จา่กการที่อยู่ในตลาดหุ้นอเมริกามา 25 ปี (อีกไม่กี่เดือนจะครบ 25 ปี) นานพอจะเห็น bubble form.. แตก, เกิดใหม่.. ผ่าน dot-com, 2008, ยุค FED พิมพ์เงิน, ยุค AI.. โดยที่ผมทั้งลงทุนระยะยาว และ trade เก็งกำไร.. ผมเลยลองเขียน 25 tips ที่มาจากประสบการณ์ส่วนตัว ซึ่งก็คงไม่กล้าบอกว่ามันคือสิ่งที่ถูกและคนอื่นควรทำตาม แต่มันคือวิธีคิด/ลงทุน ที่ผมใช้แล้วยังอยู่รอดมาได้.. (ซึ่งหลายอย่างก็คงซ้ำกับหลายๆ คน หรือ quotes ของคนดังคนอื่นๆ) 📚1: ผมคิดว่าการอยู่รอดในตลาดได้นาน สำคัญกว่าการเป็นคนเก่ง..ฉลาด.. แต่เผลอทำอะไรบางอย่างพลาด จนไม่สามารถอยู่ต่อได้.. ตลาดให้รางวัลกับคนที่อยู่รอดได้ยาวนานกว่า คนเก่งๆ หายไปทุก cycle แต่คนมีวินัยจะได้ทบต้น compound ต่อไป.. ความอยู่รอดก็คือ alpha 📚2: Buy & Hedge ดีกว่า Buy & Hold ถ้าทำเป็น (ถ้าทำไม่เป็น ก็อยีาทำ..😅) logic ผม.. ผมไม่มองแบบคนส่วนใหญ่ว่า hedging คือ cost คือต้นทุนที่ต้องจ่าย.. ผมมองเป็นเหมือนใบอนุญาตที่ทำให้เรายังอยู่ต่อได้เมื่อคนอื่นๆ ในตลาดกลัวกันหมด.. การ hedge ที่ดีจะช่วยให้่้เราอยู่รอดจาก volatility และกล้าขยาย position ในตอนที่คนอื่นๆ ถอยกัน.. 📚3: การกระจายความเสี่ยงก็สามารถสร้างผลตอบแทนที่สูงได้ ไม่ใช่ว่าต้อง concentrate, all-in เท่านั้น.. เราสามารถ diversify ตามพฤติกรรมของ correlation.. การกระจายที่ถูกต้อง ไม่ใช่แค่เพิ่มจำนวน tickers ที่ถือ.. ใช้ risk parity.. ลองใช้ black-litterman คู้่กับ assumption ที่ถูกต้อง แล้ว allocate แบบ volatility-weighted แบบ dynamic.. สามารถช่วยให้อยู่รอดได้ในทุกๆ cycle.. 📚4: การ trade.. การเป็น trader.. ต้องทำให้เหมือนทำธุรกิจจริงๆ มีกลยุทธมีแผน.. P&L, risk budget, post-mortem.. จำไว้ว่าวินัยชนะ intuition.. trade .ให้เหมือนบริหารบริษัืท ไม่ใช่เล่นพนัน 📚5: Options คือเครืองมือการเงิน ไม่ใช่ของเล่น.. ถ้าใช้ให้ถูกต้อง.. สามารถใช้ Options สร้าง income, hedge ป้องกัน drawdown, ช่วย leverage management ได้มีประสิทธิภาพ สร้าง capital efficiency, volatility trading, ออกแบบ asymmetric payoff, calendar arbitrage, etc., ไม่ใช่ LOTTERY.. 📚6: Volatility ไม่ใช่ noise แต่คือข้อมูล.. มันบอก liquidity flows.. และ where's the fear?? ถ้า master volatility ได้ ก็จะได้เงินจากมัน.. ได้ long gamma, long vega ตอนที่ตลาดประเมินความเสี่ยงต่ำเกินไป.. (buy convexity ตอนที่มันราคาถูก) 📚7: ถ้าทำเป็น.. dynamic hedging ดีกว่าป้องกันแบบ static.. ตลาดเคลื่อนไหวตลอดเวลา.. hedge ก็ต้องเคลื่อนตามด้วย.. เริ่ม over-hedge ตอน stress.. ค่อยถอนออกตอน risk decays.. การยืดหยุ่นคือการประกันที่ดี (ถ้าทำเป็นนะ.. ไม่เป็นก็อย่าทำท่ายากมาก..) 