголын эзэнт гүрэн, Чин гүрний түүхийг онцлон авч үздэг. Одоо тэрбээр Америкт Princeton-нд Institute for Advanced Study-ийн School of Historical Studies тэнхимд Зүүн ази судлалыг тэргүүлэн ажиллаж байна. Профессор Лорензо Публичи University of Naples L'Orentale-ийн багш судлаач бөгөөд орчин цагийн Төв Азийн түүх ба соёлын судалгааг дагнан хийдэг. Зөвхөн энэ ном бус Монголтой холбооотой нэлээд олон судалгааг хийж, хэд хэдэн гоё ном гаргаж байжээ. Хэдхэн сарын өмнө английн түүхч, багш бөгөөд Дундад зууны Ойрхи Дорнод, ялангуяа Загалмайтны аян дайн, Монголын эзэнт гүрний түүхээр мэргэшсэн судлаач, Ноттингем Трент Их Сургуулийн түүхийн доктор, дэд профессор Николас Мортонтой мөн ярилцах завшаан гарч байсан. Мань эр THE MONGOL STORM буюу Монгол Түрлэг номын зохиогч юм. Бид хоёрын хийсэн ярилцлага нэвтрүүлгийг доорх холбоосоор орж уншиж үзэж болно шүү бас. baabar.mn/article/mongol-tur…

Энэ номны эхний хуудсыг нь эргүүлээд нь цаг хугацааны машинд суусан мэт болов. Одоогийн Италийн Венец хот тэртээ 13, 14-р зуунд Монголын их эзэнт гүрний инкубатор дотор бойжиж торниж, хөгжиж батжиж чаджээ. Чухам монголчуудын ачаар Венецийн худалдаачид хөл дээрээ босч, анхны агуулах ангаруудаа барьж, олон улсын худалдааны төв болох дэд бүтцээ байгуулжээ. Pax Mongolica буюу Их Монголын амар амгалан гэдэг үгийг маш олон удаа энэ номонд дурдаж, олон жишээ баримтаар батжуулан тайлбарласан нь сүпер гоё санагдав. Тэр үеийн мундаг худалдаачид дөрвөөс таван хэлээр чөлөөтэй ярьдаг байснаас гадна Венец орчимд сууж байсан монгол захирагч, элчин сайдууд хүртэл тэр үеийн франк хэлээр чөлөөтэй ярьдаг байсныг тэмдэглэсэн байна. Тэр үед монголчууд Газар дундын тэнгисээс эхлүүлээд Өмнөд Хятадын тэнгис хүртэл хуурай газар болон тэнгисийн замыг хянан удирдаж, өрнө ба дорныг холбосон худалдааны замын ерөнхий архитектур байж, Европоос эхлүүлээд Хойд Африк, Ойрхи Дорнод, Ази тив хүртэлх газар нутгийг хянан ислам болон загалмайн шашинтнуудыг удирдан зохион байгуулдаг байжээ. Арьс өнгө, шашин шүтлэгээр ялгаварлан гадуурхахгүйгээр олон олон түмэн зүйлийн улс орнуудыг удирддаг байсан нь монголчуудын менежментийн ухаан гэж онцолжээ. Монголчууд Венецийг ашиглан транс континент буюу тив дамнасан эх газар болон тэнгийн аварга том хүчийг хүчнийг урирдан, хуурай газар болон далайн худалдааны замуудыг хөгжүүлсэн нь Европт шинэ эдийн засгийг үүсгэж, тэр үеэс эхлэн Италийн хур баячуудыг төрүүлэх үндэс болсон аж. Энэ бүс нутагт монголчууд тээвэр ложистик, санхүү, үйлдвэрлэл, хууль эрхзүйн орчны реформыг бүрэн утгаар нь хийж чадсан гэж дүгнэжээ. Тариф, татвар, худалдааны бодлогыг зангидахаас гадна худалдааны татаас, татварын хөнгөлөлт, худалдааны тусгай эрх, хөрөнгө оруулалтын таатай эрхүүдийг худалдаачдад санал болгохоос гадна Монголчуудын эзэмшил, хяналтанд буй газар нутаг дээр худалдаачид бараа товаараа алдах, дээрэмдүүлэх, хулгайд алдахад нь 100% хохирлыг нөхөн төлж барагдуулах үүрэг хүлээж, аюулгүй байдлыг нь хангах баталгаа гаргадаг байсан байна. Одоогийн манай УИХ-аас гаргаж буй гадаадын хөрөнгө оруулалт, худалдаа, татварын бодлогуудыг үүнтэй харьцуулаад бодохоор яг бөөлжлөө:( Номын зохиогчид цар тахлын үеэс эхлээд 4 жил сууж энэ номоо гаргасан бөгөөд Венецийн номын сан, архивуудаас Монголтой холбоотой ховор нандин баримтуудыг түүжээ. Энэ бол Венец ба Монголтой холбоотой судалгаа номны дөнгөж эхлэл юм байна, цааш цаашаа маш олон гоё баримт, түүхийн сурвалжууд гарах юм билээ гээд өөрсдөө дуу алдаж бичсэн байна энэ номон дээрээ. Тив дамжин зарагддаг бол бараа бүтээгдэхүүнүүд нь улаан буудай, торго байснаас гадна боолын худалдаа байжээ. Монголчууд боолын худалдааг (хүнд хөдөлмөр эрхлүүлэх, гэрийн үйлчлэгчээс гадна татвар эмс бас орж байна) тэр чигээр нь хянаж, Түмэтийн ахлагч нар бодлогыг нь базан зонхилох үүрэгтэй оролцдог байсан гэж бичсэн нь сонирхолтой байлаа. Монголчууд хүний наймаа, боолын худалдааны нийлүүлтийн гинжин хэлхээг атгадаг байсан бөгөөд дайн, байлдаан, өвчин тахал зэргээс болж нийлүүлэлт нь савладаг ч хамгийн унацтай наймаа буюу "коммодити" байжээ. Эхэн үедээ азиуд, татаарууд, слав, кавказийн цагаан арьснууд, грек, алан буюу иран, ойрхи дорнодын нүүдэлчид голцуу боолууд байдаг байсан бол монголчуудын удирдлагын сүүлийн хагаст оросуудын хувь нийт боолуудын дунд эзлэх хувийн жингээрээ огцом өссөн статистик нь байна. Европын сэргэн мандалт энэ үеийн Монголчуудын ухаалаг удирдлага, худалдааны либерал бодлогоос үүдэлтэй бөгөөд тэд дэлхийг эзэгнэж байсан болохоор ингэж алсыг харж, томоор сэтгэж байсан юм гэж ном төгсөж байна.