📚8: tail-risk hedging คือประกัน.. เราไม่ได้ซื้อ protection เพราะคิดว่ามันจะ crash.. ผมมองเป็นการซื้อความสบายใจ ถ้าเกิด crash จริงๆ เราก็จะยังมีสติอยู่.. แน่นอน มันมี cost.. ก็สามารถ short เอาค่า premium.. ทำ income overlay เพื่อมาเป็นค่า hedge ได้ = ลดต้นทุน หรือต้นทุน = 0 📚9: การจับจังหวะ timing มันทำได้จริง.. แต่คนที่ทำได้ ก็จะมีแผน exit ก่อนเข้า.. ใช้ทั้ง technical, sentiment, และ macro.. แต่เราต้อง define risk ไว้ล่วงหน้าอยู่แล้ว.. จำไว้ว่า ego คือ indicator ที่แพงสุด 📚10: Liquidity, cash, credit line.. ไม่ใช่ idle assets.. มันคืออิสรภาพที่ให้เราทำอะไรก็ได้ตอนที่คนอื่นๆ ทำไม่ได้ 📚11: บริหารความเสี่ยง สำคัญกว่าการไล่ตามผลตอบแทน.. ผลตอบแทนไม่มีค่าให้พูดถึง ถ้ามันทำซ้ำไม่ได้.. และมันก็จะหายไป ถ้าไม่มีการบริหารความเสี่ยงที่ดี.. คุมขาดทุนให้ดีก่อน เดี๋ยวกำไรตามมาเอง.. position size อย่าใหญ่จนมีผลถึงการควบคุมอารมณ์ 📚12: Master multiple timeframes.. ภา่พใหญ่จาก macro ให้ context.. trend ระดับกลางให้ direction.. ย่อยลงมาให้ timing.. การเห็นทุกมิติถือเป็น edge ที่แท้จริงเมื่อเราเข้าใจว่าพวกมัีน interlock กันยังไง 📚13: เปลี่ยน noise ให้เป็นกำไร.. noise ก็เหมือนตลาดที่กำลัง leaks value.. ใช้ herd behavior, sentiments, vol spikes เก็บเกี่ยวกำไรจาก mean-reversion 📚14: ใช้ algorithms, ระบบ automate เมื่อเราเข้าใจมันจริงๆ อย่างแท้ัจริง.. ระบบมันช่วย amplify discipline วินัย.. ไม่ได้ช่วยทำให้มันดีขึ้น.. เพราะฉะนั้นจงใช้มันก็ต่อเมื่อเข้าใจขอบเขตของมัน 📚15: ส่วนตัวผม.. ผมมองว่า wealth จากโลกการลงทุนใน financial markets มาจากการสร้าง payoff แบบ asymmetry.. เวลาเสีย เสียเล็กน้อย.. เวลาได้ ได้เยอะ.. แทนที่จะไปทำการ prediction ให้แม่นยำ.. 📚16: ผมเตรียมพร้อมเสมอว่าทุกระบบ ทุก edge สามารถที่จะเสื่อม decays ได้เมื่อใช้ไปเรื่อยๆ.. ควรรู้อายุของ alpha.. ปิดระบบที่หมดอายุ.. และคอยต่อยอดด้วย R&D.. ⚠️เตรียมรับความเสื่อมของระบบ คือแนวคิดแบบ realist และ adaptive.. มันคนละอย่างกับการหา holy grail ครับ.. 📚17: คอยจดบันทึก journal เสมอ.. เพื่อสะท้อน bias, คอย reflect, refine พัฒนา.. ถึงจะเติบโต เก่งขึ้นกว่าเดิมได้.. 📚18: สุขภาพก็ถือเป็น alpha เช่นกัน.. ไม่ว่าจะสุขภาพกายหรือสุขภาพจิต.. โดยเฉพาะเรื่อง mental health.. คนหรือพฤติกรรมที่เป็นพิษ toxic ทำลาย Sharpe ratio ได้เร็วกว่าการขาดทุน.. อะไรหรือใครที่ toxic ต่อให้เป็นญาติพี่น้องก็ตาม.. ตัดออกไปจากชีวิตครับ.. 📚19: ดูงบ.. อย่าดูผิวๆ.. อย่าดูแค่ EPS.. ดูคุณภาพรายได้.. cash conversion, working capital flow, goodwill impairments, ผลกระทบเรื่อง FX.. อ่านวิเคราะห์ footnote.. ไม่ใช่ดูแค่ตัวเลขบนหน้า report.. 📚20: Patience monetizes impatience.. พลังทบต้น compounding คือเรื่องของเวลา.. 📚21: ณ ตอนนี้.. ผมมีหุ้น 100 เด้ง อยู่ 8 ตัว (จากการลงทุนมาเกือบ 25 ปี) ตัวนึงถึง 600 เด้งด้วย.. และทุกๆ ตัว.. ลงทุน lot แรกด้วย lump sum เงินก้อน.. ไม่ใช่เอาเศษเงินไปลง.. ซึ่งโดยส่วนตัวผมคิดว่าสาเหตุที่ทำให้มีหุ้น 100 เด้งได้.. ไม่ใช่แค่เพราะเลือกหุ้นถูกตัว (หุ้นพวกนี้ของผม หลายคนก็เคยเลือกถือมาก่อน.. แต่ตอนหลังพวกเค้าขายออกไป) และไม่ใช่เพราะอดทน Buy & Hold.. ⚠️แต่ที่มีหุ้น 100 เด้งได้เพราะใช้แนวทาง Buy & Hedge.. หุ้นพวกนี้ทุกๆ ตัวเคยผ่าน drawdown ใหญ่มาก่อนทุกๆ ตัว.. แต่ผมใช้การ hedge ช่วยลด drawdown, หรือทำกำไรได้ตอนเจอ drawdown.. มีแยก portfolio ทำการ trade เก็งกำไไร.. มีการใช้ income strategies จาก options จนสะสม premium จนต้นทุนหุ้น cost basis = $0 .. ทำให้ conviction และความอดทน มีมากพอที่จะทนถือต่อไปได้ยาวๆ เมื่อมีสภาพคล่อง และภาพรวม AUM ไม่ขาดทุน.. เราก็ไม่จำเป็นต้องขายหุ้นดี ๆ ก่อนเวลา.. เลยทำให้เห็นหุ้นพวกนี้สามารถเติบโต 10,000 % ขึ้นไปได้.. 📚22: ทำ collateralize ด้วยสินทรัพย์ปลอดภัย.. เพื่อสร้าง income หรือจับโอกาส.. ช่วยสร้างกระสุนให้เราตอน crisis 📚23: เราคาดคะเนตลาดได้.. แต่เราทำนายมันแบบฟันธงไม่ได้... แต่เราควบคุมตัวเองได้ใ.. การควบคมอารมณ์เป็น edge ที่ใครๆ ก็สามารถสร้างขึ้นมาได้ (ถ้าพยายามฝึกฝน) โดยไม่ต้องใช้เงินซื้อ แต่ใช้เวลาแลกเอา.. 📚24: ในทา่งคณิตศาสตร์.. compounding มัน works ก็ต่อเมื่อเรายังอยู่ในตลาด.. หลีกเลี่ยงการพังทลาย (เจ๊ง) ด้วย risk management, วินัย.. แล้วพลัง exponential, compounding.. จะทำงานเอง.. 📚25: Humility คือ final edge... เมื่อไหร่ที่เราคิดว่าเราเข้าใจตลาดดีทะลุปรุโปร่ง.. เดี๋ยวเราก็จะเจอมันสั่งสอนเอง.. จงถ่อมตัวและอยากรู้้อยากเห็นเสมอ อย่าหยุดพัฒนาตัวเอง ไม่ว่าจะ AUM โตขึ้่นขนาดไหน.. ⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️⚠️ สุดท้าย.. ตลาดจะทดสอบเราเสมอ.. ที้งความอดทน.. วินัย.. และ conviction.. ไม่มีใครเก่งจนจบ (มีแหละ แต่ผมพยายามไม่คิดแบบนั้น เพราะกลัวจะเสียวินัยทางความคิด) เพราะคลาดไม่หยุดสอนเรา.. สิ่งที่ทำให้ผมอยู่รอดได้ไม่ใช่การคาดเดา หรือดวง.. แต่คือการเตรียมพร้อม.. จำไว้ว่าอย่าหยุดเรียนรู้.. อย่าหยุดมีวินัย.. อย่าอยุดอยู่ใน game (ตลาด)..